Streaming Karbon Ayak İzi Hesaplama Aracı nedir?
İnternet üzerinden izlediğiniz her saatlik video, elektrik tüketen ağlar ve veri merkezleri arasında veri taşır. Bu araç, izlediğiniz videoların oluşturduğu karbondioksit (CO₂) miktarını dört girdiye göre tahmin eder: ne kadar süre izlediğiniz, her saatte ne kadar veri harcandığı, ağın gigabayt başına ne kadar enerji tükettiği ve elektrik şebekenizin ne kadar temiz (ya da kirli) olduğu. Evrensel bir araçtır — kendi ülkeniz veya bölgeniz için şebeke yoğunluğunu siz girersiniz, böylece her yerde çalışır.
Nasıl kullanılır?
Ölçmek istediğiniz dönem (bir gün, bir hafta, bir ay) için toplam izleme süresini girin. Saat başına GB cinsinden bir veri tüketimi seçin — kabaca standart çözünürlük için 1 GB/saat, HD için 3 GB/saat ve 4K Ultra HD için 7 GB/saat. GB başına ağ enerjisini (sıkça kullanılan bir değer yaklaşık 0,077 kWh/GB'dir) ve kWh başına gram CO₂ cinsinden şebeke yoğunluğunu ayarlayın (dünya ortalaması yaklaşık 475'tir; birçok Avrupa şebekesi çok daha düşük, kömüre dayalı bazı şebekeler ise çok daha yüksektir). Sonuç; gram ve kilogram cinsinden CO₂'yi, toplam veri ve enerjiyi ve ayrıca ortalama bir arabayla katedilen kilometre karşılığını gösterir.
Formül açıklaması
Model dört faktörü çarpar:
$$\text{CO}_2\ (\text{g}) = \text{saat} \times \text{saat başına GB} \times \text{GB başına kWh} \times \text{kWh başına gCO}_2.$$
Saat × GB/saat toplam veriyi verir. Bunu kWh/GB ile çarpmak, veriyi tüketilen elektriğe dönüştürür. Şebekenin karbon yoğunluğuyla çarpmak ise elektriği salıma çevirir. Sonuç, kilogram olarak göstermek için 1.000'e bölünür.
Örnek hesaplama
Diyelim ki 0,077 kWh/GB tüketen bir ağda, 475 gCO₂/kWh şebeke yoğunluğuyla 10 saat HD video (3 GB/saat) izlediniz:
$$10 \times 3 \times 0{,}077 \times 475 = \textbf{1.097,25 g CO}_2,$$ yani yaklaşık 1,097 kg — ortalama bir arabayla yaklaşık 6,5 km yol gitmeye eşdeğer.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu rakamlar kesin mi? Hayır — bunlar tahmindir. Gerçek salımlar cihaza, ağ türüne (Wi‑Fi'ye karşı mobil), veri merkezi verimliliğine ve o andaki kesin şebeke karışımına bağlıdır; bu yüzden sonucu yaklaşık bir değer olarak değerlendirin.
Hangi şebeke yoğunluğunu kullanmalıyım? Ülkenizin yayımlanmış ortalamasını kullanın. Daha temiz şebekeler (yenilenebilir/nükleer ağırlıklı) 100 gCO₂/kWh'in altında olabilir; fosil ağırlıklı şebekeler ise 800'ü aşabilir.
Çözünürlüğü düşürmek işe yarar mı? Evet — 4K'dan HD veya SD'ye geçmek veriyi, dolayısıyla enerjiyi ve salımı belirgin biçimde azaltır; bu çoğu zaman en kolay başvurulan yöntemdir.
