Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Ultrason (doppler) ile yapılan gebelik tarihleme ölçümü, bebeğin boyutuna bakarak gebeliğin kaçıncı haftasında olduğunu belirler ve sonucu "8 hafta 3 gün" gibi bir gebelik haftası (GH) olarak bildirir. Bu hesaplayıcı, belirli bir ultrason tarihinde ölçülen bu gebelik haftasını tahmini doğum tarihine (TDT) çevirir. Erken dönemde yapılan ultrason ile tarihleme, özellikle adet düzeni düzensiz olan kadınlarda son adet tarihine dayalı hesaplamadan çoğu zaman daha güvenilir olduğu için sıkça tercih edilir.
Nasıl kullanılır?
Önce ultrasonun yapıldığı tarihi girin, ardından sonografi uzmanının (radyoloğun) bildirdiği gebelik haftasını hafta ve gün olarak yazın. Hesaplayıcı size tahmini doğum tarihinizi, gebelik haftanızın toplam gün cinsinden karşılığını, tam 280 günlük süreye kalan gün sayısını ve yaklaşık bir gebe kalma (döllenme) tarihini gösterir.
Formülün açıklaması
Tam süreli bir gebelik geleneksel olarak son adet kanamasının ilk gününden itibaren 280 gün (40 hafta) olarak sayılır. Önce ultrasondaki gebelik haftasını güne çeviririz: \(\text{GH}_{\text{gün}} = \text{hafta} \times 7 + \text{gün}\). Doğuma kalan süre \(280 - \text{GH}_{\text{gün}}\) ile bulunur. Bu günleri ultrason tarihine eklediğimizde TDT elde edilir:
$$\text{TDT} = \text{UltrasonTarihi} + \left(280 - \text{GH}_{\text{gün}}\right)$$
Gebe kalma tahmini ise TDT'den 280 günden ~14 gün (yumurtlamadan önceki süre) çıkarılarak, yani 266 gün eksiltilerek hesaplanır.
Örnek hesaplama
Diyelim ki 01.01.2024 tarihinde yapılan ultrasonunuz 8 hafta 0 gün gebelik haftası gösteriyor. Gün cinsinden GH = \(8 \times 7 + 0 = 56\) gün. Doğuma kalan süre = \(280 - 56 = 224\) gün. 01.01.2024 tarihine 224 gün eklediğimizde TDT 12.08.2024 olarak çıkar.
Ultrason Tarihlemesinin Doğruluğu ve Doğum Tarihlerinin Yeniden Belirlenme Zamanı
Aşağıdaki tablo, ACOG/AIUM/SMFM Komite Görüşü No. 700, "Doğum Tarihinin Tahmin Edilme Yöntemleri" (2017) kılavuzunu izlemektedir; bu, Birleşik Devletler kılavuzudur ve diğer ülkelerde de yaygın olarak referans alınmaktadır. Son adet kanamasının (LMP) tarihi ile ultrason tarihi arasındaki fark, tarama anındaki gebelik yaşı için belirlenen eşik değerden büyükse, tahmini doğum tarihi (EDD) genellikle ultrasona dayalı tarihe göre değiştirilir. Fark eşik değer dahilindeyse, LMP'ye dayalı tarih genellikle korunur. Diğer ülkeler ve mesleki kuruluşlar biraz farklı sınır değerler kullanabilir.
| Tarihlendirme taramasındaki gebelik yaşı | Kullanılan ölçüm | LMP ile ultrason arasındaki fark bu değeri aşarsa EDD değiştirilir |
|---|---|---|
| 8 6/7 haftaya kadar | Tepe-kuyruk uzunluğu (CRL) | 5 günden fazla |
| 9 0/7 ila 13 6/7 hafta | CRL | 7 günden fazla |
| 14 0/7 ila 15 6/7 hafta | Biyometri (BPD, HC, AC, FL) | 7 günden fazla |
| 16 0/7 ila 21 6/7 hafta | Biyometri (BPD, HC, AC, FL) | 10 günden fazla |
| 22 0/7 ila 27 6/7 hafta | Biyometri (BPD, HC, AC, FL) | 14 günden fazla |
| 28 0/7 hafta ve sonrası | Biyometri (BPD, HC, AC, FL) | 21 günden fazla |
Kaynak: ACOG Komite Görüşü No. 700 (AIUM ve SMFM tarafından da onaylanmıştır). Tarihlendirme, gebeliğin erken döneminde en kesindir; bu nedenle gebelik ilerledikçe izin verilen fark payı genişler.
Senaryo Karşılaştırması: Aynı Tarama Tarihi, Farklı Gebelik Yaşları
Tüm satırlar 2024-03-01 tarama tarihini kullanmaktadır (2024 artık yıldır, dolayısıyla Şubat 29 gündür). EDD, tarama tarihine (280 − GA gün sayısı) eklenerek bulunur; yaklaşık gebelik (döllenme) tarihi ise EDD'den 266 gün çıkarılarak hesaplanır.
| Tarama anındaki GA | GA toplam gün olarak | 280'e kalan gün | EDD | Yaklaşık döllenme tarihi |
|---|---|---|---|---|
| 6h0g | 7 × 6 + 0 = 42 | 280 − 42 = 238 | 2024-10-25 | 2024-02-02 |
| 8h3g | 7 × 8 + 3 = 59 | 280 − 59 = 221 | 2024-10-08 | 2024-01-16 |
| 12h0g | 7 × 12 + 0 = 84 | 280 − 84 = 196 | 2024-09-13 | 2023-12-22 |
| 20h0g | 7 × 20 + 0 = 140 | 280 − 140 = 140 | 2024-07-19 | 2023-10-27 |
| 30h2g | 7 × 30 + 2 = 212 | 280 − 212 = 68 | 2024-05-08 | 2023-08-16 |
8h3g satırı için örnek kontrol: 2024-03-01, 2024 yılının 61. günüdür (31 + 29 + 1). 221 gün eklenirse 282. gün bulunur ki bu 8 Ekim 2024'tür. 266 gün çıkarılırsa 16. gün bulunur ki bu 16 Ocak 2024'tür. Aynı tarihte yapılan daha sonraki bir tarama, 280 günün daha fazla kısmı geçmiş olacağından doğum tarihinin daha yakın olduğu anlamına gelir.
Temel Terimler: GA, EDD, LMP, CRL ve Döllenme Tarihi
- Gebelik yaşı (GA): gebeliğin yaşı; son adet kanamasının ilk gününden (veya eşdeğer bir ultrasona dayalı tarihten) itibaren hafta ve gün olarak sayılır. Örneğin, 8h3g, 8 hafta 3 gün veya 59 gün demektir.
- Tahmini doğum tarihi (EDD): gebeliğin 40h0g (280 gün) olduğu tarih. Doğumların yalnızca azınlığı tam olarak EDD'de gerçekleşir; bu bir referans noktasıdır, doğum tarihinin bir tahmini değildir.
- Son adet kanaması (LMP): en son adet kanamasının ilk günü. Döllenme daha sonra gerçekleşse de GA için standart başlangıç noktasıdır.
- Tepe-kuyruk uzunluğu (CRL): embriyo veya fetüsün baş üstünden gövde altına kadar olan uzunluğu, ultrasonla ölçülür. İlk trimesterde (13 6/7 haftaya kadar) tarihlendirme için en doğru ölçümdür.
- Naegele kuralı / 280 günlük kural: bir gebeliğin LMP'den itibaren 280 gün (40 hafta) sürdüğü kabul edilir. Naegele kuralı EDD'yi LMP + 1 yıl − 3 ay + 7 gün olarak hesaplar ve düzenli 28 günlük bir adet döngüsünü ve yaklaşık 14. günde yumurtlamayı varsayar.
- Döllenme ve gebelik tarihlendirmesi: gebelik tarihlendirmesi LMP'den sayıldığı için, döllenmeden geçen süreye göre yaklaşık 14 gün öndedir. Gebelik döllenmeden itibaren yaklaşık 266 gün sürer; bu nedenle döllenme tarihi EDD − 266 gün olarak tahmin edilir. Bu fark, adet döngüsü uzunluğuna ve yumurtlama zamanlamasına göre değişir.
- Trimester sınırları (ACOG geleneği): birinci trimester 13 6/7 haftaya kadar, ikinci trimester 14 0/7 ila 27 6/7 hafta, üçüncü trimester ise doğuma kadar 28 0/7 haftadan itibaren sürer. Bazı kaynaklar biraz farklı sınır değerler kullanır.
Bu genel bilgidir, tıbbi tavsiye değildir. Nihai EDD'yi gebeliğiniz için sağlık bakım sağlayıcınız belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Doğum tarihi kesin mi? Hayır. TDT yalnızca bir tahmindir; bebeklerin yalnızca yaklaşık %4'ü tam olarak öngörülen tarihte doğar. Doğumların çoğu, bu tarihin iki hafta öncesi veya sonrasında gerçekleşir.
Neden son adet tarihim yerine ultrasonu kullanmalıyım? Erken dönem ultrasonları (yaklaşık 14. haftadan önce) embriyoyu doğrudan ölçer ve gebeliği tarihlemenin genellikle en güvenilir yoludur.
Bu hesaplama tıbbi tavsiyenin yerini tutar mı? Hayır. Gebelik haftanızı ve doğum tarihinizi her zaman kadın doğum hekiminizle (jinekoloğunuzla) teyit edin.