Ortak alan oranı nedir?
Çin anakarası gibi bazı pazarlarda daire satın aldığınızda, sözleşmedeki satış (brüt) alanı yalnızca size ait iç mekânı değil, ortak alanlardan düşen payı da kapsar: giriş holü, koridorlar, merdiven boşlukları, asansör kuyuları ve teknik odalar. Ortak alan oranı (paylaşımlı alan oranı), satış alanının ne kadarının bu ortak alanlara ait olduğunu yüzde olarak gösterir. Yani fiilen yaşayabileceğiniz alan, sözleşmede yazan rakamdan küçüktür.
Not: Bu hesaplama özellikle Çin gibi ülkelerde kullanılan “paylaşımlı alan” (公摊) mantığına dayanır. Türkiye'de de tapuda brüt ve net metrekare ayrımı vardır; ancak ortak alan payları ve hesaplama yöntemleri farklı olabilir, bu yüzden kendi sözleşmenizi ve yerel mevzuatı mutlaka kontrol edin.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
Satın alma sözleşmenizde yazan toplam satış alanını girin, ardından ortak alan oranını yüzde olarak yazın ve alan birimini seçin. Hesaplayıcı net kullanım alanını, düşülen ortak alanı, kullanım verimini ve ortak alanın net alanınıza göre büyüklüğünü verir. Oran, satış alanı üzerinden alınan bir pay olarak kabul edilir; müteahhidinizin oranı nasıl tanımladığını sözleşmenizden kontrol edin.
Formül açıklaması
\(A_s\) satış alanı, \(r\) ise yüzde olarak ortak alan oranı olsun.
$$A_p = A_s \times \frac{r}{100}, \qquad A_u = A_s - A_p = A_s \times \left(1 - \frac{r}{100}\right)$$Verim ise basitçe yüzde \(100 - r\) olur.
Çözümlü örnek
Bir daire 100 m² olarak satılıyor ve ortak alan oranı %20.
$$A_p = 100 \times 0.20 = 20\,\text{m}^2$$$$A_u = 100 - 20 = 80\,\text{m}^2$$80 m² net kullanım alanı elde edersiniz; verim %80'dir.
Sık sorulan sorular
Oranın düşük olması her zaman daha mı iyi? Genellikle evet, çünkü ödediğiniz bedelin daha büyük kısmı size ait alana gider. Ancak geniş lobi ve asansör gibi olanaklar oranı yükseltir.
Bu, net metrekare ile aynı şey mi? Tam olarak değil. Burada net kullanım alanı, satış alanından ortak alan payının düşülmesiyle bulunur; balkonlar ve duvar kalınlığı yerel kurallara göre farklı ele alınabilir.
Fit kare (sq ft) kullanabilir miyim? Evet. Hesap her alan birimi için aynıdır; sözleşmenizdeki birime uygun olanı seçmeniz yeterli.
Farklı Ortak Alan Oranlarında Kullanılabilir Alan
Tabloda satılan alan 100 m² (yaklaşık 1.076 ft²) olarak sabitlenmiş ve yalnızca ortak alan oranı \(r\) değiştirilmiştir. Her satır \(A_u = A_s \times (1 - r/100)\) formülünü kullanır; verimlilik ise \(100 - r\) yüzdedir.
| Ortak alan oranı r | Ortak alan (m² / ft²) | Kullanılabilir alan (m² / ft²) | Verimlilik (100 − r) |
|---|---|---|---|
| 10% | 10.00 m² / 107.64 ft² | 90.00 m² / 968.75 ft² | 90% |
| 15% | 15.00 m² / 161.46 ft² | 85.00 m² / 914.93 ft² | 85% |
| 20% | 20.00 m² / 215.28 ft² | 80.00 m² / 861.11 ft² | 80% |
| 25% | 25.00 m² / 269.10 ft² | 75.00 m² / 807.29 ft² | 75% |
| 30% | 30.00 m² / 322.92 ft² | 70.00 m² / 753.47 ft² | 70% |
| 35% | 35.00 m² / 376.74 ft² | 65.00 m² / 699.65 ft² | 65% |
%20 satırı için çalışma kontrolü: \(A_u = 100 - 100 \times \frac{20}{100} = 100 - 20 = 80\) m². Ortak alan oranındaki her 5 yüzdelik puan, 100 m²lik bir satın almadan 5 m² kullanılabilir alanı eksiltir.
Bina Türüne Göre Tipik Ortak Alan Oranları
Bunlar yalnızca gösterge niteliğinde eğilimlerdir; yasal bir standart veya kesin bir istatistik değildir.
- Alçak katlı veya merdivenle çıkılan binalar: genellikle en düşük ortak alan oranlarına sahiptir. Çok az ortak öğeleri vardır; tipik olarak bir merdiven boşluğu ve kısa bir koridor bulunur, asansör makine dairesi yoktur.
- Asansörlü orta katlı binalar: genellikle orta düzeyde yer alır. Asansör boşlukları, giriş holleri, koridorlar ve merdiven boşlukları ortak alanı artırır.
- Yüksek katlı kuleler: genellikle en yüksek oranlara sahiptir. Çok sayıda asansör, birden fazla merdiven boşluğu, sığınak katları, mekanik katlar ve geniş giriş holleri ortak alanı artırır.
Oranlar bölgeye, geliştiriciye ve yerel ölçüm kurallarına göre değişir. Bazı piyasalarda belirli ortak olanaklar orana dahil edilirken bazılarında edilmez; bu nedenle aynı orana sahip iki bina her zaman doğrudan karşılaştırılabilir değildir.
Gerçek oranı ve neyi kapsadığını satış sözleşmeniz ile yerel yönetmelikler belirler. Koridorlar, merdivenler, lobiler, ekipman odaları veya ortak olanaklar gibi neyin ortak alan sayıldığını kontrol edin ve hesaplayıcıda sözleşmenizde belirtilen rakamları kullanın.
Alan Birimi Dönüşümü (m² ve ft²)
Dönüşüm katsayıları: 1 m² = 10,7639 ft²; 1 ft² = 0,092903 m².
| Metrekare (m²) | Square feet (ft²) |
|---|---|
| 50 | 538.20 |
| 75 | 807.29 |
| 100 | 1,076.39 |
| 120 | 1,291.67 |
| 150 | 1,614.59 |
Örnek: \(120 \times 10.7639 = 1291.668 \approx 1{,}291.67\) ft². Tersi yönde, 1.000 ft² × 0,092903 = 92,903 m².
Ortak alan oranı bir yüzdedir, bu nedenle birimden bağımsız olarak değişmez. %20 oranı, metrekare veya ft² girseniz de satılan alanın %20'sini eksiltir; yalnızca sonucun birimleri değişir.