Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu hesaplayıcı Amerika Birleşik Devletleri'ndeki evler için hazırlanmıştır. ABD Enerji Bakanlığı'nın (DOE) iklim bölgelerini ve ENERGY STAR'ın önerdiği çatı arası R-değerlerini temel alır: 1. Bölge için R30, 2. ve 3. Bölgeler için R49, 4. ile 7. Bölgeler için R60. Bu değerler genel önerileri yansıtır ve yerel yapı yönetmeliğinizden farklı olabilir; malzeme almadan önce bölgenizdeki gereklilikleri kontrol edin. Türkiye'de ise yalıtım için TS 825 standardı ve yerel iklim bölgeleri geçerlidir, dolayısıyla buradaki değerler doğrudan Türkiye için bağlayıcı değildir. İsterseniz kendi hedef R-değerinizi de girebilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Çatı arası taban alanınızı girin, iklim bölgenizi seçin, ardından çatı arasında hâlihazırda bulunan yalıtımı (türü ve inç cinsinden kalınlığı) belirtin. Eklemeyi planladığınız yeni yalıtım türünü seçin. Araç; eklenmesi gereken ek kalınlığı (inç), toplam bitmiş kalınlığı, hedefin ne kadarının zaten karşılandığını (yüzde) ve yeni malzemenin hacmini (fit küp) verir.
Formül nasıl çalışır?
R-değeri ısı akışına karşı direnci ölçer ve homojen bir katman için kalınlıkla orantılı artar. Mevcut R-değeri, mevcut kalınlık ile inç başına R değerinin çarpımıdır. Eksik kalan kısım ise yeni malzemenin inç başına R değerine bölünür:
$$d_{\text{add}} = \max\left(0,\ \frac{R_{\text{target}} - d_{\text{existing}} \times r_{\text{existing}}}{r_{\text{new}}}\right)$$Hacim ise \(V = A \times d_{\text{add}} / 12\) formülüyle bulunur; burada \(A\) alanı (fit kare), kalınlık ise inç cinsindendir. Kullanılan tipik değerler (inç başına R): püskürtülen selüloz 3,5, püskürtülen cam elyafı 2,5, cam elyafı pamuk (battaniye) 3,2, açık hücreli köpük 3,7 ve kapalı hücreli köpük 6,5.
Çözümlü örnek
4. Bölgede yer alan 1.000 fit karelik bir çatı arasında hiç yalıtım yok ve selüloz üfleyerek yalıtım yapmayı planlıyorsunuz. Hedef R60:
$$d_{\text{add}} = \frac{60 - 0}{3.5} = 17.14\,\text{in}$$$$V = \frac{1000 \times 17.14}{12} = 1428.6\,\text{ft}^3$$Yani yaklaşık 17 inç selüloz gerekir; bu da yaklaşık 1.429 fit küp malzeme demektir.
Sık sorulan sorular
Dökme yalıtım zamanla çöker mi?
Evet. Üflenen selüloz ve cam elyafı zamanla çöker; bu yüzden uygulamacılar genellikle torba üzerindeki kapsama tablosunda yazan çökmüş kalınlığa göre hesap yapar. Sonucu, ulaşmak istediğiniz çökmüş kalınlık olarak değerlendirin.
Farklı yalıtım türlerini karıştırabilir miyim?
Evet. Üst üste konan katmanların R-değerleri toplanır; bu hesaplayıcı da mevcut ve yeni yalıtımı bu şekilde ele alır. Mevcut katmanı sıkıştırmaktan kaçının, çünkü bu, inç başına R değerini düşürür.
Hava sızdırmazlığını hesaba katmam gerekir mi?
Yalıtım, kablo, boru ve çatı kapağı çevresindeki hava kaçakları kapatıldıktan sonra en iyi sonucu verir. Bu hesaplayıcı yalnızca ısıl direnci kapsar; hava kaçağını veya havalandırmayı hesaba katmaz.
Türe Göre Inç Başına R-Değeri
Tablo, yaygın çatı arası yalıtım malzemeleri için tipik inç başına R-değerini ve üç yaygın hedefe ulaşmak için gereken kalınlığı listeler. Kalınlık şu şekilde hesaplanır: \(d = R_{hedef} / r_{inç\ başına}\). Değerler tipiktir ve üreticiye, yoğunluğa ve uygulama kalitesine göre değişir; kesin değer için ürün etiketini veya kaplama tablosunu kontrol edin.
| Yalıtım türü | İnç başına R | R30 için inç | R49 için inç | R60 için inç |
|---|---|---|---|---|
| Üflenmiş selüloz | 3.5 | 8.6 | 14.0 | 17.1 |
| Üflenmiş cam yünü | 2.5 | 12.0 | 19.6 | 24.0 |
| Cam yünü keçe | 3.2 | 9.4 | 15.3 | 18.8 |
| Açık hücreli sprey köpük | 3.7 | 8.1 | 13.2 | 16.2 |
| Kapalı hücreli sprey köpük | 6.5 | 4.6 | 7.5 | 9.2 |
Dökme dolgu yalıtımı zamanla çöker, bu yüzden uygulanan kalınlık genellikle gösterilen minimum değerden biraz fazla olur. İnç değerleri ondalık bir basamağa yuvarlanmıştır.
İklim Bölgesine Göre Önerilen Çatı Arası R-Değerleri
Bunlar Amerika Birleşik Devletleri'ndeki çatı aralarına yönelik ENERGY STAR önerileridir ve ABD Enerji Bakanlığı (DOE) iklim bölgelerine dayanır. Örnek bölgeler yaklaşıktır, çünkü bölge sınırları çoğu zaman ilçe hatlarını izler ve tek bir eyalet birden fazla bölgeye yayılabilir.
| DOE iklim bölgesi | Önerilen çatı arası R-değeri | Örnek bölgeler |
|---|---|---|
| 1 | R30 | Hawaii, Florida'nın güney ucu, Porto Riko |
| 2 | R49 | Meksika Körfezi kıyısı, güney Teksas, Florida'nın büyük kısmı, güney Arizona |
| 3 | R49 | Georgia, Alabama, Carolinalar, kuzey Teksas, Güney Kaliforniya |
| 4 | R60 | Virginia, Kentucky, Missouri, Maryland, Pasifik Kuzeybatı kıyısı |
| 5 | R60 | Illinois, Ohio, Pensilvanya, Nebraska, Colorado, New York'un kuzey kesimi |
| 6 | R60 | Minnesota, Wisconsin, Montana, Vermont, Maine |
| 7 | R60 | Kuzey Minnesota, kuzey Maine, Alaska'nın bazı kesimleri |
Bu değerler önerilerdir, yasal zorunluluk değildir. Yerel yapı yönetmeliğiniz veya enerji şirketinizin teşvik programı farklı bir R-değeri gerektirebilir, bu nedenle yerel yapı denetim müdürlüğünüze danışın. Ayrıca hesaplayıcıya özel bir hedef R-değeri de girebilirsiniz.