Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Ahşap koruyucu (wood stain) kutuyla satılır ama sarfiyat galon başına feet kare olarak verilir; üstelik bu oran ahşabın cinsine, ürünün tipine ve atılacak kat sayısına göre değişir. Bu hesaplayıcı yüzey ölçülerinizi gerçekten ihtiyaç duyacağınız ürün hacmine çevirir: galon, quart ve litre cinsinden sonuç verir, ayrıca kaç adet 1 galonluk kutu almanız gerektiğini söyler. Deck ve ahşap teraslarda, çitlerde, cephe kaplamalarında, pergolalarda, mobilyalarda ve iç mekân ahşap zeminlerde kullanabilirsiniz. Ölçü birimleri ABD sistemi olan feet ve US galonudur; Türkiye'de ürünler genelde metrekare ve litre üzerinden satıldığı için sonuçta litre karşılığı da gösterilir. Elinizdeki ölçüler metrikse, 1 m² = 10,764 ft² ve 1 US galonu = 3,785412 litre dönüşümlerini kullanabilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Boyanacak yüzeyi ölçün ve uzunluk ile genişliği feet cinsinden girin. Ardından kat sayısını seçin (deck üzerinde yarı şeffaf koruyucu için tipik değer iki kattır). Kutunun üzerinde yazan sarfiyat oranını girin: yarı şeffaf (semi-transparent) ürünlerde genellikle galon başına 200-300 ft², örtücü (solid) ürünlerde 150-250 ft² arasındadır. Son olarak dökülme, rulo/fırça üzerinde kalan ürün ve kesit uçlarının fazla emmesi için yaklaşık yüzde 10'luk bir fire payı ekleyin. Çitlerde iki yüzü birden saymayı unutmayın; korkuluk ve dikmelerde ise parmaklıkların tüm yüzey alanını kabaca hesaba katın.
Formül
\(L\) = feet cinsinden uzunluk, \(W\) = feet cinsinden genişlik, \(n\) = kat sayısı, \(w\) = yüzde olarak fire payı ve \(C\) = galon başına feet kare sarfiyat olmak üzere:
$$G = \frac{L \times W \times n \times (1 + w/100)}{C}$$Ürün tam kutu halinde satıldığı için satın alınacak kutu sayısı \(N = \lceil G \rceil\) olur; litre karşılığı ise \(G \times 3.785412\) şeklinde bulunur.
Örnek hesap
20 ft × 12 ft ölçülerindeki bir deck'e, galon başına 200 ft² sarfiyat veren bir üründen yüzde 10 fire payıyla iki kat atılacak olsun:
$$G = \frac{20 \times 12 \times 2 \times 1.10}{200} = \frac{528}{200} = 2.64\ \text{galon}$$Bu yaklaşık 10,56 quart ya da 9,99 litre eder; yani 1 galonluk kutulardan 3 adet almanız gerekir.
Leke Kaplama Oranları Türü ve Ahşap Yüzeyine Göre
Kaplama (aynı zamanda yayılma oranı olarak da adlandırılır), bir galon lekenin üreticinin amaçladığı film kalınlığında kaplayacağı alandır. İki faktör tarafından yönlendirilir: lekenin içerdiği pigment ve katı madde miktarı, ve ahşap yüzeyin ne kadar emici olduğu. Aşağıdaki rakamlar ABD galonu başına kare ayak cinsinden (1 ABD galonu = 3.785412 litre) belirtilmektedir ve Kuzey Amerika ürün etiketlerinde kaplamanın nasıl alıntılandığını yansıtır. Avrupa ve dünyanın çoğu yerinde satılan etiketler bunun yerine litre başına m² kullanmaktadır; dönüştürmek için sq ft/gal değerini 0.02454 ile çarpın (yani 250 sq ft/gal ≈ 6.1 m²/L).
| Leke türü | Düzgün planlı | Kaba testere kesimi | Hava koşullarından etkilenmiş / eski dış kaplaması | Basınçla işlem görmüş çam | Sedir / kızılağaç | Yoğun sertağaç (ipe, cumaru) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Temiz / su itici | 250–400 | 125–200 | 150–250 | 200–300 | 200–300 | 350–500 |
| Şeffaf (hafif renkli) | 250–350 | 125–175 | 150–225 | 200–300 | 200–275 | 300–450 |
| Yarı şeffaf | 200–300 | 100–150 | 125–200 | 175–250 | 175–250 | 250–400 |
| Yarı katı | 175–275 | 90–140 | 125–175 | 150–225 | 150–225 | 225–350 |
| Katı / Opak | 150–250 | 75–125 | 100–150 | 125–200 | 150–200 | 200–300 |
İki önemli davranış hatırlamaya değer. Birincisi, kaba testere kesimi ahşap, düzgün yüzey oranını kabaca yarıya indirir: testere kesimi dokusu, ölçülen uzunluk × genişlikten çok daha fazla gerçek yüzey alanına sahiptir ve açık tahıl yapısı lekeyi çok emer. İkincisi, ikinci kat genellikle birincisinden daha ileri yayılır — sık sık %25–50 daha ileri — çünkü birinci kat zaten en emici gözenekleri doldurmuştur. Çıplak, emici ahşapta iki kat için bütçelendirme yapıyorsanız, birinci katı aralığın alt ucunda ve ikincisini üst ucunda planlamak makuldur.
İpe gibi yoğun tropik sertağaçlar ters uçta yer alır: çok az emer, bu yüzden bir galon geniş bir alan kaplar ve asıl risk yetersiz kalmak yerine çok uygulamak ve yapışkan bir yüzey filmi bırakmaktır.
Bu değerler yalnızca planlama tahminleridir. Kutuya yazılan kaplama her zaman geçerlidir — formülasyonlar markalar arasında ve yağ bazlı ile su bazlı ürünler arasında önemli ölçüde farklılık gösterir ve üreticinin rakamı garanti ve uygulama talimatlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Sıkça sorulan sorular
İkinci kat da birincisi kadar ürün yer mi? Genellikle daha az. Çıplak ve kuru ahşap ilk katı adeta içer; ikinci kat ise yüzde 20-40 daha geniş bir alana yetebilir. Bu hesaplayıcı katları eşit kabul eder, yani biraz cömert ama güvenli bir tahmin verir.
Rendesiz (kaba biçilmiş) ya da yıpranmış ahşapta ne olur? Dokulu ve hava almış tahtalarda sarfiyat neredeyse yarı yarıya artabilir. Kutuda yazan aralığın alt sınırını kullanın veya fire payını yüzde 20-25'e çıkarın.
Fazladan bir kutu almalı mıyım? Kesinlikle evet. İş ortasında ürünün bitmesi, tonu hafif farklı yeni bir partiye geçmek anlamına gelir ve yüzeyde belirgin bir ek izi bırakır. Artan ürün ayrıca kesim uçlarını kapatmak ve ileride rötuş yapmak için işinize yarar.