Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Damla Sulama Su Hesaplayıcı, bir damla sulama sisteminin seçtiğiniz çalışma süresi boyunca verdiği toplam su miktarını tahmin eder. Damla sistemleri suyu damlatıcılar aracılığıyla yavaş yavaş toprağa verir; bu nedenle toplam tüketimi bilmek sulama programınızı planlamanıza, depo veya pompa kapasitesini doğru seçmenize ve su faturanızı tahmine dayanmadan kontrol altında tutmanıza yardımcı olur.
Formül
Toplam su miktarı; kaç damlatıcının çalıştığına, her birinin ne kadar hızlı su verdiğine ve sistemin ne kadar süre açık kaldığına bağlıdır. \(N\) = damlatıcı sayısı, \(Q\) = damlatıcı başına debi (saatte litre) ve \(t\) = çalışma süresi (saat) olmak üzere, litre cinsinden toplam su \(W\) şöyle bulunur:
$$W = N \times Q \times t$$Sonucu ABD galonu cinsinden ifade etmek için litreyi galon sabitine bölün: \(G = \frac{W}{3.785411784}\). Metreküp elde etmek için ise litreyi 1000'e bölmeniz yeterlidir.
Nasıl kullanılır?
Çalıştıracağınız bölgedeki (zon) damlatıcıları sayın, damlatıcının ya da damla borusunun üzerinde yazan nominal debiyi okuyun (genellikle 2 veya 4 L/sa) ve planladığınız çalışma süresini saat cinsinden girin. Hesaplayıcı toplam suyu litre, galon ve metreküp olarak anında gösterir.
Örnek hesap
Bir tarhta 4 L/sa debili 20 damlatıcı olduğunu ve bölgeyi 2 saat çalıştırdığınızı varsayalım:
$$W = 20 \times 4 \times 2 = 160\,\text{L}$$Bu da \(\frac{160}{3.785411784} \approx 42,27\) galon ya da tek bir sulama turu için \(0,16\) metreküp eder.
Senaryo Karşılaştırması
Toplam su tüketimi \( \text{Su} = N \times Q \times t \) bağıntısını izler; burada \(N\) damlatıcı sayısı, \(Q\) damlatıcı başına saatteki debi (L/sa) ve \(t\) çalışma süresidir (saat). Hacim önce litre olarak hesaplanır, ardından diğer birimlere çevrilir. Not: Aşağıdaki galon değerleri ABD galonudur (1 ABD galonu = 3,785 L); İngiliz (imperial) galonu daha büyüktür (4,546 L). Bu nedenle imperial birimlerle çalışıyorsanız litre veya metreküp sütununu esas alın. Türkiye'de su tüketimi genellikle metreküp üzerinden faturalandırılır, dolayısıyla pratikte m³ sütunu en kullanışlı olanıdır.
| Senaryo (\(N \times Q \times t\)) | Toplam (L) | ABD galonu | m³ |
|---|---|---|---|
| 20 × 2 L/sa × 1 sa | 40 | 10,57 | 0,04 |
| 20 × 4 L/sa × 2 sa | 160 | 42,27 | 0,16 |
| 50 × 2 L/sa × 1,5 sa | 150 | 39,63 | 0,15 |
| 100 × 4 L/sa × 3 sa | 1200 | 317,01 | 1,2 |
En büyük satırın doğrulaması: \( 100 \times 4\,\text{L/sa} \times 3\,\text{sa} = 1200\,\text{L} \). Birim çevrimiyle \( 1200\,\text{L} \times 0.264172 = 317.01\,\text{ABD galonu} \) ve \( 1200\,\text{L} \div 1000 = 1.2\,\text{m}^3 \) bulunur. Debiyi ya da çalışma süresini iki katına çıkarmak toplamı da iki katına çıkarır; yani damlatıcı debisindeki küçük farklar doğrudan su ihtiyacınıza yansır.
Uygulamaya Yönelik Öneriler
Tur başına hesapladığınız hacmi sistemi gerçekçi biçimde boyutlandırmak için kullanın:
- Depoyu veya sarnıcı en az bir tam tura göre seçin. Bir tur \( \text{Su} = N \times Q \times t \) kadar su veriyorsa, sulama ortasında kaynağın boşalmaması için en az bu kadar litre depolayın. Yukarıdaki 1200 L'lik örnekte 1200 L veya daha büyük bir depo tek turu rahatlıkla karşılar.
- Pompa ve kaynak debisini tepe talebe göre seçin. Tüm damlatıcılar aynı anda su çektiği için anlık talep \( N \times Q \) litre/saattir. 4 L/sa debili 100 damlatıcılı bir düzen, \( 100 \times 4 = 400\,\text{L/sa} \) verebilen bir kaynak ister; küçük kalan bir pompa veya dar bir besleme hattı en uçtaki damlatıcıları susuz bırakır ve sulama dengesiz olur.
- Makul bir pay bırakın. Buharlaşma, küçük kaçaklar, hat yıkama ve sürtünme kayıpları için hesaplanan hacmin yaklaşık %5–10 üzerini planlayın. Bu pay bir standart değil, genel bir planlama marjıdır; iklim koşullarınıza ve hat uzunluğunuza göre ayarlayın.
- Ağır topraklarda uzun sulamayı turlara bölün. Killi ve sıkışmış topraklar suyu yavaş emer; tek seferde uzun süre sulamak göllenmeye veya yüzey akışına yol açabilir. Aynı toplamı, aralarında emilme molası bırakarak iki ya da üç kısa tura bölmek suyun toprağa işlemesini sağlar ve israfı azaltır; günlük toplam \( N \times Q \times t \) ise değişmez.
- Damlatıcı değerlerini doğrulayın. Etiketteki nominal debi, tasarım basıncında geçerlidir. Damlatıcının gerçek çıkışını ölçün; ölçtüğünüz değer etiketten farklıysa hesabı yeni debiyle tekrarlayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi debi değerini girmeliyim? Çalışma basıncınızdaki nominal damlatıcı debisini kullanın; piyasadaki damlatıcıların çoğu 2 veya 4 L/sa'tir.
Basınç sonucu etkiler mi? Basınç ayarlı (kompanze) damlatıcılar belirli bir basınç aralığında sabit debi verir, ayarsız olanlarda debi değişir; bu yüzden kendi çalışma basıncınızdaki değeri esas alın.
Süreyi dakika olarak girebilir miyim? Önce dakikayı saate çevirin (örneğin 30 dakika = 0,5), çünkü çalışma süresi alanı saat cinsinden değer bekler.