Nedir?
Kullanılabilir IP Adresi Sayısı Hesaplayıcı, belirli bir prefix uzunluğuna sahip (CIDR gösterimiyle örneğin /24 ya da /16) bir IPv4 alt ağında cihazlara gerçekten kaç host adresi atayabileceğinizi gösterir. Alt ağ planlaması yaparken, DHCP havuzlarını boyutlandırırken veya bir ağ segmentinin kapasitesini tahmin ederken vazgeçilmez bir araçtır.
Nasıl Kullanılır?
Alt ağ prefix uzunluğunu girin — yani CIDR gösteriminde eğik çizginin (/) ardından gelen sayıyı (0 ile 32 arası). Hesapla düğmesine bastığınızda araç; bloktaki toplam adres sayısını, host bit sayısını ve ağ (network) ile yayın (broadcast) adresleri ayrıldıktan sonra kalan kullanılabilir adres sayısını döndürür.
Formülün Açıklaması
Bir IPv4 adresi 32 bitten oluşur. Prefix uzunluğu p, adresin ağ kısmını sabitler ve geriye \(32 - p\) kadar host biti kalır. Dolayısıyla toplam adres sayısı \(2^{32 - p}\) olur. Standart bir alt ağda ilk adres ağ tanımlayıcısı (network ID), son adres ise yayın (broadcast) adresi olarak ayrılır; bu nedenle kullanılabilir adres sayısı şöyle hesaplanır:
$$\text{Usable} = 2^{\,32 - \text{Prefix}} - 2$$
Not: Noktadan noktaya bağlantılarda kullanılan /31 (RFC 3021) ve tek bir host'u temsil eden /32 rotası özel durumlardır; bu klasik "2 çıkarma" kuralı bunlar için geçerli değildir.
Örnek Hesaplama
/24 alt ağı için: host bitleri = \(32 - 24 = 8\), toplam = \(2^8 = 256\) ve kullanılabilir = \(256 - 2 = 254\) adres. /16 bir alt ağ ise $$2^{16} - 2 = 65.534$$ kullanılabilir host sağlar.
Önek Uzunluğuna Göre Kullanılabilir Ana Bilgisayarlar (/0 ile /32)
Önek uzunluğu \(p\) olan bir IPv4 alt ağında \(32-p\) ana bilgisayar biti vardır. Klasik formül \(\text{kullanılabilir} = 2^{32-p} - 2\)'dir; çıkarılan iki adres ağ adresi ve yayın (broadcast) adresidir. İki önek özel durumdur: /31 ve /32 (aşağıdaki notlara bakın).
| Önek | Alt ağ maskesi | Ana bilgisayar bitleri | Toplam adres (2^(32-p)) | Kullanılabilir ana bilgisayarlar |
|---|---|---|---|---|
| /0 | 0.0.0.0 | 32 | 4,294,967,296 | 4,294,967,294 |
| /1 | 128.0.0.0 | 31 | 2,147,483,648 | 2,147,483,646 |
| /2 | 192.0.0.0 | 30 | 1,073,741,824 | 1,073,741,822 |
| /3 | 224.0.0.0 | 29 | 536,870,912 | 536,870,910 |
| /4 | 240.0.0.0 | 28 | 268,435,456 | 268,435,454 |
| /5 | 248.0.0.0 | 27 | 134,217,728 | 134,217,726 |
| /6 | 252.0.0.0 | 26 | 67,108,864 | 67,108,862 |
| /7 | 254.0.0.0 | 25 | 33,554,432 | 33,554,430 |
| /8 | 255.0.0.0 | 24 | 16,777,216 | 16,777,214 |
| /9 | 255.128.0.0 | 23 | 8,388,608 | 8,388,606 |
| /10 | 255.192.0.0 | 22 | 4,194,304 | 4,194,302 |
| /11 | 255.224.0.0 | 21 | 2,097,152 | 2,097,150 |
| /12 | 255.240.0.0 | 20 | 1,048,576 | 1,048,574 |
| /13 | 255.248.0.0 | 19 | 524,288 | 524,286 |
| /14 | 255.252.0.0 | 18 | 262,144 | 262,142 |
| /15 | 255.254.0.0 | 17 | 131,072 | 131,070 |
| /16 | 255.255.0.0 | 16 | 65,536 | 65,534 |
| /17 | 255.255.128.0 | 15 | 32,768 | 32,766 |
| /18 | 255.255.192.0 | 14 | 16,384 | 16,382 |
| /19 | 255.255.224.0 | 13 | 8,192 | 8,190 |
| /20 | 255.255.240.0 | 12 | 4,096 | 4,094 |
| /21 | 255.255.248.0 | 11 | 2,048 | 2,046 |
| /22 | 255.255.252.0 | 10 | 1,024 | 1,022 |
| /23 | 255.255.254.0 | 9 | 512 | 510 |
| /24 | 255.255.255.0 | 8 | 256 | 254 |
| /25 | 255.255.255.128 | 7 | 128 | 126 |
| /26 | 255.255.255.192 | 6 | 64 | 62 |
| /27 | 255.255.255.224 | 5 | 32 | 30 |
| /28 | 255.255.255.240 | 4 | 16 | 14 |
| /29 | 255.255.255.248 | 3 | 8 | 6 |
| /30 | 255.255.255.252 | 2 | 4 | 2 |
| /31 | 255.255.255.254 | 1 | 2 | 2 (RFC 3021; klasik formül 0 verir) |
| /32 | 255.255.255.255 | 0 | 1 | 1 (tek ana bilgisayar rotası; klasik formül -1 verir) |
Özel durumlar:
- /0 tüm IPv4 alanını kapsar; klasik formül 4,294,967,294 verir.
- /30 4 adrese ve 2 kullanılabilir ana bilgisayara sahiptir; noktadan noktaya bağlantılar için geleneksel bir seçimdir.
- /31 2 adrese sahiptir. RFC 3021 kapsamında her iki adres de noktadan noktaya bağlantılarda kullanılabilir; bu nedenle kullanılabilir sayı, klasik formülün verdiği 0 yerine 2'dir.
- /32 tek bir adrestir; ana bilgisayar rotası veya döngü geri (loopback) için kullanılır. Klasik formül -1 verir, ancak pratik sayı 1'dir.
Önek Seçimi: Yaygın Senaryolar
Gerekli ana bilgisayar sayısını karşılayabilen en uzun öneki (en küçük alt ağı) seçin ve büyüme ile ağ geçidi veya altyapı adresleri için yer bırakın. Aşağıdaki boş kapasite, kullanılabilir ana bilgisayar sayısından gerekli ana bilgisayar sayısının çıkarılmasıyla hesaplanır.
| Senaryo | Gerekli ana bilgisayar | Sığan en küçük önek | Kullanılabilir ana bilgisayar | Boş kapasite |
|---|---|---|---|---|
| Noktadan noktaya bağlantı (klasik) | 2 | /30 | 2 | 0 |
| Noktadan noktaya bağlantı (RFC 3021) | 2 | /31 | 2 | 0 |
| Küçük ofis | ~50 | /26 | 62 | 12 |
| VLAN | ~200 | /24 | 254 | 54 |
| Daha büyük segment | ~500 | /23 | 510 | 10 |
| Büyük kampüs | ~4,000 | /20 | 4,094 | 94 |
Örnek: 50 ana bilgisayar için /27 \(2^{5}-2 = 30\) verir, bu da çok azdır. /26 ise \(2^{6}-2 = 62\) verir ve yeterlidir. Her bir bit kısalan adım adres sayısını iki katına çıkarır; bu nedenle boş kapasite hızla artabilir. Büyümeyi planlayın, ancak alt ağları gereğinden fazla büyütmekten kaçının.
Temel Terimler
- CIDR (Sınıfsız Alanlar Arası Yönlendirme)
- Bir ağı, sabit A, B ve C sınıfları yerine bir adres ile bir önek uzunluğu olarak tanımlayan bir adresleme yöntemi (örneğin 192.168.1.0/24).
- Önek uzunluğu
- IPv4'te ağı belirleyen, 0 ile 32 arasındaki baştaki bit sayısı. Kalan bitler ana bilgisayarları belirler.
- Alt ağ maskesi
- Ağ bitleri için birler, ana bilgisayar bitleri için sıfırlar içeren, noktalı ondalık biçimde yazılan 32 bitlik bir değer. /24, 255.255.255.0'dır.
- Ağ adresi
- Tüm ana bilgisayar bitleri 0 olan, alt ağdaki ilk adres. Alt ağı tanımlar ve klasik modelde bir ana bilgisayara atanmaz.
- Yayın (broadcast) adresi
- Tüm ana bilgisayar bitleri 1 olan, alt ağdaki son adres. Alt ağdaki tüm ana bilgisayarlara ulaşır ve klasik modelde tek bir ana bilgisayara atanmaz.
- Ana bilgisayar bitleri
- Önekten sonra kalan bitler; \(32 - p\) değerine eşittir. Alt ağ boyutunu belirlerler: toplam \(2^{32-p}\) adres.
- Kullanılabilir ana bilgisayar
- Bir arayüze atanabilen adres. Klasik modelde bu, toplamdan ağ ve yayın adreslerinin çıkarılmasıyla elde edilir: \(2^{32-p} - 2\).
- Noktadan noktaya bağlantı (RFC 3021)
- Tam olarak iki cihaz arasındaki bağlantı. RFC 3021 bu tür bağlantılarda /31 kullanılmasına izin verir; böylece her iki adres de kullanılabilir ve ağ ya da yayın adresi ayrılmaz.
- Ana bilgisayar rotası
- Tam olarak bir IPv4 adresiyle eşleşen /32 rotası; genellikle döngü geri (loopback) arayüzleri ve tek bir cihaza yönlendirme için kullanılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden 2 çıkarıyoruz? Bir adres ağın kendisini (network ID), bir adres de yayın (broadcast) adresini tanımlar; ikisi de bir cihaza atanamaz.
Peki /31 alt ağlarında durum ne? RFC 3021, /31 alt ağlarında her iki adresin de noktadan noktaya bağlantılar için kullanılmasına izin verir; böylece 2 kullanılabilir adres elde edilir.
Bu araç IPv6 için çalışır mı? Hayır — bu araç yalnızca IPv4 içindir. IPv6, 128 bitlik adresler ve farklı host ayırma kuralları kullanır.