Çıkarma Hesaplama Aracı Nedir?
Çıkarma hesaplama aracı, ikinci sayıyı birinciden çıkararak iki sayı arasındaki farkı bulur. Çıkarma işlemi, dört temel aritmetik işlemden biridir ve "geriye ne kaldı?" ya da "iki değer arasındaki fark ne kadar?" sorularına yanıt verir. Bu araç tam sayılarla ve ondalık sayılarla çalışır; ikinci sayı birinciden büyük olduğunda negatif sonuçlar da üretir.
Nasıl Kullanılır?
Üstteki alana birinci sayıyı (eksilen), alttaki alana ise ikinci sayıyı (çıkan) girin ve hesaplayın. Sonuç, \(a - b\) yani aradaki farktır. Pozitif sayılar, negatif sayılar ve ondalık değerler kullanabilirsiniz.
Formülün Açıklaması
Formül çok basittir:
$$\text{fark} = a - b$$Eksilen (a), başlangıçtaki miktardır; çıkan (b) ise üzerinden alınan miktardır. Sıralama önemlidir: \(5 - 3 = 2\) olur, ama \(3 - 5 = -2\) olur. Çıkan negatifse, onu çıkarmak toplama eklenmesi anlamına gelir; örneğin \(5 - (-3) = 8\).
Örnek Hesaplama
Diyelim ki elinizde 100 TL var ve bunun 37 TL'sini harcadınız. Aradaki fark
$$100 - 37 = 63$$olduğundan geriye 63 TL kalır. Ondalık sayılarla ise
$$12.5 - 4.25 = 8.25$$sonucunu elde edersiniz.
Elle Çıkarma Nasıl Yapılır (Ödünç Alma ile Sütun Yöntemi)
Sütun yöntemi, iki sayıyı basamak değeri başına bir basamak olacak şekilde çıkarır. Formül \(\text{Fark} = a - b\)'dir; burada \(a\) azaltandır (başladığınız sayı) ve \(b\) çıkandır (çıkarılan sayı).
- Basamak değerine göre hizalayın. Azaltanı üste, çıkanı altına yazın; birler birlerin, onlar onlarların altına gelecek şekilde hizalayın. Ondalıklı sayılarda ondalık noktalarını hizalayın ve kısa olan sayıyı sondaki sıfırlarla tamamlayın (örneğin 4.25 ve 12.50 olarak yazın).
- En sağdaki sütundan başlayın. Üstteki rakamdan alttaki rakamı çıkarın.
- Gerektiğinde ödünç alın. Üstteki rakam alttakinden küçükse, soldaki bir sonraki sütundan 1 ödünç alın. Bu, soldaki sütunun üstteki rakamını 1 azaltır ve mevcut sütunun üstteki rakamına 10 ekler. Bir sonraki sütun 0 ise, sıfır olmayan ilk rakama kadar solda ilerleyin, ondan ödünç alın ve ödünç değeri sütun sütun aşağı aktarın.
- Sola ilerleyin. En soldaki rakama ulaşana kadar her sütun için çıkarma işlemini (gerekirse ödünç almayla birlikte) tekrarlayın.
- Ondalık noktasını yerleştirin. Cevaptaki ondalık noktasını, hizalanmış ondalık noktalarının tam altına koyun.
- Eğer b > a ise, sayıları yer değiştirin, küçüğü büyükten çıkarın, ardından sonuca eksi işareti koyun. Örneğin \(3 - 8\): \(8 - 3 = 5\) hesaplanır, dolayısıyla cevap \(-5\)'tir.
Örnek 1: ödünç almalı tam sayılar
\(502 - 187\) işlemini hesaplayın.
- Birler: 2, 7'den küçüktür. Onlar basamağı 0 olduğu için yüzlerden ödünç alın: 5, 4 olur ve onlar sütunu 10 olur. Sonra onlardan 1 ödünç alın: onlar 9 olur ve birler 12 olur. Şimdi \(12 - 7 = 5\).
- Onlar: \(9 - 8 = 1\).
- Yüzler: \(4 - 1 = 3\).
Sonuç: \(502 - 187 = \)315.
Örnek 2: ondalık sayılar
\(12.5 - 4.25\) işlemini hesaplayın. 12.5 sayısını 12.50 olarak tamamlayın ve ondalık noktalarını hizalayın.
- Yüzüncü basamak: 0, 5'ten küçüktür. Onda birler basamağından ödünç alın: 5, 4 olur ve yüzüncü basamak 10 olur. \(10 - 5 = 5\).
- Onda birler: \(4 - 2 = 2\).
- Ondalık nokta, hizalanmış noktaların tam altına gelir.
- Birler: 2, 4'ten küçüktür. Onlar basamağından ödünç alın: 1, 0 olur ve birler 12 olur. \(12 - 4 = 8\).
- Onlar: \(0\) (baştaki sıfır, yazılmaz).
Sonuç: \(12.5 - 4.25 = \)8.25.
Toplama ile kontrol
Çıkarma, \(\text{Fark} + b = a\) ilişkisiyle doğrulanabilir.
- \(315 + 187 = 502\) ✓
- \(8.25 + 4.25 = 12.50\) ✓
Toplam azaltana eşit değilse, atlanmış bir ödünç alma için her sütunu yeniden kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Sonuç negatif olabilir mi? Evet. İkinci sayı birinciden büyükse, fark negatif çıkar.
Ondalık sayıları destekliyor mu? Evet, her iki alana da ondalık değerler girebilirsiniz.
Çıkarma işleminin terimleri nelerdir? Birinci sayı "eksilen", ikinci sayı "çıkan", sonuç ise "fark" olarak adlandırılır.