Công cụ tính tỷ lệ chi tiêu so với thu nhập là gì?
Công cụ này cho bạn biết một khoản chi tiêu cụ thể đang "ngốn" bao nhiêu phần trăm thu nhập của bạn — chẳng hạn như tiền thuê nhà, tiền chợ, đi lại hay giải trí. Khi nắm được con số này, bạn có thể đối chiếu thói quen chi tiêu của mình với các nguyên tắc lập ngân sách phổ biến và quyết định xem một khoản nào đó có đang "ăn" quá nhiều vào thu nhập hay không.
Cách sử dụng
Hãy nhập số tiền bạn chi cho một hạng mục và tổng thu nhập của bạn trong cùng khoảng thời gian đó (cả hai phải cùng kỳ — tháng đi với tháng, năm đi với năm). Công cụ sẽ tính ra khoản chi đó chiếm bao nhiêu phần trăm thu nhập, đồng thời cho biết bạn còn lại bao nhiêu sau khi chi.
Giải thích công thức
Phép tính rất đơn giản, chỉ là một tỷ lệ:
$$\text{Phần trăm} = \frac{\text{Khoản chi}}{\text{Tổng thu nhập}} \times 100$$Lấy khoản chi chia cho thu nhập sẽ ra một phân số, rồi nhân với 100 để đổi sang tỷ lệ phần trăm. Thu nhập còn lại đơn giản là tổng thu nhập trừ đi khoản chi của hạng mục đó.
Ví dụ minh họa
Giả sử tiền thuê nhà của bạn là 1.500 USD và thu nhập hằng tháng là 5.000 USD. Khi đó phần trăm \(= (1.500 \div 5.000) \times 100 = 30\%\). Thu nhập còn lại là \(5.000 - 1.500 = 3.500\) USD. Một nguyên tắc phổ biến khuyên nên giữ chi phí nhà ở ở mức 30% thu nhập trở xuống, nên ví dụ này nằm đúng ngay ngưỡng đó.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng thu nhập trước thuế hay sau thuế? Cái nào cũng được, nhưng phải nhất quán. Nhiều nguyên tắc lập ngân sách (như quy tắc 30% cho nhà ở) dựa trên thu nhập trước thuế, trong khi một số khác lại tính theo thu nhập thực nhận. Hãy chọn một cách và áp dụng cho tất cả các hạng mục.
Tỷ lệ bao nhiêu là hợp lý? Điều này tùy vào từng hạng mục. Quy tắc ngân sách 50/30/20 gợi ý dành 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn và 20% để tiết kiệm. Những khoản riêng lẻ như nhà ở thường được giới hạn quanh mức 25–30%.
Tỷ lệ có thể vượt quá 100% không? Có — nếu bạn chi nhiều hơn số tiền kiếm được trong kỳ đó, tỷ lệ sẽ trên 100% và thu nhập còn lại sẽ âm, đây là dấu hiệu cho thấy bạn đang chi tiêu vượt mức.