Bu hesaplayıcı ne yapar?
Bu hesaplayıcı bir değeri baz puanı, yüzde ve ondalık biçim arasında dönüştürür. Ayrıca mevcut bir orana N baz puanlık bir değişim uygular, ortaya çıkan oranı ve anapara üzerindeki yıllık faiz değişimini gösterir. Merkez bankası kararlarını, tahvil getirilerini veya kredi tekliflerini okuyan borçlular, tasarruf sahipleri, yatırımcılar ve öğrenciler için uygundur; bu kaynaklarda değişimler baz puanı cinsinden belirtilir.
Nasıl kullanılır?
Alanları bu sırayla doldurun:
- Dönüştürülecek değer: dönüştürmek istediğiniz sayı.
- Değerin birimi: baz puanı, yüzde veya ondalık.
- Mevcut oran: değişimden önceki oran, yüzde olarak.
- Oran değişimi: baz puanı cinsinden değişim; indirim için -25 gibi negatif bir sayı kullanın.
- Anapara tutarı: yıllık tutar değişimi için kullanılan kredi veya yatırım bakiyesi.
Sonuçlarda üç dönüşüm, yeni oran ve eski ile yeni orana göre yıllık faiz görünür.
Formüller
$$bp = 100\,p \qquad d = \frac{bp}{10000} \qquad r_{new} = r + \frac{n}{100} \qquad \Delta A = \frac{P\,n}{10000}$$
Burada \(p\) = yüzde cinsinden değer, \(bp\) = baz puanı cinsinden değer, \(d\) = ondalık olarak değer, \(r\) = yüzde cinsinden mevcut oran, \(n\) = baz puanı cinsinden oran değişimi, \(r_{new}\) = yüzde cinsinden yeni oran, \(P\) = anapara ve \(\Delta A\) = yıllık tutar değişimidir.
Kabuller ve varsayımlar
- SEC sözlük tanımına göre bir baz puanı 0,01 yüzde puanıdır, ondalık olarak ise 0,0001'dir. Dolayısıyla %8, 800 baz puanına eşittir.
- N baz puanlık bir değişim, temel orana yüzde puanı olarak eklenir. Göreli bir değişim olarak ele alınmaz.
- Yıllık tutar değişimi, sabit bir anapara üzerinden basit bir yıllık faizdir: bileşik faiz ve vade yoktur.
- Negatif baz puanları, yüzdeler ve ortaya çıkan oranlar girildiği gibi kabul edilir ve hesaplanır.
- Sonuçlar yuvarlanmadan hesaplanır. Ekranda baz puanları 4, yüzdeler 6, ondalıklar 8 ve para tutarları 2 ondalık basamakla gösterilir; sondaki sıfırlar kaldırılır.
Ekleme kuralı ve basit faiz kuralı, tanımla tutarlı tasarım tercihleridir; atıf yapılan kaynağın ifadeleri değildir.
Çözümlü örnek
Mevcut oranın %5, değişimin 25 bp ve anaparanın 10.000 olduğu durumda 25 bp değerini dönüştürün.
$$bp = 25 \qquad p = \frac{25}{100} = 0.25\% \qquad d = \frac{25}{10000} = 0.0025$$
$$r_{new} = 5 + \frac{25}{100} = 5.25\%$$
Oranın göreli değişimi \(\frac{0.25}{5} \times 100 = 5\%\) olup yalnızca bilgi amaçlı gösterilmiştir.
$$\text{Eski faiz} = 10000 \times \frac{5}{100} = 500 \qquad \text{Yeni faiz} = 10000 \times \frac{5.25}{100} = 525$$
$$\Delta A = \frac{10000 \times 25}{10000} = 25$$
Sonucu yorumlama ve sınırlamalar
Karşılaştırılacak rakam, açıklanan oran değişikliklerine kıyasla yüzde puanı cinsinden değişimdir. Mevcut oran 0 olduğunda göreli değişim boş bırakılır, çünkü sıfıra bölme tanımsızdır. Yıllık tutar değişimi, N baz puanın değerinin hızlı bir tahminidir. Amortismanlı krediler, bileşik faiz, değişken bakiyeler ve tahvil fiyat duyarlılığı (DV01) farklı sonuçlar verir. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır ve finansal tavsiye niteliği taşımaz.
Sıkça sorulan sorular
Bir yüzdede kaç baz puanı vardır?
Bir yüzde 100 baz puanına eşittir; dolayısıyla %0,25, 25 baz puana eşittir.
25 baz puanlık oran artışı ne anlama gelir?
Oran 0,25 yüzde puanı artar. %5'lik bir oran %5,25 olur.
Baz puanı değişimi orana göre göreli midir?
Hayır. Yüzde puanı cinsinden mutlak bir değişimdir. %5 üzerinde 25 baz puanlık bir artış, göreli olarak %5 artış anlamına gelir; ancak oran 0,25 puan hareket eder.
Baz puanını ondalığa nasıl dönüştürürüm?
10.000'e bölün. Örneğin 25 baz puan 0,0025'tir.
Kesirli veya negatif baz puanı girebilir miyim?
Evet. 0,5 bp veya -25 bp gibi değerler kabul edilir. Negatif bir değişim oran indirimi anlamına gelir.
Kaynaklar
- Baz Puanı (Investor.gov sözlüğü), Amerikan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), 2026