Bu hesaplayıcı ne yapar?
Bu hesaplayıcı, sabit sıcaklıkta tutulan sabit miktardaki bir gaza Boyle yasasını uygular. Dört büyüklükten (başlangıç basıncı, başlangıç hacmi, son basınç, son hacim) üçünü girin; hesaplayıcı dördüncüyü çözer. Ayrıca \(P \times V\) çarpımını, basınç oranını ve hacim oranını da gösterir. Kimya öğrencileri, laboratuvar çalışanları ve bir gazın sıkıştırıldığında ya da genleştirildiğinde nasıl davrandığını kontrol etmek isteyen herkes için uygundur.
Nasıl kullanılır?
Form sırasını izleyin:
- Hesaplanacak değer: P1, V1, P2 veya V2 seçin. Bu alanda yazılan değer dikkate alınmaz.
- Basınç birimi: atm, kPa, Pa, bar, torr, mmHg veya psi. Her iki durum için geçerlidir.
- Hacim birimi: L, mL, m³ veya cm³. Her iki durum için geçerlidir.
- P1, V1, P2, V2: bilinen üç değeri girin. Her biri 0'dan büyük olmalı ve basınçlar gösterge basıncı değil, mutlak basınç olmalıdır.
Sonuçlar tam hassasiyetli sayılarla hesaplanır ve 4 anlamlı basamağa yuvarlanarak gösterilir; bu nedenle 17,727 gibi bir değer 17,73 olarak görüntülenir.
Formül
Boyle yasası, sabit sıcaklık ve gaz miktarında basınç ile hacmin ters orantılı olduğunu belirtir:
$$P_1 V_1 = P_2 V_2$$
Her bilinmeyen için yeniden düzenlenmiş hali:
$$P_2 = \frac{P_1 V_1}{V_2}, \quad V_2 = \frac{P_1 V_1}{P_2}, \quad P_1 = \frac{P_2 V_2}{V_1}, \quad V_1 = \frac{P_2 V_2}{P_1}$$
Burada \(P_1\) ve \(V_1\) başlangıç mutlak basıncı ve hacmi, \(P_2\) ve \(V_2\) ise son değerlerdir. \(k = P_1 V_1\) sabiti de raporlanır.
Kabuller ve varsayımlar
- İdeal gaz, sabit T ve n: yasa, sabit sıcaklıktaki sabit miktarda ideal gaz için geçerlidir. İdeal davranış yalnızca nispeten düşük basınçta ve yüksek sıcaklıkta makuldür.
- Mutlak basınç: gösterge basıncı girilmemelidir.
- Birim dönüşümü yok: her iki durum için bir basınç birimi ve bir hacim birimi geçerlidir. Birimler orana girerken sadeleşir, bu nedenle sonuç seçtiğiniz birimde verilir.
- Sıcaklık değişimi: sıcaklık bir girdi değildir. Değişiyorsa birleşik gaz yasası aracını kullanın.
- Yuvarlama: hesaplamalar tam hassasiyetli değerlerle yapılır ve görüntüde 4 anlamlı basamak gösterilir. Yanıt, yalnızca ölçümler kadar doğrudur.
Çözümlü örnek
\(P_1 = 13\) psi basınçta bir gaz \(V_1 = 15\) mL hacim kaplıyor. \(V_2 = 7,5\) mL hacme sıkıştırılıyor. \(P_2\) değerini bulun.
$$P_2 = \frac{P_1 V_1}{V_2} = \frac{13 \times 15}{7,5} = 26\ \text{psi}$$
Çarpım \(k = 13 \times 15 = 195\) (psi·mL) olur. Basınç oranı \(P_2/P_1 = 2\), hacim oranı ise \(V_2/V_1 = 0,5\) olur. Hacmin yarıya inmesi basıncı iki katına çıkarır.
Sonucu okuma ve sınırlamalar
Ana sonuç, seçtiğiniz birimde çözülen büyüklüktür. 1'in üzerindeki bir basınç oranı ile 1'in altındaki bir hacim oranı sıkıştırmayı gösterir ve iki oran her zaman birbirinin çarpmaya göre tersidir. Gerçek gazlar yüksek basınçta veya düşük sıcaklıkta yasadan sapar; bu nedenle bu sonuçları yaklaşık değer olarak değerlendirin. Bir sonuç sonlu olmayan bir sayıya taşarsa hata olarak gösterilir.
Sık sorulan sorular
Sıcaklık önemli mi?
Evet. Yasa sabit sıcaklık gerektirir. Sıcaklık değişiyorsa birleşik gaz yasası hesabı gerekir.
Gösterge basıncı girebilir miyim?
Hayır. Mutlak basınç kullanın. Gösterge basıncı atmosfer basıncını hesaba katmaz ve yanlış sonuçlar verir.
Birimleri dönüştürmem gerekir mi?
Hayır, iki basıncın ve iki hacmin birer ortak birimi olduğu sürece gerekmez. Birimler sadeleşir.
Hesaplanacak alandaki değere ne olur?
Sıfır veya geçersiz olsa bile dikkate alınmaz.
İki basınç eşitse ne olur?
Bu durumda hacimler de eşittir ve her iki oran 1'e eşit olur.
Kaynaklar
- 9.2 Relating Pressure, Volume, Amount, and Temperature: The Ideal Gas Law, Chemistry 2e – OpenStax (Rice University), 2019