Board Foot Nedir?
Board foot (kısaca BF), ABD ve Kanada'da sert ağaç ve ham keresteyi ölçmek için kullanılan standart hacim birimidir. Bir board foot, 12 inç × 12 inç × 1 inç boyutlarında bir tahta parçasına — yani 144 inç küp ağaca — eşittir. Bizdeki metreküp veya alışılmış metre cinsinden ölçümden farklı olarak board foot; uzunluğun yanı sıra kalınlığı ve genişliği de hesaba katar. Bu da farklı ebatlarda satılan keresteyi fiyatlamanın en adil yolu olmasını sağlar. Bu birimin esas olarak Kuzey Amerika'da kullanıldığını, ülkemizde keresteciliğin genellikle metreküp üzerinden işlediğini unutmayın.
Bu Hesaplayıcıyı Nasıl Kullanırsınız?
Tek bir tahtanın kalınlığını, genişliğini ve uzunluğunu — hepsi inç cinsinden olacak şekilde — girin. Uzunluğunuz fit (feet) cinsindense önce 12 ile çarpın (8 fitlik bir tahta 96 inçtir). Elinizdeki birbirinin aynı tahta sayısını yazın; toplam maliyeti tahmin etmek isterseniz isteğe bağlı olarak board foot başına fiyatı da ekleyin. Hesaplayıcı; tahta başına board foot değerini, toplam board foot miktarını ve tahmini fiyatı verir.
Formül Açıklaması
Temel formül şudur: Board foot = (Kalınlık × Genişlik × Uzunluk) ÷ 144; tüm ölçüler inç cinsinden alınır.
$$\text{Board Feet} = \frac{\text{Kalınlık (inç)} \times \text{Genişlik (inç)} \times \text{Uzunluk (inç)}}{144} \times \text{Tahta Sayısı}$$144 böleni, inç küpü board foot'a çevirir (12 × 12 × 1 = 144). Toplamı bulmak için tahta sayısıyla çarpın. Maliyet ise basitçe toplam board foot × board foot başına fiyat şeklinde hesaplanır.
$$\text{Toplam Maliyet} = \frac{\text{Kalınlık (inç)} \times \text{Genişlik (inç)} \times \text{Uzunluk (inç)}}{144} \times \text{Tahta Sayısı} \times \text{Fiyat (\$/bf)}$$
Örnek Hesaplama
Diyelim ki her biri 1 inç kalınlığında, 6 inç genişliğinde ve 96 inç (8 fit) uzunluğunda 10 adet meşe tahta aldınız. Tahta başına:
$$(1 \times 6 \times 96) \div 144 = 576 \div 144 = 4 \text{ board foot}$$10 tahta için:
$$4 \times 10 = 40 \text{ board foot}$$Board foot başına 5,50 $ üzerinden maliyet:
$$40 \times 5{,}50\ \$ = 220\ \$$$Standart Kereste Kalınlığı Referansı (Çeyrek Sistemi)
Sert ağaç kerestesi genellikle çeyrek sistemi kullanılarak satılır; burada kalınlık, bir inçin çeyreği cinsinden ifade edilir. "4/4" ("dört çeyrek") olarak tanımlanan bir tahta, nominal olarak 1 inç kalındır. Bu gösterim ham (yüzeylendirilmemiş) kalınlığı ifade eder; bir tahta yüzeylendirildiğinde (düzleştirildiğinde), gerçek kalınlığı daha azdır.
| Çeyrek Gösterimi | Sözlü Olarak | Nominal Kalınlık (inç) | Tipik Yüzeylendirilmiş (S2S) Kalınlığı (inç) |
|---|---|---|---|
| 4/4 | Dört çeyrek | 1 | 13/16 (0.8125) |
| 5/4 | Beş çeyrek | 1.25 | 1‑1/16 (1.0625) |
| 6/4 | Altı çeyrek | 1.5 | 1‑5/16 (1.3125) |
| 8/4 | Sekiz çeyrek | 2 | 1‑3/4 (1.75) |
| 10/4 | On çeyrek | 2.5 | 2‑1/4 (2.25) |
| 12/4 | On iki çeyrek | 3 | 2‑3/4 (2.75) |
| 16/4 | On altı çeyrek | 4 | 3‑3/4 (3.75) |
Önemli: Tahta feetler neredeyse her zaman nominal (ham) boyutlara göre faturalandırılır, yüzeylendirilmiş olanlara değil. Yüzeylendirilmiş kalınlıklar fabrika ve tahtanın bir tarafta (S1S), iki tarafta (S2S) veya dört tarafta (S4S) bitirileceğine göre değişir. Hesaplamaya başlamadan önce tedarikçinizden hangi boyuta göre fiyatlandırma yaptığını her zaman doğrulayın.
Yaygın Kereste Boyutlarında Tahta Feetler
Tahta feetler, nominal kalınlık, genişlik ve uzunluk kullanılarak şu şekilde hesaplanır:
$$\text{Tahta Feetler} = \frac{\text{Kalınlık (inç)} \times \text{Genişlik (inç)} \times \text{Uzunluk (inç)}}{144}$$Aşağıdaki tablo, her boyutun tek bir tahtası için tahta feetleri ve tahta feet başına $5.00 oranında örnek bir maliyet gösterir. Çalışılmış bir örnek olarak, 144 inç uzunluğundaki 2×10 tahta \(\frac{2 \times 10 \times 144}{144} = \) 20 tahta feet içerir ve $5/TF oranında $100.00 maliyetlidir.
| Nominal Boyut (K × G) | Uzunluk (inç) | Tahta Feet / Tahta | Maliyet @ $5.00/TF |
|---|---|---|---|
| 1 × 6 | 96 | 4 | $20.00 |
| 2 × 4 | 96 | 5.33 | $26.67 |
| 1 × 8 | 120 | 6.67 | $33.33 |
| 1 × 12 | 96 | 8 | $40.00 |
| 2 × 6 | 120 | 10 | $50.00 |
| 2 × 10 | 144 | 20 | $100.00 |
| 2 × 12 | 144 | 24 | $120.00 |
Not: 2×4 ve benzer boyutsal yumuşak ağaçlar genellikle tahta feet yerine doğrusal feet başına satılır, ancak tahta feet değeri yine de malzeme hacmi ve boyutlar arasındaki maliyeti karşılaştırmak için faydalıdır.
Pratik Satın Alma İpuçları
- %10–15 ekstra sipariş edin. Gerçek kereste düğümlere, çatlaklara, kontrollere ve kaybına sahiptir. Uzunluğa kesme, genişliğe kesme ve tahta kare alma hepsi kullanılabilir malzemeleri kaldırır. %10–15 (%15'den fazla, yüksek çizgili veya kusura yatkın malzeme için) eklenmesi, projenin ortasında stok yapılmayacağını sağlar.
- Tam tahtaya yuvarlayın. Tedarikçiler kesirli tahta feet değil, fiziksel tahtalar satarlar. Gerekli tahta görüntüsünü topladıktan sonra, gerçekte stoklanan uzunluklarda bir sonraki tam tahta sayısına yuvarlayın.
- Nominal ve gerçek boyutları doğrulayın. Tahta feetler genellikle ham/nominal boyuta göre faturalandırılır, ancak yüzeylendirilmiş bir tahta nominal etiketi olandan daha ince ve dardır. Alıntılanan fiyat ve boyutların ham ya da yüzeylendirilmiş olduğunu sorun; böylece hacim—ve faturanız—beklentileri eşleştirecektir.
- Kerf kaybını hesaba katın. Her testere kesiği, bıçağın kerf (yaygın olarak yaklaşık 1/8 inç) kadar malzeme kaldırır. Birçok enine kesim ve rip kesi boyunca bu birikir; her tahtadan verimi planlarken hem uzunluk hem de genişlikte bunu hesap edin.
- Görünüm önemliyse bir partiden satın alın. Renk ve tane partiler arasında ve hatta ağaçlar arasında değişir. Görünür mobilya veya döşeme için tüm stok seçimini tutarlı bir görünüm için aynı anda yapın.
Bunlar, malzeme satın alma planlaması için genel yönergelerdir. Gerçek verimler, belirli projeniz, ekipmanınız ve satın aldığınız kerestenin sınıfına bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Nominal kalınlığı mı yoksa gerçek kalınlığı mı kullanmalıyım? Kereste, ham haldeyken genellikle nominal "çeyrek" kalınlık ölçüsüyle satılır (4/4 = 1 inç, 8/4 = 2 inç). Tedarikçinizin fiyatlandırmada esas aldığı ölçüleri kullanın.
Uzunluğum fit cinsindense ne yapmalıyım? Bu araç üç boyutu da inç cinsinden beklediği için, girmeden önce 12 ile çarparak inçe çevirin.
Board foot ile square foot aynı şey mi? Hayır. Square foot (kare fit) yalnızca alanı ölçer; board foot ise kalınlığı da hesaba katarak hacmi ölçer.
