Ölçek Hesaplama aracı nedir?
Ölçek Hesaplama aracı, 1 : N şeklinde yazılan ölçek oranını kullanarak gerçek boyut ile küçültülmüş (ya da büyütülmüş) boyut arasında dönüşüm yapar. Maket tren ve minyatür yapımcıları, mimarlar, harita okuyanlar, mühendisler ve tasarımcılar; bir çizim veya maket ile gerçek nesne arasındaki ölçüleri birbirine çevirmek için bu aracı sıklıkla kullanır.
Nasıl kullanılır?
Önce yönü seçin. Elinizde bir maket ölçüsü varsa ve gerçek boyutu öğrenmek istiyorsanız Küçültülmüş → Gerçek seçeneğini, gerçek nesnenin ölçüsünü biliyor ve maket boyutunu bulmak istiyorsanız Gerçek → Küçültülmüş seçeneğini kullanın. Ardından bildiğiniz ölçüyü ve ölçek oranınızdaki \(N\) değerini girin (örneğin HO ölçeği 1:87 için 87, ya da 1:25.000 ölçekli bir harita için 25000). Sonuç, girdiğiniz birimle aynı birimde verilir — milimetre girerseniz milimetre çıkar.
Formül açıklaması
1 : N ölçeği, maket üzerindeki bir birimin gerçekte \(N\) birime karşılık geldiği anlamına gelir. Yani küçültülmüş ölçüden gerçek ölçüye geçmek için çarparsınız: $$\text{gerçek} = \text{küçültülmüş} \times N$$ Tersi yönde ise bölersiniz: $$\text{küçültülmüş} = \frac{\text{gerçek}}{N}$$ Aynı mantık haritalar, teknik çizimler ve her türlü orantılı çizim için geçerlidir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki elinizde HO ölçeğinde (1:87) 5 cm uzunluğunda bir maket otomobil var ve gerçek uzunluğunu merak ediyorsunuz. Çarpın: $$5 \times 87 = 435\ \text{cm}$$ yani yaklaşık 4,35 metre — gerçekçi bir tam boy uzunluk. Tersine, 4,35 m'lik gerçek bir aracın 1:87 maketini yapmak için bölersiniz: $$435\ \text{cm} / 87 = 5\ \text{cm}$$
Sıkça sorulan sorular
1:100 ne anlama gelir? Çizim üzerindeki her 1 birim, gerçek hayatta aynı birimden 100 tanesini temsil eder.
İstediğim birimi kullanabilir miyim? Evet. Oran birimsizdir; bu yüzden hangi birimi girerseniz (cm, mm, inç, fit) sonuç da o birimde çıkar.
Büyütme yaparken ne olur? Maketiniz gerçeğinden büyükse aynı formül geçerlidir — sadece uygun oranı kullanın; 5× büyütme için gerçekten küçültülmüşe yönde \(N = 0{,}2\) değerini kullanın.