Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, iki koltuklu eğitim uçağı Cessna 150 için ağırlık ve denge kontrolünü yapar. Uçağınızın tartım kaydındaki boş ağırlık ve kol (arm) değerlerini girin, ardından pilot, yolcu, yakıt ve bagaj yüklerini ekleyin. Araç; toplam ağırlığı, toplam momenti, ağırlık merkezini (CG) ve sonucun ağırlık sınırı ile CG zarfı içinde kalıp kalmadığını gösterir. Zarf değerleri 150M tipi bir uçak için tipik rakamlardır ve yalnızca planlama amaçlıdır. Her zaman kendi uçağınızın Pilot El Kitabı'nı (POH) ve ağırlık-denge verilerini esas alın.
Nasıl kullanılır?
Boş ağırlığı ve boş ağırlık kolunu, her bir yolcunun ağırlığını, yakıtı ABD galonu olarak (galon başına 6 lb üzerinden çevrilir) ve bagajı libre cinsinden girin. Hesaplayıcı koltuklar için 39 inç, yakıt için 42 inç ve bagaj bölmesi için 64 inç kol değerini kullanır. Yağın boş ağırlığa dahil olduğu varsayılır.
Formül
Her kalem, ağırlığı ile kolunun çarpımına eşit bir moment oluşturur. CG, tüm momentlerin toplamının tüm ağırlıkların toplamına bölünmesiyle bulunur:
$$\text{CG} = \frac{ M_{total} }{ W_{total} } = \frac{\sum W_i a_i}{\sum W_i}$$Burada \(W_i\) bir kalemin libre cinsinden ağırlığı, \(a_i\) ise referans noktasından (datum) inç cinsinden kolunu ifade eder.
Çözümlü örnek
Boş ağırlık 31,0 inçte 1.100 lb, pilot 170 lb, yolcu yok, 20 galon yakıt (120 lb) ve bagaj yok olsun.
$$W_{total} = 1100 + 170 + 120 = 1390\,\text{lb}$$$$M_{total} = 34100 + 6630 + 5040 = 45770\,\text{lb-in}$$$$\text{CG} = \frac{45770}{1390} = 32.93\,\text{in}$$1.390 lb ağırlıkta ön limit yaklaşık 31,96 inç, arka limit ise 36,5 inçtir; dolayısıyla bu yükleme zarfın içinde kalır.
Sık sorulan sorular
Azami ağırlığı aşarsam ne olur?
Hesaplayıcı aşırı ağırlık durumunu uyarıyla belirtir. Azami kalkış ağırlığına eşit ya da altına inene kadar yakıtı, bagajı veya yolcu ağırlığını azaltın.
Cessna 150'de bagaj neden kolayca fazla yüklenir?
Bagaj bölmesi 64 inçle oldukça arkada yer alır. Bu yüzden küçük bir yük bile, özellikle hafif bir pilotla ve yolcusuz uçuşta, CG'yi belirgin biçimde arkaya kaydırır.
Bunu her Cessna 150 modeli için kullanabilir miyim?
Limitler model yılına göre değişir. Uçmadan önce ağırlık değerlerini kendi uçağınıza göre düzenleyin ve kendi POH zarfınızla karşılaştırın.
Kullanılan Kol Mesafeleri, Sınırlar ve Sabit Değerler
Hesap makinesi her hesaplama için aşağıdaki sabit değerleri kullanır. Yalnızca boş ağırlık, boş kol, yükler ve azami brüt ağırlık sizin tarafınızdan girilir. Sınırlar tipik bir Cessna 150M için geçerlidir ve model yılına ve uçağın bireysel özelliklerine göre değişir. Her değeri, belirli uçak için POH ve güncel ağırlık-denge kaydıyla mutlaka doğrulayın. Kollar, referans noktasının (datum) arkasına doğru inç cinsinden ölçülür.
| Kalem | Kullanılan değer | Notlar |
|---|---|---|
| Pilot / yolcu koltuk kolu | 39 in | Her iki ön koltuk aynı kolu kullanır |
| Yakıt kolu | 42 in | Yakıt ağırlığına uygulanır |
| Bagaj kolu | 64 in | Bagaj bölmesi |
| Yakıt ağırlığı | Galon başına 6 lb (ABD galonu) | Uçak benzini (avgas) |
| Yağ | Boş ağırlığa dahil | Ayrıca eklenmez |
| Azami kalkış ağırlığı | 1.600 lb (tipik 150M) | Araçta azami brüt olarak düzenlenebilir |
| Arka ağırlık merkezi sınırı | 36,5 in | Tüm ağırlıklarda geçerlidir |
| Ön ağırlık merkezi sınırı | 1.500 lb'ye kadar yaklaşık 31,0 in | Azami ağırlıkta yaklaşık 32 in'e doğru eğimlenir |
| Bagaj sınırı | 120 lb (150M için tipik) | POH ile doğrulanmalıdır |
| Yakıt kapasitesi | Toplam 26 gal / kullanılabilir 22,5 gal | Planlama için kullanılabilir yakıtı esas alın |
Hesaplama şöyledir: toplam ağırlık \(W\), tüm ağırlıkların toplamıdır; toplam moment \(M\), her ağırlığın kendi koluyla çarpılmasının toplamıdır ve \(\text{CG} = M / W\) referans noktasının arkasında inç cinsinden ağırlık merkezidir.
Karşılaştırılan Yükleme Senaryoları
Bu örnekler, 31,0 in kolda 1.100 lb boş ağırlığı (moment 34.100 lb·in), 39 / 42 / 64 in kolları ve galon başına 6 lb'yi kullanır. Yakıt momenti galon başına 252 lb·in'dir (6 × 42). Sınırlar önceki bölümdeki tipik 150M değerleridir: 1.600 lb azami, 1.500 lb'ye kadar 31,0 in ön sınır ve 1.600 lb'de yaklaşık 32 in'e eğimlenen değer, arka sınır 36,5 in. Ağırlıklar yalnızca örnek amaçlıdır.
| Senaryo | Pilot (lb) | Yolcu (lb) | Yakıt (gal) | Bagaj (lb) | Toplam ağırlık (lb) | Toplam moment (lb·in) | CG (in) | Durum |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A. Tek kişi, tam kullanılabilir yakıt, bagaj yok | 170 | 0 | 22,5 | 0 | 1.405 | 46.400 | 33,02 | Zarf içinde |
| B. İki yolcu, tam kullanılabilir yakıt, 40 lb bagaj | 170 | 170 | 22,5 | 40 | 1.615 | 55.590 | 34,42 | 15 lb ile azami ağırlığın üzerinde (CG kendi başına sınırlar arasında) |
| C. Hafif tek pilot, azami bagaj, 15 gal | 140 | 0 | 15 | 120 | 1.450 | 51.020 | 35,19 | Zarf içinde, ancak arka uca yakın |
| D. Tek kişi, yarım yakıt (11 gal), bagaj yok | 170 | 0 | 11 | 0 | 1.336 | 43.502 | 32,56 | Zarf içinde |
A senaryosu için adım adım kontrol: \(W = 1100 + 170 + 6(22.5) = 1405\) lb. \(M = 34100 + 39(170) + 42 \cdot 6(22.5) = 34100 + 6630 + 5670 = 46400\) lb·in. \(\text{CG} = 46400 / 1405 \approx 33.02\) in.
C senaryosu için adım adım kontrol: \(W = 1100 + 140 + 90 + 120 = 1450\) lb. \(M = 34100 + 5460 + 3780 + 7680 = 51020\) lb·in. \(\text{CG} = 51020 / 1450 \approx 35.19\) in.
B senaryosu, tam yakıt ve bagajla iki yetişkinin, ağırlık merkezi kabul edilebilir olsa bile azami ağırlığı aşabileceğini gösterir. Olağan çözüm yakıtı, bagajı veya ikisini birden azaltmaktır.
CG Sonucunuzu Yorumlama
Bir yükleme yalnızca hem toplam ağırlık hem de CG sınırlar içindeyse kabul edilebilirdir. CG, o ağırlıkta zarf içinde kalmalıdır; bu nedenle tek başına uygun görünen bir CG, uçak aşırı yüklüyse yine de kabul edilemez olabilir. Sonucunuzu POH'taki ağırlık ve CG zarfıyla karşılaştırın. Uçak yeniden tartıldıysa veya modifiye edildiyse, genel bir değer yerine güncel tartım kaydındaki boş ağırlık ve kolu kullanın.
Sonuç zarf içinde
CG, hesaplanan ağırlık için ön ve arka sınırlar arasında yer alır ve ağırlık azami brüt değeri aşmaz. Uçak bu durumda sertifikalı sınırları içinde yüklenmiştir. Uçuş davranışı zarf boyunca yine de değişir; kenarlardan birine yakın bir CG, ortaya yakın bir CG'den belirgin biçimde farklı özellikler gösterir.
Sonuç zarfın önünde
Ön sınırın önündeki bir CG, uçağı burun ağır hale getirir. Tipik etkileri şunlardır:
- kuyruğun daha fazla aşağı kuvvet üretmesi gerektiğinden daha yüksek durma hızı;
- daha ağır yükseklik dümeni kuvvetleri;
- iniş yuvarlanmasında azalan yükseklik dümeni etkinliği; bu da düşük hızda burnu yukarıda tutmayı zorlaştırabilir;
- daha yüksek sürükleme ve hafif azalmış seyir performansı.
Sonuç zarfın arkasında
Arka sınırın gerisindeki bir CG, uçağın boylama (pitch) stabilitesini azaltır. Tipik etkileri şunlardır:
- azalmış boylama stabilitesi ve daha hafif yükseklik dümeni kuvvetleri; bu nedenle aşırı kontrol etmek daha kolaydır;
- verilen burun girdisinde daha büyük durma eğilimi; bu durgunluktan kurtulmak daha zor olabilir;
- düz hale gelebilen ve kurtarılması zor veya imkânsız olabilen bir dönüş (spin).
150'de ağır bir bagaj yükü veya düşük yakıtla arkada oturan bir yük, CG'yi arka sınıra doğru kaydırır. Yakıt yakmak da CG'yi hafifçe kaydırır; bu nedenle yalnızca kalkışta değil, inişte de durumu kontrol etmeye değer.
Bu araç, tipik 150M değerlerine dayalı bir hesaplama yardımcısıdır. Uçağın onaylı POH'unun, güncel ağırlık-denge verilerinin veya uçağın sınırlar içinde olduğunu belirlemekten sorumlu olan komutanın yerini tutmaz.