Kaba Formül Nedir?
Bir bileşiğin kaba formülü (basit formül), içerdiği atomların en basit tam sayı oranını gösterir. Örneğin glikozun molekül formülü C₆H₁₂O₆ olsa da kaba formülü CH₂O'dur. Bu hesaplama aracı, deneysel verileri — yani her bir elementin kütlesini veya kütle yüzdesini — bu en basit orana dönüştürür.
Nasıl Kullanılır?
Her elementin miktarını (gram cinsinden kütlesi ya da bu modu seçerseniz kütle yüzdesi — yüzde değerleri 100 g'lık bir örnekteki gram olarak işlendiği için ikisi de aynı sonucu verir) ile g/mol cinsinden molar kütlesini girin. İki ila dört element girebilirsiniz; ihtiyaç duymadığınız isteğe bağlı satırları boş bırakabilirsiniz. Araç, her miktarı kendi molar kütlesine bölerek mol sayısını bulur, ardından tüm mol değerlerini en küçük olana böler.
Formülün Açıklaması
Önce mol sayısını hesaplayın: \(n_i = \dfrac{m_i}{M_i}\). Sonra normalize edin: \(\text{oran}_i = \dfrac{n_i}{\min(n)}\). Ortaya çıkan sayılar tam değerlere yuvarlandığında formüldeki alt indisleri oluşturur. Eğer bir oran 1,5 ya da 1,33 gibi bir kesre yakın çıkarsa, kesri ortadan kaldırmak için tüm oranları küçük bir tam sayıyla (2 veya 3) çarpın.
$$n_i = \frac{\text{Amount}_i}{\text{Molar Mass}_i} \qquad \text{Ratio}_i = \frac{n_i}{\min(n_1,\,n_2,\,n_3,\,n_4)}$$
Çözümlü Örnek
Bir bileşik %40,0 C, %6,7 H ve %53,3 O içeriyor. Mol sayıları: \(\text{C} = 40{,}0/12{,}01 = 3{,}331\), \(\text{H} = 6{,}7/1{,}008 = 6{,}647\), \(\text{O} = 53{,}3/16{,}00 = 3{,}331\). En küçük değer 3,331 olduğundan oranlar C 1,00 : H 1,996 : O 1,00 ≈ 1 : 2 : 1 olur ve bu da CH₂O kaba formülünü verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kütle mi yoksa yüzde mi kullanmalıyım? İkisi de olur. Kütle yüzdesi, matematiksel olarak 100 g'lık bir örnekteki gram değeriyle aynıdır, dolayısıyla her ikisi de aynı oranı verir.
Oranlarım neden tam sayı çıkmıyor? Molar kütlelerden kaynaklanan küçük yuvarlama farkları normaldir. Bir tam sayıya yaklaşık 0,1 mesafe içindeki değerleri yuvarlayın; aksi halde kesirleri ortadan kaldırmak için tüm oranları 2, 3 ya da 4 ile çarpın.
Bu araç molekül formülünü veriyor mu? Hayır — molekül formülü, kaba formülün tam sayı katıdır. Bu katı bulmak için bileşiğin molar kütlesine ihtiyacınız vardır.
