Bu Hesaplama Aracı Ne İşe Yarar?
Devre Başına Maksimum Aydınlatma Hesaplama Aracı, tek bir elektrik devresine güvenle kaç aydınlatma armatürü bağlayabileceğinizi tahmin eder. Devre gerilimini sigorta amperiyle çarparak toplam kapasiteyi bulur, yaygın olarak kullanılan %80 sürekli yük güvenlik payı kuralını uygular ve sonucu her bir armatürün gücüne böler. Çıkan değer aşağıya, tam armatür sayısına yuvarlanır.
Not: Bu araç, ABD/NEC standardındaki yaygın %80 sürekli yük kuralını esas alır (sık kullanılan sigorta değerleri 15A, 20A, 30A ve gerilimler 120V, 240V, 277V). Türkiye'de şebeke gerilimi 230V'tur ve yerel elektrik yönetmeliği farklılık gösterir; bu nedenle değerleri mutlaka yerel mevzuata göre ve yetkili bir elektrik teknisyeniyle teyit edin. Devre tasarımı kablo kesitine, devreye bağlı diğer cihazlara ve ani akım çekişine de bağlıdır.
Nasıl Kullanılır?
Devre geriliminizi seçin (ABD konutlarında aydınlatma için standart değer 120 V'tur), sigortanın amper değerini belirleyin ve tek bir armatürün gücünü girin. Ampulün veya sürücünün gerçek çekiş değerini kullanın — LED armatürlerde bu değer eşdeğer akkor ampulden çok daha düşüktür, bu yüzden aynı devrede çok daha fazla armatür çalıştırabilirsiniz.
Formülün Açıklaması
Watt cinsinden kapasite = Volt × Amper. %80 katsayısı, sürekli yükler için (3 saatten uzun süre çalışan aydınlatmalar) güvenlik payı bırakır. Kullanılabilir wattı armatür başına watta bölüp aşağı yuvarladığınızda güvenli tam sayı elde edilir:
$$\text{Max Fixtures} = \left\lfloor \frac{\text{Voltage (V)} \times \text{Breaker (A)} \times 0.8}{\text{Watts per Fixture}} \right\rfloor$$
Örnek Hesaplama
15 A sigortalı, 120 V'luk bir devrede 60 W akkor armatürler kullanalım: kullanılabilir watt = \(120 \times 15 \times 0{,}8 = 1.440 \text{ W}\). Bunu 60 W'a böldüğümüzde 24 sonucu çıkar — yani en fazla 24 armatür. Aynı devrede 10 W'lık LED'lere geçerseniz 144 armatür desteklenir.
Devre Boyutuna Göre Kullanılabilir Aydınlatma Kapasitesi
Bir devrenin toplam kapasitesi, gerilim × devre kesici değeridir. Aydınlatma genellikle üç saat veya daha uzun süre kesintisiz çalıştığı için sürekli yük olarak sayılır. ABD uygulamasına göre Ulusal Elektrik Kodu (NEC) kapsamında sürekli yük, devre kesici değerinin %80'i ile sınırlandırılır:
$$\text{Kullanılabilir Watt} = \text{Gerilim} \times \text{Devre Kesici Amper} \times 0.8$$Örneğin, 120 V, 15 A'lik bir devrenin toplam kapasitesi \(120 \times 15 = 1{,}800\) W'tır. Kullanılabilir sürekli kapasitesi ise \(1{,}800 \times 0.8 = 1{,}440\) W'tır.
| Gerilim | Devre Kesici | Toplam Kapasite (V × A) | Kullanılabilir Sürekli Watt (%80) |
|---|---|---|---|
| 120 V | 15 A | 1,800 W | 1,440 W |
| 120 V | 20 A | 2,400 W | 1,920 W |
| 120 V | 30 A | 3,600 W | 2,880 W |
| 240 V | 15 A | 3,600 W | 2,880 W |
| 240 V | 20 A | 4,800 W | 3,840 W |
| 240 V | 30 A | 7,200 W | 5,760 W |
| 277 V | 15 A | 4,155 W | 3,324 W |
| 277 V | 20 A | 5,540 W | 4,432 W |
| 277 V | 30 A | 8,310 W | 6,648 W |
Not: Bunlar ABD/NEC uygulamasına dayanan yol gösterici değerlerdir. Evrensel sınırlar değildir. Kuzey Amerika'da 277 V, esas olarak 480Y/277 V sistemlerinde ticari aydınlatma için kullanılır. Diğer ülkeler farklı gerilimler, devre kesici boyutları ve kablolama kuralları kullanır. Her durumda gerçek sınır; yerel elektrik yönetmeliğine, kablo kesitine, devrenin nasıl döşendiğine ve aynı devredeki diğer yüklere de bağlıdır. Son sözü yetkili bir elektrikçi veya yerel yönetmelik otoritesi söyler.
Armatür Türüne ve Devre Kesiciye Göre Maksimum Armatür Sayısı
Aşağıdaki tablolar, iki yaygın ABD 120 V devresindeki kullanılabilir sürekli watt değerini tipik armatür watt değerlerine böler. Her sonuç, tam armatür sayısına yuvarlanarak aşağı alınmıştır:
$$\text{Maks. Armatür Sayısı} = \left\lfloor \frac{\text{Kullanılabilir Watt}}{\text{Armatür Başına Watt}} \right\rfloor$$Örneğin, 120 V, 20 A devrede 100 W ampullerle: \(\lfloor 1{,}920 \div 100 \rfloor = \lfloor 19.2 \rfloor = 19\) armatür.
| Armatür Türü | Tipik Güç Tüketimi | 120 V / 15 A (1,440 W) | 120 V / 20 A (1,920 W) |
|---|---|---|---|
| Akkor flamanlı ampul | 100 W | 14 | 19 |
| Akkor flamanlı ampul | 60 W | 24 | 32 |
| Halojen ampul | 43 W | 33 | 44 |
| CFL ampul (kompakt floresan) | 13 W | 110 | 147 |
| LED ampul | 9 W | 160 | 213 |
| LED gömme tavan armatürü | 12 W | 120 | 160 |
| LED panel armatür (troffer) | 40 W | 36 | 48 |
Yukarıdaki watt değerleri tipik örneklerdir, kesin değerler değildir. Armatürün, ampulün veya LED sürücünün üzerinde yazılı gerçek giriş gücünü kullanın. LED'lerde sürücü, nominal lamba gücünden biraz fazla güç çekebilir. Pratikte LED devreleri, watt sınırına gelmeden önce genellikle başka etkenlerle sınırlanır: açma anındaki ani akım, dimmer değerleri, balast veya sürücü yükü ve makul şekilde bağlanabilecek armatür sayısı. Devreyi hesaplanan maksimuma kadar yüklemek yerine biraz pay bırakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden yalnızca %80? Elektrik yönetmeliği, gereksiz atmaları ve aşırı ısınmayı önlemek için sürekli yükleri sigorta değerinin %80'iyle sınırlar.
Anahtarlar veya prizler buna dahil mi? Hayır — araç, yalnızca aydınlatmaya ayrılmış bir devreyi varsayar. Önce diğer yükleri düşmeniz gerekir.
Hangi watt değerini kullanmalıyım? Armatürün anma güç çekişini (watt) kullanın; lümen çıkışını ya da akkor ampul eşdeğerini değil.