Titrasyon Molarite Hesaplama Aracı nedir?
Bu araç, asit–baz veya redoks titrasyonu verilerinden bir analit çözeltisinin bilinmeyen derişimini (molaritesini) belirler. Eşdeğerlik noktasında eklenen titrant miktarı, ortamdaki analitle kimyasal olarak eşdeğer olur; bu nedenle \(M_a \cdot V_a \cdot n_a = M_b \cdot V_b \cdot n_b\) ilişkisi geçerlidir. Burada Ma ve Mb analit ile titrantın molariteleri, Va ve Vb hacimleri, na/nb ise dengelenmiş tepkimeden gelen stokiyometrik katsayılardır. Araç evrenseldir — ülkeden veya laboratuvardan bağımsız olarak her türlü titrasyona uygulanabilir.
Nasıl kullanılır?
Bilinen titrant derişimini (mol/L), dönüm noktasında büretten verilen titrant hacmini (mL) ve erlene pipetlenen analit hacmini (mL) girin. Ardından na ve nb stokiyometrik katsayılarını ayarlayın. HCl + NaOH gibi basit bir 1:1 tepkimede her iki katsayı da 1'dir. H₂SO₄ + 2NaOH için ise asit katsayısı (analit asitse na) 1, baz katsayısı nb 2'dir.
Formülün açıklaması
mol = molarite × hacim olduğundan, eşdeğerlik bize \(M_a \cdot V_a \cdot n_a = M_b \cdot V_b \cdot n_b\) verir. Bilinmeyen analit molaritesi için yeniden düzenlersek: $$M_a = \dfrac{M_b \cdot V_b \cdot n_a}{V_a \cdot n_b}$$ Hacimler mL cinsinden girilebilir; çünkü birimler sadeleşir — yalnızca \(V_b/V_a\) oranı önemlidir. Hesaplayıcı ayrıca eklenen titrant molünü (\(M_b \times V_b/1000\)) ve tepkimeye giren analit molünü de raporlar.
Örnek çözüm
Diyelim ki 0,100 mol/L'lik 25,0 mL NaOH, 1:1 tepkimede 20,0 mL HCl'yi nötrleştiriyor. Bu durumda $$M_a = \frac{0{,}100 \times 25{,}0 \times 1}{20{,}0 \times 1} = 0{,}125 \ \text{mol/L}$$ Yani HCl çözeltisi 0,125 M'dır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hacimlerin litre cinsinden olması gerekir mi? Hayır — Va ve Vb aynı birimi kullandığı sürece birimler sadeleşeceğinden sonuç doğru çıkar.
na ve nb nedir? Dengelenmiş denklemden gelen mol oranı katsayılarıdır. Tek protonlu bir bazla titre edilen iki protonlu bir asit için na=1 ve nb=2 kullanın.
Bunu redoks titrasyonları için kullanabilir miyim? Evet. na ve nb değerlerini belirlerken elektron transferi stokiyometrisini kullanın.