Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, stok bir reaktifin etiket değerlerini laboratuvarda kullanabileceğiniz molar derişime çevirir. Raftaki derişik asit ve bazların üzerinde genellikle iki değer yazar: bir yoğunluk (özgül ağırlık, g/mL cinsinden) ve bir kütlece yüzde saflık (%a/a). Bu iki değeri maddenin molar kütlesiyle (MW) birleştirdiğinizde, bir litre çözeltide tam olarak kaç mol çözünen bulunduğunu öğrenirsiniz. İşte seyreltme ve stokiyometri hesaplarınızda ihtiyaç duyacağınız molarite tam da budur.
Nasıl kullanılır?
Şişenin üzerinde yazan yoğunluğu girin (örneğin derişik HCl için 1,18 g/mL), %a/a derişimini girin (o HCl için %37) ve bileşiğin molar kütlesini yazın (HCl için 36,46 g/mol). Hesaplayıcı size hem mol/L cinsinden molariteyi hem de litre başına saf çözünen miktarını gram olarak verir.
Formülün açıklaması
Bir litre çözeltinin kütlesi 1000 mL × yoğunluk (g/mL) ile bulunur. Bunu kütle kesriyle (%a/a ÷ 100) çarptığınızda, o bir litredeki saf çözünenin gram cinsinden miktarına ulaşırsınız. Bu değeri molar kütleye böldüğünüzde gram, mole dönüşür ve sonuç mol/L olur:
$$M = \frac{1000 \cdot \rho \cdot \frac{\%a/a}{100}}{\text{MW}}$$
Çözümlü örnek
Derişik hidroklorik asit için: \(\rho = 1{,}18\;\text{g/mL}\), \(\%a/a = 37\), \(\text{MW} = 36{,}46\;\text{g/mol}\).
$$\text{g/L} = 1000 \times 1{,}18 \times 0{,}37 = 436{,}6\;\text{g/L}.$$ $$M = 436{,}6 \div 36{,}46 \approx \mathbf{11{,}97\;\text{mol/L}};$$ yani stok HCl için bildiğimiz o klasik ~12 M değeri.
Sıkça Sorulan Sorular
%a/a ile %h/h (hacimce yüzde) aynı şey mi? Hayır. Bu hesaplayıcı kütlece yüzdeyi (çözelti kütlesi başına çözünen kütlesi) kullanır. Hacimce yüzde için farklı bir dönüşüm gerekir.
Yoğunluk ve saflık değerlerini nereden bulurum? Bu değerler reaktif şişesinin etiketinde veya Analiz Sertifikası'nda (CoA) yazılıdır.
Çözelti hâlindeki bazlar veya tuzlar için de kullanabilir miyim? Evet. Doğru molar kütleyi girdiğiniz sürece, yoğunluk ve %a/a ile belirtilen her çözelti için çalışır.
