Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Su Isıtıcısı Kapasite Hesaplayıcı, evinizin günün en yoğun saatindeki (yani pik saat) sıcak su ihtiyacını karşılamak için gereken depo hacmini tahmin eder. Kapasiteyi küçük seçmek duşun ortasında soğuk suya yakalanmak demektir; gereğinden büyük seçmek ise depo bekleme kaybı (standby kaybı) yüzünden boşa giden enerji anlamına gelir. Bu araç, kullanım alışkanlıklarınızı sayıya dökerek iki uç arasında dengeli bir hacim önerir.
Birim notu: Hesaplama ABD'de yaygın olan ölçü birimleriyle çalışır: galon ve dakikada galon (GPM). Türkiye'de termosifon ve boylerler litre cinsinden satıldığı için sonucu çevirmek isterseniz 1 ABD galonu ≈ 3,785 litre kabul edebilirsiniz; örneğin 50 galonluk bir depo yaklaşık 190 litreye denk gelir. Mantık ve formül her iki ülkede de aynıdır.
Formül nasıl çalışır?
Hesabın temeli, galon cinsinden ölçülen pik saat sıcak su ihtiyacıdır (PHD):
$$\text{PHD} = (N_s \times t \times f) + (P \times g)$$Burada \(N_s\) = pik saatte alınan duş sayısı, \(t\) = duş başına dakika, \(f\) = sıcak su debisi (dakikada galon), \(P\) = hanedeki kişi sayısı ve \(g\) = lavabo, mutfak ve çamaşır gibi duş dışı kullanımlar için kişi başına düşen galon miktarıdır. Bir depo, içindeki suyun tamamını kullanılabilir sıcaklıkta veremediği için önerilen kapasite, ihtiyacın yaklaşık %70'lik kullanılabilir orana bölünmesiyle bulunur:
$$\text{Tank} = \frac{\text{PHD}}{0.70}$$
Nasıl kullanılır?
Hanedeki kişi sayısını, en yoğun saatte kaç duş alındığını, tipik bir duşun süresini ve sıcak su debisini, bir de diğer armatürler için ayıracağınız payı girin. Hesaplayıcı size pik saat ihtiyacını, gereken kullanılabilir kapasiteyi ve buna en yakın standart depo hacmini (30 ile 120 galon arası) verir.
Örnek hesap
Dört kişilik bir ailede arka arkaya üç kez 8 dakikalık duş alındığını, sıcak su debisinin \(2\) GPM olduğunu ve kişi başına \(5\) galon diğer kullanım bulunduğunu varsayalım:
$$\text{PHD} = (3 \times 8 \times 2) + (4 \times 5) = 68\,\text{gal}$$$$\text{Tank} = \frac{68}{0.70} \approx 97\,\text{gal}$$Bu değer yukarı yuvarlandığında 100 galonluk standart bir depoya karşılık gelir; alternatif olarak şofben tipi (deposuz) bir sistem ya da iki depolu bir kurulum da düşünülebilir.
Sıcak Su Kullanımı Referans Verileri
Aşağıdaki değerler, ev içi armatürler için ABD ölçü birimleriyle (galon ve dakikada galon, GPM) verilen tipik büyüklüklerdir. Debi üst sınırları ABD federal standartlarını ve ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) WaterSense programını yansıtır; Türkiye'de armatür debileri ve tesisat yönetmelikleri farklıdır. Gerçek debi armatüre, şebeke basıncına ve yerel tesisat kurallarına göre değiştiği için bu sayıları kesin ölçüm değil, planlama tahmini olarak kullanın.
Tipik debi değerleri (GPM)
| Armatür | Tipik debi (GPM) | Notlar |
|---|---|---|
| Standart duş başlığı | ~2,5 | 1994'ten beri geçerli ABD federal üst sınırı; eski modeller daha yüksek olabilir |
| Düşük debili / WaterSense duş başlığı | ~1,5 – 2,0 | WaterSense sertifikası 2,0 GPM ve altı için verilir |
| Banyo lavabo bataryası | ~1,5 – 2,2 | Federal üst sınır 2,2 GPM; WaterSense perlatörleri ~1,5 GPM |
| Mutfak bataryası | ~1,5 – 2,2 | Tencere doldurmak için üst değerler yaygın |
| Bulaşık makinesi (program başına) | toplam ~3 – 6 galon | Yeni ENERGY STAR modeller daha az, eskiler daha çok harcar |
| Çamaşır makinesi (sıcak/ılık program) | ~7 – 20 galon sıcak su | Yük miktarına ve seçilen sıcaklığa göre değişir |
Kişi başına tipik ‘diğer kullanım’ payı (g için)
Formüldeki g terimini, yani duş dışında çekilen sıcak suyu (lavaboda el ve bulaşık yıkama, mutfak işleri, çamaşır) tahmin etmek için aşağıdaki değerleri kullanabilirsiniz.
| Kullanım türü | Kişi başına günlük sıcak su (galon) |
|---|---|
| Banyo ve el yıkama lavaboları | ~2 – 4 |
| Mutfak (bulaşık, yemek, bulaşık makinesi payı) | ~3 – 6 |
| Çamaşır (sıcak/ılık program payı) | ~2 – 5 |
| Kişi başına toplam ‘diğer kullanım’ | ~7 – 15 |
Pik saat ihtiyacı formülü, duş kullanımını bu diğer kullanımla birleştirir:
$$\text{PHD} = (N_s \times t \times f) + (P \times g)$$
Burada \(N_s\) pik saatteki duş sayısı, \(t\) duş başına dakika, \(f\) duş debisi (GPM), \(P\) kişi sayısı ve \(g\) kişi başına ‘diğer kullanım’ galonudur. Örneğin 2,5 GPM debiyle 8 dakikalık 3 duş ve 10 galon diğer kullanımı olan 4 kişi için \((3 \times 8 \times 2.5) + (4 \times 10) = 60 + 40 =\) 100 galonluk pik saat ihtiyacı çıkar.
Standart Depo Hacimleri ve İlk Saat Verimi (FHR)
ABD'de depolu su ısıtıcıları genellikle aşağıdaki nominal hacimlerle (ABD galonu) satılır. İlk saat verimi (first-hour rating, FHR), ABD Enerji Bakanlığı ve Federal Ticaret Komisyonu'nun EnergyGuide etiketinde yer alan bir ölçüttür ve dolu bir cihazın kesintisiz bir saatlik kullanımda kaç galon sıcak su verebildiğini gösterir. FHR hem depo hacmine hem de ısınma (geri kazanım) hızına bağlıdır; bu yüzden aynı hacimdeki doğal gazlı cihazlar elektriklilere göre daha yüksek FHR değeri verir. Aşağıdaki aralıklar yaklaşıktır ve tipik gazlı ile elektrikli modelleri birlikte kapsar. Türkiye'de satılan boyler ve termosifonlarda EnergyGuide etiketi yerine AB enerji etiketi ve litre cinsinden hacim bilgisi bulunur; yine de aynı mantıkla, cihazın bir saatte verebildiği sıcak suyu pik saat ihtiyacınızla karşılaştırmalısınız.
| Nominal depo hacmi (galon) | Uygun hane büyüklüğü | Yaklaşık ilk saat verimi (galon) |
|---|---|---|
| 30 | 1 – 2 kişi | ~40 – 50 |
| 40 | 2 – 3 kişi | ~50 – 70 |
| 50 | 3 – 4 kişi | ~60 – 85 |
| 66 | 4 – 5 kişi | ~75 – 100 |
| 80 | 5 – 6 kişi | ~85 – 120 |
| 100 | 6 – 7 kişi | ~110 – 140 |
| 120 | 7+ kişi | ~130 – 160 |
FHR ile pik saat ihtiyacı arasındaki ilişki: Cihazı seçerken yalnızca depo hacmine değil, ilk saat veriminin hesapladığınız pik saat ihtiyacını (PHD) karşılamasına ya da onu biraz aşmasına bakın. Su bir saat boyunca ısınmaya devam ettiği için bir cihazın FHR değeri fiziksel depo hacminden büyük olabilir. Pratik kural: FHR'si PHD'nizin yaklaşık 1 – 2 galon yakınında ya da biraz üzerinde olan bir model seçin. Yukarıdaki hane büyüklüğü tablosu yalnızca kaba bir başlangıç noktasıdır; duşların uzun sürdüğü veya birden fazla armatürün aynı anda kullanıldığı evlerde kişi sayısına göre değil, PHD'ye karşı FHR'ye göre seçim yapılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Yukarı mı yuvarlamalıyım, aşağı mı? Her zaman bir üst standart hacme yuvarlayın; böylece yoğun saatte sıcak suyunuz yarıda kesilmez.
Sonucum 120 galonu aşarsa ne yapmalıyım? Tek bir devasa depo yerine seri bağlı iki depo, yüksek geri kazanım hızına sahip bir cihaz ya da deposuz (şofben tipi) bir sistem düşünün.
Debi gerçekten fark yaratır mı? Kesinlikle. Düşük debili bir duş başlığı sıcak su tüketimini belirgin şekilde düşürür ve çoğu zaman daha küçük, daha ucuz bir depo seçmenizi sağlar.