Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Yağmur Oluğu Boyutlandırma Hesaplayıcı, şiddetli bir yağışta çatınızdan akan suyu taşıyabilecek bir yağmur oluğu seçmenize yardımcı olur. Yetersiz ölçülü oluklar taşar; su duvarlardan aşağı süzülür ve temele ulaşır. Gereğinden büyük oluklar ise malzeme israfına yol açar. Bu araç, çatı drenaj alanını bölgenizdeki yağış şiddetiyle birleştirerek tepe akış debisini tahmin eder ve uygulamada kullanılan K tipi oluk ölçülerinden birini önerir.
Not: Hesaplayıcı ABD ölçü birimlerini (fit kare, inç/saat, galon/dakika) ve ABD'de yaygın K tipi oluk ölçülerini kullanır. Türkiye'de oluklar genellikle milimetre cinsinden (ör. 100, 125, 150 mm) satılır; yağış verisi için Meteoroloji Genel Müdürlüğü değerlerine bakılmalı, sonuçlar yerel standartlara ve üretici tablolarına göre doğrulanmalıdır.
Formülün açıklaması
Tepe debisi, çatıya saatte ne kadar yağmur düştüğüne bağlıdır. Bir fit karelik alana düşen bir inç yağmur yaklaşık 0,623 galon eder; bunu 60 dakikaya bölünce burada kullanılan pratik sabit elde edilir:
$$Q = A \times i \times 0.0104$$Burada \(Q\) = dakikada galon cinsinden gereken debi, \(A\) = fit kare cinsinden çatı drenaj alanı ve \(i\) = saatte inç cinsinden yağış şiddetidir. Üreticiler oluk kapasitesini 4 inç/saat'lik standart tasarım yağışına göre verdiği için, çatınızı eşdeğer bir düzeltilmiş alana da çeviriyoruz:
$$A_{e} = \frac{A \times i}{4}$$
Nasıl kullanılır?
Oluğa doğru drene olan çatı bölümünün yatay (plan) alanını girin, ardından bölgenizdeki yağış şiddetini yazın. 5 dakikalık, 100 yıllık tekerrürlü bir yağış için yerel değerler genellikle 3 ile 8 inç/saat arasında değişir. Hesaplayıcı gereken debiyi, düzeltilmiş alanı ve önerilen oluğu verir: 2.500 fit kareye kadar 5 inç K tipi, 3.840 fit kareye kadar 6 inç; bunun üzerinde daha büyük oluk ya da ilave iniş borusu.
Çözümlü örnek
Yağış şiddetinin \(4\) inç/saat olduğu bir bölgede \(1000\) fit kare alanı drene eden bir çatı için:
$$Q = 1000 \times 4 \times 0.0104 = 41.6\,\text{gpm}$$$$A_{e} = \frac{1000 \times 4}{4} = 1000\,\text{sq ft}$$Düzeltilmiş alan 2.500 fit karenin altında olduğundan 5 inçlik K tipi oluk yeterlidir.
Sık sorulan sorular
Eğimli çatı alanını mı, yatay alanı mı kullanmalıyım? Yağmur dikey düştüğü için yatay (plan) izdüşüm alanını kullanın. Dik çatılarda birçok tasarımcı, rüzgârla savrulan yağmur için küçük bir ek katsayı uygular.
Düzeltilmiş alanım büyük çıkarsa ne yapmalıyım? İniş borusu sayısını artırın veya çatıyı bölümlere ayırın; iki iniş borusu kapasiteyi kabaca ikiye katlar.
Neden 4 inç/saat? Yayımlanan oluk kapasite tablolarında yaygın referans yağış değeridir; düzeltilmiş alan sayesinde sonuçları doğrudan karşılaştırabilirsiniz.