Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, hasattan önce acre başına kaç bushel buğday alabileceğinizi verim bileşenleri yöntemiyle tahmin eder. Tarlada belirli bir alandaki başak (veya bitki) sayısını sayar, başakta tane sayısını ve tane ağırlığını tahmin edersiniz; araç da bu değerleri bir acre’lık alana ölçekler. Ayrıca hasat kaybı yüzdesini uygular, tarla büyüklüğünüze göre toplam üretimi hesaplar ve sonucu geçmiş ortalama veriminizle karşılaştırır.
Not: Araç, ABD’de yaygın olan birimlerle çalışır: acre, feet kare, libre (lb) ve bushel. Türkiye’de genellikle dekar ve kg/da kullanılır. Referans olarak 1 acre yaklaşık 4,05 dekardır; sonucu kendi birimlerinize çevirirken bunu göz önünde bulundurun.
Nasıl kullanılır?
Önce bir yöntem seçin. Başak sayımı yönteminde, tarlanın farklı yerlerinden birer feet karelik (yaklaşık 30 × 30 cm) alanlardaki başakları sayın ve ortalamasını alın. Bitki sayımı yönteminde ise feet kare başına bitki sayısını ve bitki başına düşen ortalama başak (kardeş) sayısını girin. Ardından birkaç başak koparıp her birindeki taneleri sayın ve ortalamasını alın. Bin tane ağırlığı (BTA) kışlık buğdayda genellikle 30-45 g arasındadır; çeşidinizin bilinen bir değeri varsa onu kullanın. Son olarak beklenen hasat kaybını (çoğunlukla %5-15), tarla büyüklüğünüzü (acre) ve isterseniz geçmiş ortalama veriminizi girin.
Formül nasıl çalışır?
\(H\) = feet kare başına başak sayısı, \(K\) = başakta tane sayısı ve \(\text{TKW}\) = gram cinsinden bin tane ağırlığı olsun. Bir acre 43.560 feet karedir, bir libre 453,592 g’dır ve bir bushel buğday 60 lb gelir.
$$Y = \frac{H \times K \times \text{TKW}/1000 \times 43560}{453.592 \times 60} \times (1 - L)$$\(L\), kesir olarak ifade edilen hasat kaybıdır.
Çözümlü örnek
\(H = 55\), \(K = 30\), \(\text{TKW} = 36\) g ve kayıp %10 olsun.
$$55 \times 30 = 1650 \text{ kernels/ft}^2, \quad 1650 \times 0.036 = 59.4 \text{ g/ft}^2$$$$\frac{59.4 \times 43560}{453.592 \times 60} = 95.07 \text{ bu/ac}, \quad 95.07 \times 0.9 = 85.57 \text{ bu/ac}$$100 acre’lık bir tarlada bu, yaklaşık 8.557 bushel eder.
Sık sorulan sorular
Hasat öncesi tahmin ne kadar doğrudur?
Çok sayıda noktadan örnek alırsanız genellikle %10-15 sapma payı içinde kalır. Başakta tane sayısı ve tane ağırlığı, tane dolumu bitmeden tahmin edilmesi en zor değerlerdir; bu yüzden olgunlaşmaya yakın bir zamanda sayımı yenileyin.
Tahminim neden her zamanki veriminizden yüksek çıkıyor?
Örnekleme çoğu zaman tarlanın iyi bölgelerine yönelir; ayrıca tane dolumunun son döneminde yaşanan kuraklık veya sıcak stresi tane ağırlığını düşürebilir. Aradaki yüzdelik farkı görmek için geçmiş verim değerinizi girin.
Yazlık ve kışlık buğday için de geçerli mi?
Evet. Hesap aynıdır; yalnızca tür ve çeşitlere göre tipik başak sayısı, başakta tane sayısı ve bin tane ağırlığı değişir.
Tipik Buğday Verim Bileşenleri ve Aralıkları
Tablo, bu hesaplayıcının kullandığı girdiler için genel tarımsal aralıkları listeler. Gerçek değerler çeşide, bölgeye, ekim sıklığına, neme ve mevsime göre değişir. Bunlar kaba rehberlerdir, garanti değildir ve kendi tarla sayımlarınız öncelikli olmalıdır.
| Bileşen | Kışlık buğday | Yazlık buğday |
|---|---|---|
| Fo başına başak (ft²) | yaklaşık 40–80 | yaklaşık 40–80 |
| Başak başına tane | yaklaşık 25–40 | yaklaşık 25–40 |
| Bin tane ağırlığı (TKW), g | yaklaşık 30–45 | yaklaşık 28–42 |
| ft² başına yerleşmiş bitki | yaklaşık 15–30 | yaklaşık 20–30 |
| Bitki başına verimli kardeş | yaklaşık 2–5 (erken ekimde ve seyrek bitki örtüsünde daha fazla) | yaklaşık 1–3 (genellikle kışlık buğdaydan daha az) |
| Hasat kaybı | yaklaşık %3–15 | yaklaşık %3–15 |
Bitki sayımı modunda, ft² başına başak sayısı kabaca ft² başına bitki × bitki başına başak (verimli kardeş) sayısına eşittir. Örneğin, 22 bitki/ft² × 2,5 başak/bitki ≈ 55 başak/ft². Hasat kaybı; biçerdöver ayarlarına, zamanlamaya, yatmaya ve tane dökülmesine bağlıdır.
Verim Senaryoları: Bileşenler Dekar Başına Buşeli Nasıl Değiştirir
Her satır \(Y = \frac{H \cdot K \cdot W}{1000} \cdot \frac{43560}{453.59237 \cdot 60} \cdot \left(1 - \frac{L}{100}\right)\) formülünü kullanır; 60 lb/bu, 43.560 ft²/ac ve 453,592 g/lb değerleriyle. Birim dönüşüm faktörü, g/ft² başına yaklaşık 1,6006 buşeldir (acre başına).
| Senaryo | H (başak/ft²) | K (tane/başak) | TKW (g) | Kayıp (%) | Verim (bu/ac) |
|---|---|---|---|---|---|
| Düşük | 40 | 25 | 30 | 15 | 40,81 |
| Yüksek stres (sıcak veya kuraklık) | 50 | 26 | 28 | 12 | 51,27 |
| Ortalama (temel) | 55 | 30 | 36 | 10 | 85,57 |
| İyi | 65 | 34 | 40 | 7 | 131,59 |
Temel örnek hesap: \(55 \times 30 \times 36 / 1000 = 59.4\) g/ft². Sonra \(59.4 \times 1.600556 = 95.07\) bu/ac kayıptan önce, ve \(95.07 \times 0.90 = 85.57\) bu/ac.
Bunlar örnekleyici kombinasyonlardır, tahmin değildir. Bileşenler birbirini telafi eder: daha az başak genellikle başak başına daha fazla tane ile gelir.
Kullanılan Sabitler ve Dönüşüm Değerleri
| Büyüklük | Değer | Not |
|---|---|---|
| Bir acre'ın alanı | 43.560 ft² | Tanım gereği kesin |
| Pound başına gram | 453,592 g/lb | Tam olarak 453,59237 g |
| Buğday buşel ağırlığı | 60 lb/bu | Buğday için standart test ağırlığı (ABD uygulaması) |
| Tane ağırlığı | TKW (g) ÷ 1000 = tane başına g | 36 g TKW, tane başına 0,036 g demektir |
| Metrik dönüşüm | 1 bu/ac ≈ 67,25 kg/ha | 60 lb/ac ≈ 27,22 kg/ac, × 2,471 ac/ha |
| Metrik dönüşüm | 1 bu/ac ≈ 0,0673 t/ha | Örneğin, 85,57 bu/ac ≈ 5,75 t/ha |
60 lb'lik bir birim olarak buşel, ABD standardıdır. Diğer ülkeler verimi buşel yerine kg/ha veya t/ha cinsinden bildirir.