Công cụ này làm gì?
Máy tính năng suất lúa mì trên mỗi acre này dùng phương pháp các thành phần năng suất để ước tính số bushel/acre trước khi thu hoạch. Bạn đếm số bông (hoặc số cây) trong một diện tích mẫu, ước lượng số hạt mỗi bông và khối lượng hạt, rồi công cụ sẽ quy đổi ra cả một acre. Công cụ cũng trừ phần trăm hao hụt khi thu hoạch, tính tổng sản lượng theo diện tích ruộng của bạn và so sánh kết quả với năng suất trung bình các vụ trước.
Lưu ý: công cụ dùng đơn vị đo lường kiểu Mỹ (acre, foot vuông, bushel, pound). 1 acre ≈ 0,4047 ha và 1 bushel lúa mì = 60 lb ≈ 27,2 kg. Ở Việt Nam, lúa mì hầu như không được trồng đại trà, nên công cụ này chủ yếu hữu ích cho người làm nông nghiệp ở nước ngoài, sinh viên hoặc người nghiên cứu.
Cách sử dụng
Trước hết hãy chọn phương pháp. Với phương pháp đếm bông, đếm số bông lúa mì trong nhiều ô một foot vuông rải khắp ruộng rồi lấy trung bình. Với phương pháp đếm cây, nhập số cây trên mỗi foot vuông và số bông (nhánh) trung bình trên mỗi cây. Tiếp theo, ngắt vài bông, đếm số hạt trên từng bông rồi lấy trung bình. Khối lượng một nghìn hạt (TKW) của lúa mì vụ đông thường từ 30–45 g; nếu biết giá trị của giống đang trồng, hãy dùng giá trị đó. Cuối cùng, nhập mức hao hụt thu hoạch dự kiến (thường 5–15%), diện tích ruộng tính bằng acre và, nếu muốn, năng suất trung bình các vụ trước.
Giải thích công thức
Gọi \(H\) là số bông trên mỗi foot vuông, \(K\) là số hạt mỗi bông và \(\text{TKW}\) là khối lượng một nghìn hạt tính bằng gam. Một acre là 43.560 foot vuông, một pound là 453,592 g và một bushel lúa mì nặng 60 lb.
$$Y = \frac{H \times K \times \text{TKW}/1000 \times 43560}{453.592 \times 60} \times (1 - L)$$\(L\) là tỷ lệ hao hụt khi thu hoạch, biểu diễn dưới dạng phân số.
Ví dụ minh họa
Giả sử \(H = 55\), \(K = 30\), \(\text{TKW} = 36\) g và hao hụt 10%.
$$55 \times 30 = 1650 \text{ kernels/ft}^2, \quad 1650 \times 0.036 = 59.4 \text{ g/ft}^2$$$$\frac{59.4 \times 43560}{453.592 \times 60} = 95.07 \text{ bu/ac}, \quad 95.07 \times 0.9 = 85.57 \text{ bu/ac}$$Với 100 acre, sản lượng khoảng 8.557 bushel.
Các thành phần năng suất lúa mì thông thường và phạm vi
Bảng liệt kê các phạm vi nông học chung cho các đầu vào mà máy tính này sử dụng. Giá trị thực tế thay đổi tùy theo giống, vùng, mật độ gieo, độ ẩm và mùa vụ. Đây chỉ là hướng dẫn ước lượng, không phải là cam kết, và số liệu đếm thực địa của bạn nên được ưu tiên.
| Thành phần | Lúa mì vụ đông | Lúa mì vụ xuân |
|---|---|---|
| Bông trên mỗi foot vuông | khoảng 40–80 | khoảng 40–80 |
| Hạt trên mỗi bông | khoảng 25–40 | khoảng 25–40 |
| Khối lượng 1000 hạt (TKW), g | khoảng 30–45 | khoảng 28–42 |
| Cây đã định hình trên mỗi sq ft | khoảng 15–30 | khoảng 20–30 |
| Nhánh hữu hiệu trên mỗi cây | khoảng 2–5 (nhiều hơn khi gieo sớm và mật độ thưa) | khoảng 1–3 (thường ít hơn lúa mì vụ đông) |
| Thất thoát khi thu hoạch | khoảng 3–15% | khoảng 3–15% |
Ở chế độ đếm cây, số bông trên mỗi sq ft xấp xỉ bằng số cây trên mỗi sq ft × số bông (nhánh hữu hiệu) trên mỗi cây. Ví dụ, 22 cây/ft² × 2,5 bông/cây ≈ 55 bông/ft². Thất thoát khi thu hoạch phụ thuộc vào cài đặt máy gặt đập liên hợp, thời điểm thu, đổ ngã và rụng hạt.
Các kịch bản năng suất: Các thành phần thay đổi số bushel trên mỗi acre như thế nào
Mỗi hàng sử dụng \(Y = \frac{H \cdot K \cdot W}{1000} \cdot \frac{43560}{453.59237 \cdot 60} \cdot \left(1 - \frac{L}{100}\right)\), với 60 lb/bu, 43.560 ft²/ac và 453,592 g/lb. Hệ số quy đổi đơn vị khoảng 1,6006 (bushel trên mỗi acre cho mỗi g/ft²).
| Kịch bản | H (bông/ft²) | K (hạt/bông) | TKW (g) | Thất thoát (%) | Năng suất (bu/ac) |
|---|---|---|---|---|---|
| Thấp | 40 | 25 | 30 | 15 | 40,81 |
| Stress cao (nóng hoặc hạn) | 50 | 26 | 28 | 12 | 51,27 |
| Trung bình (cơ sở) | 55 | 30 | 36 | 10 | 85,57 |
| Tốt | 65 | 34 | 40 | 7 | 131,59 |
Ví dụ tính toán cơ sở: \(55 \times 30 \times 36 / 1000 = 59.4\) g/ft². Sau đó \(59.4 \times 1.600556 = 95.07\) bu/ac trước khi trừ thất thoát, và \(95.07 \times 0.90 = 85.57\) bu/ac.
Đây là các tổ hợp minh họa, không phải dự báo. Các thành phần bù trừ lẫn nhau: số bông ít thường đi kèm với số hạt trên mỗi bông nhiều hơn.
Các hằng số và giá trị quy đổi được sử dụng
| Đại lượng | Giá trị | Ghi chú |
|---|---|---|
| Diện tích một acre | 43.560 ft² | Chính xác theo định nghĩa |
| Gam trên mỗi pound | 453,592 g/lb | Chính xác bằng 453,59237 g |
| Khối lượng một bushel lúa mì | 60 lb/bu | Khối lượng thử tiêu chuẩn của lúa mì (quy ước Mỹ) |
| Khối lượng hạt | TKW (g) ÷ 1000 = g mỗi hạt | TKW 36 g nghĩa là 0,036 g mỗi hạt |
| Quy đổi hệ mét | 1 bu/ac ≈ 67,25 kg/ha | 60 lb/ac ≈ 27,22 kg/ac, × 2,471 ac/ha |
| Quy đổi hệ mét | 1 bu/ac ≈ 0,0673 t/ha | Ví dụ, 85,57 bu/ac ≈ 5,75 t/ha |
Bushel với khối lượng 60 lb là đơn vị chuẩn của Mỹ. Các quốc gia khác báo cáo năng suất bằng kg/ha hoặc t/ha thay vì bushel.
Câu hỏi thường gặp
Ước tính trước thu hoạch chính xác đến đâu?
Thông thường sai lệch trong khoảng 10–15% nếu bạn lấy mẫu ở nhiều điểm. Số hạt mỗi bông và khối lượng hạt là hai yếu tố khó dự đoán nhất trước khi hạt vào chắc xong, vì vậy hãy kiểm tra lại khi gần chín.
Vì sao kết quả ước tính cao hơn năng suất thường thấy của tôi?
Việc lấy mẫu thường vô tình rơi vào những khu vực tốt, và thời tiết bất lợi vào cuối giai đoạn vào chắc có thể làm giảm khối lượng hạt. Hãy nhập năng suất các vụ trước để xem chênh lệch theo phần trăm.
Công cụ có dùng được cho cả lúa mì vụ xuân và vụ đông không?
Có. Cách tính hoàn toàn giống nhau; chỉ có số bông, số hạt mỗi bông và TKW điển hình là khác nhau tùy loại và giống.