Công cụ này làm được gì?
Máy tính độ dày lớp mạ điện giúp bạn ước tính lớp kim loại sau khi mạ dày bao nhiêu, dựa trên mật độ dòng điện, thời gian mạ, diện tích bề mặt chi tiết, hiệu suất dòng điện catot và loại kim loại được mạ. Công cụ áp dụng các định luật điện phân của Faraday, vốn liên hệ giữa điện lượng chạy qua bể mạ với khối lượng kim loại bám lên chi tiết. Máy tính dùng được cho đồng, niken, kẽm, crom, bạc, vàng và thiếc.
Cách sử dụng
Chọn kim loại mạ, rồi nhập mật độ dòng điện (A/dm²), thời gian mạ (phút), diện tích bề mặt chi tiết (dm²) và hiệu suất dòng điện catot (%). Với bể mạ lý tưởng, hãy nhập 100%. Bể đồng axit và niken bóng thường đạt 95–100%, kẽm khoảng 85–95%, còn crom hóa trị sáu thường chỉ 10–15%. Kết quả hiển thị độ dày theo micromet và mil, tốc độ mạ, tổng cường độ dòng điện cần dùng và khối lượng kim loại đã bám.
Giải thích công thức
Độ dày được tính từ điện lượng trên một đơn vị diện tích, đổi sang số mol kim loại, rồi sang khối lượng và cuối cùng là thể tích:
$$t = \frac{J \times T \times M \times \eta}{n \times F \times \rho}$$Trong đó \(J\) là mật độ dòng điện tính bằng A/cm², \(T\) là thời gian tính bằng giây, \(M\) là khối lượng mol tính bằng g/mol, \(\eta\) là hiệu suất dòng điện dạng phân số, \(n\) là số electron trên mỗi ion, \(F = 96485\) C/mol và \(\rho\) là khối lượng riêng tính bằng g/cm³. Kết quả có đơn vị cm, nhân với 10.000 để đổi sang µm. Với mật độ dòng điện cố định, diện tích bề mặt không làm thay đổi độ dày, nhưng nó quyết định tổng dòng điện và lượng kim loại tiêu hao.
Ví dụ minh họa
Mạ đồng ở 2 A/dm² trong 30 phút, hiệu suất 100%. Đổi đơn vị: \(J = 0.02\) A/cm² và \(T = 1800\) s:
$$t = \frac{0.02 \times 1800 \times 63.546}{2 \times 96485 \times 8.96} = 0.001323\,\text{cm} \approx 13.23\,\mu\text{m}$$Với chi tiết có diện tích 5 dm², tổng dòng điện là 10 A và lượng đồng bám lên khoảng 5,93 g.
Câu hỏi thường gặp
Độ dày lớp mạ có đồng đều trên toàn chi tiết không?
Không. Máy tính cho ra độ dày trung bình. Trên chi tiết thực tế, mật độ dòng điện cục bộ ở cạnh và góc cao hơn, nên các vị trí này bị mạ dày hơn so với chỗ lõm.
Nên chọn hiệu suất dòng điện bao nhiêu?
Hãy dùng số liệu của bể mạ nếu bạn có. Nếu không, có thể lấy 95–100% cho đồng và niken, khoảng 90% cho kẽm và 10–15% cho crom.
Đổi micromet sang mil như thế nào?
1 mil bằng 25,4 µm, nên chỉ cần lấy số micromet chia cho 25,4. Máy tính hiển thị sẵn cả hai đơn vị.