Công cụ này làm gì?
Máy tính này giải bài toán “tam giác hàng hải” kinh điển gồm tốc độ, thời gian và quãng đường bằng các đơn vị hàng hải. Tốc độ tính bằng knot (hải lý trên giờ), quãng đường tính bằng hải lý (NM), còn thời gian tính bằng giờ và phút. Bạn chọn đại lượng cần tìm, nhập hai đại lượng còn lại, kết quả sẽ hiện ngay, kèm quy đổi sang km/h, mph và kilômét.
Cách sử dụng
Trước hết hãy chọn đại lượng cần tính. Nếu muốn tìm quãng đường, hãy nhập tốc độ và thời gian di chuyển. Nếu muốn tìm tốc độ, hãy nhập quãng đường và thời gian. Nếu muốn tìm thời gian (thời lượng đến nơi dự kiến, ETA), hãy nhập quãng đường và tốc độ dự định. Ô của đại lượng đang cần tìm sẽ được bỏ qua. Thời gian nhập theo dạng giờ cộng phút, ví dụ 5 giờ 30 phút thì nhập 5 và 30.
Giải thích công thức
Vì 1 knot được định nghĩa là 1 hải lý mỗi giờ nên không cần quy đổi đơn vị:
$$d = s \times t$$Trong đó \(d\) = quãng đường (hải lý), \(s\) = tốc độ (knot) và \(t\) = thời gian (giờ). Biến đổi lại ta có \(s = d / t\) và \(t = d / s\). Phút được đổi sang giờ bằng công thức \(t = h + m/60\).
Ví dụ minh họa
Một chiếc thuyền buồm chạy máy với tốc độ 6 knot trong 5 giờ 30 phút. Thời gian quy ra giờ là 5,5, vậy:
$$d = 6 \times 5.5 = 33\,\text{hải lý}$$Quy ra kilômét: \(33 \times 1.852 = 61.1\) km.
Bảng quy đổi hải lý sang km/h và dặm/giờ
Một knot là một hải lý trên giờ. Hải lý quốc tế được định nghĩa chính xác là 1.852 mét, vì vậy các hằng số dưới đây được áp dụng trên toàn thế giới.
- 1 NM = 1,852 km = 1,15078 dặm luật định
- 1 kn = 1,852 km/h = 1,15078 mph
| Tốc độ (kn) | km/h | mph |
|---|---|---|
| 3 | 5,56 | 3,45 |
| 5 | 9,26 | 5,75 |
| 6 | 11,11 | 6,90 |
| 8 | 14,82 | 9,21 |
| 10 | 18,52 | 11,51 |
| 15 | 27,78 | 17,26 |
| 20 | 37,04 | 23,02 |
| 25 | 46,30 | 28,77 |
| 30 | 55,56 | 34,52 |
Các giá trị được làm tròn đến hai chữ số thập phân. Để quy đổi, nhân số knot với 1,852 để ra km/h hoặc với 1,15078 để ra mph.
So sánh thời gian hành trình ở các tốc độ khác nhau
Bảng cho thấy thời gian cần thiết cho một hành trình 60 NM trên mặt nước tĩnh, không có ảnh hưởng của dòng chảy hoặc gió. Thời gian = Quãng đường ÷ Tốc độ.
| Loại tàu | Tốc độ (kn) | Phép tính | Thời gian |
|---|---|---|---|
| Thuyền buồm nhỏ | 4 | 60 ÷ 4 = 15,0 h | 15 h 0 phút |
| Thuyền buồm du lịch | 6 | 60 ÷ 6 = 10,0 h | 10 h 0 phút |
| Tàu du lịch động cơ lượng nước chiếm chỗ | 8 | 60 ÷ 8 = 7,5 h | 7 h 30 phút |
| Tàu cao tốc lướt nước | 15 | 60 ÷ 15 = 4,0 h | 4 h 0 phút |
| Tàu cao tốc nhanh | 25 | 60 ÷ 25 = 2,4 h | 2 h 24 phút |
Các tốc độ chỉ là ví dụ điển hình. Thời gian hành trình thực tế thay đổi theo dòng chảy, gió, trạng thái biển và tải động cơ. Đặc biệt, dòng thủy triều có thể làm tăng hoặc giảm vài giờ trong một hành trình dài.
Tính thời gian hành trình bằng tay
- Đổi sang giờ thập phân. Thời gian thập phân = giờ + phút ÷ 60. Với 2 h 40 phút: \(2 + \frac{40}{60} = 2.6667\) h.
- Áp dụng công thức quãng đường hoặc biến đổi công thức. \(d = s \times t\), \(s = \frac{d}{t}\), \(t = \frac{d}{s}\), với d tính bằng hải lý, s tính bằng knot và t tính bằng giờ. Ví dụ: ở 7,5 kn trong 2 h 40 phút, \(d = 7.5 \times 2.6667 = 20\) NM, tức là 20 NM.
- Đổi giờ thập phân về giờ và phút. Giữ phần nguyên làm số giờ và nhân phần thập phân với 60. Với 4,75 h: 0,75 × 60 = 45, vậy là 4 h 45 phút.
- Dùng quy tắc 60 cho chặng ngắn. \(d = \frac{s \times \text{minutes}}{60}\). Với 6 kn trong 20 phút: \(\frac{6 \times 20}{60} = 2\) NM. Ở 6 kn, bạn đi được 1 NM mỗi 10 phút.
Ví dụ ETA: chặng 27 NM ở 6 kn cho \(t = \frac{27}{6} = 4.5\) h, tức là 4 h 30 phút (0,5 × 60 = 30). Khởi hành lúc 08:15, ETA là 12:45.
Câu hỏi thường gặp
Đây là tốc độ so với đáy (SOG) hay tốc độ so với nước?
Máy tính dùng đúng giá trị tốc độ bạn nhập. Để lập kế hoạch sát thực tế, nên dùng tốc độ so với đáy (SOG) vì đã tính đến dòng chảy và thủy triều. Tốc độ so với nước thì không tính đến các yếu tố này.
Tại sao dùng hải lý?
Một hải lý bằng một phút vĩ độ, khoảng 1,852 km, nên việc tính toán trên hải đồ trở nên đơn giản.
Công cụ có tính đến nhiên liệu, thủy triều hay thời tiết không?
Không. Đây chỉ là phép tính thẳng, vì vậy hãy cộng thêm biên độ an toàn cho dòng triều, thời tiết và các sự cố chậm trễ.