Tỷ số truyền bộ biến mô xe mini bike là gì?
Bộ biến mô (torque converter) trên xe mini bike thực chất là hộp số vô cấp CVT truyền động bằng dây đai, ví dụ như Comet TAV2 hoặc loại tương tự. Nó liên tục thay đổi tỷ số giữa động cơ và đầu ra nối với xích. Khi xe xuất phát, bộ biến mô ở tỷ số thấp (mô-men xoắn lớn); khi vòng tua động cơ tăng, nó chuyển dần sang tỷ số cao (giống số truyền tăng). Tỷ số truyền tổng mà bánh sau nhận được bằng tỷ số của bộ biến mô nhân với tỷ số giảm tốc của xích, từ nhông đầu ra của bộ biến mô đến nhông gắn trên trục bánh sau.
Cách sử dụng máy tính
Nhập tỷ số thấp và tỷ số cao của bộ biến mô theo thông số nhà sản xuất (viết dạng động cơ : đầu ra), số răng của nhông đầu ra bộ biến mô và nhông trục bánh sau, đường kính lốp tính bằng inch, cùng vòng tua động cơ dự kiến khi bộ biến mô đã chuyển hết sang số cao. Công cụ sẽ trả về tỷ số truyền tổng ở số thấp và số cao, vòng tua bánh xe và tốc độ ước tính.
Công thức
Tỷ số truyền cuối của xích bằng số răng nhông trục bánh sau chia cho số răng nhông dẫn động; tỷ số truyền tổng là tích của giá trị này với tỷ số bộ biến mô:
$$R_{total} = R_{conv} \times \frac{N_{axle}}{N_{driver}}$$
Tốc độ tính bằng mph, với \(D\) là đường kính lốp tính bằng inch, được suy ra từ vòng tua bánh xe và chu vi lốp:
$$v = \frac{\text{RPM}}{R_{total}} \times \pi D \times \frac{60}{63360}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử bộ biến mô có tỷ số thấp 3,5:1 và tỷ số cao 0,9:1, nhông dẫn động 12 răng, nhông trục bánh sau 60 răng, lốp 13 inch và vòng tua 3600 RPM.
$$R_{final} = \frac{60}{12} = 5$$
$$R_{low} = 3.5 \times 5 = 17.5, \quad R_{high} = 0.9 \times 5 = 4.5$$
$$v = \frac{3600}{4.5} \times \pi \times 13 \times \frac{60}{63360} \approx 30.94\,\text{mph}$$
Các phương án tỷ số truyền: tổ hợp đĩa xích và lốp
Bảng so sánh bốn cấu hình ở tốc độ cố định 3600 RPM, với biến mô tỷ số thấp 3.5:1 / cao 0.9:1 và đĩa xích dẫn (đầu ra) 12 răng. Tỷ số truyền cuối là \(G = \text{số răng trục} / \text{số răng đĩa dẫn}\). Tỷ số tổng thấp và cao bằng tỷ số biến mô nhân với \(G\). Tốc độ tối đa dùng công thức trên với tỷ số biến mô cao.
| Số răng trục | Lốp (in) | Tỷ số truyền cuối G | Tổng thấp | Tổng cao | Tốc độ tối đa (mph) |
|---|---|---|---|---|---|
| 60 | 12 | 5.00:1 | 17.50:1 | 4.50:1 | 28.56 |
| 72 | 12 | 6.00:1 | 21.00:1 | 5.40:1 | 23.80 |
| 60 | 13 | 5.00:1 | 17.50:1 | 4.50:1 | 30.94 |
| 50 | 13 | 4.17:1 | 14.58:1 | 3.75:1 | 37.13 |
Ví dụ minh họa (hàng đầu tiên): \(G = 60/12 = 5\), vậy
$$v_{top} = \frac{3600 \cdot \pi \cdot 12 \cdot 60}{63360 \cdot 0.9 \cdot 5} = \frac{8{,}143{,}008}{285{,}120} \approx 28.56 \text{ mph}$$
Điểm chính: đĩa trục lớn hơn cho lực kéo đầu thấp mạnh hơn nhưng tốc độ tối đa thấp hơn. Lốp cao hơn làm tăng tốc độ tối đa tỷ lệ với đường kính. Các con số này mang tính lý thuyết. Chúng giả định biến mô đạt tỷ số cao hoàn toàn ở RPM đã nêu, không có trượt dây đai, lốp bị xẹp hoặc giảm tải.
Phạm vi thông thường của tỷ số truyền xe mini
Các giá trị dưới đây chỉ mang tính gần đúng và thông thường. Thông số của nhà sản xuất khác nhau, vì vậy hãy kiểm tra tài liệu cho biến mô, động cơ và đĩa xích của bạn.
| Thông số | Phạm vi thông thường |
|---|---|
| Tỷ số biến mô thấp | khoảng 3.5:1 đến 4:1 |
| Tỷ số biến mô cao | khoảng 0.9:1 đến 1:1 |
| Đĩa xích dẫn (đầu ra) | khoảng 10 đến 14 răng (12 răng rất phổ biến) |
| Đĩa xích trục (bị dẫn) | khoảng 40 đến 80 răng, tùy theo bước xích và ứng dụng |
| Đường kính lốp | khoảng 10 đến 13 in |
| RPM động cơ, động cơ nhái 6.5 hp 196cc | khoảng 3600 RPM khi có bộ giới hạn tiêu chuẩn; động cơ đã độ hoặc không có bộ giới hạn có thể đạt đỉnh cao hơn |
Hãy dùng RPM đã giới hạn, hoặc RPM mà động cơ đạt công suất cực đại, làm đầu vào RPM động cơ. Kiểm tra xem RPM ăn khớp và RPM sang số của biến mô có phù hợp với động cơ đó không. Bước xích (như #35 hoặc #40/#41) và khả năng có sẵn đĩa xích cũng giới hạn số răng bạn có thể dùng.
Thuật ngữ chính
- Biến mô / CVT
- Bộ truyền động đai, vô cấp (phổ biến trên xe mini), tự động thay đổi tỷ số theo tốc độ và tải của động cơ, giữa tỷ số thấp và tỷ số cao.
- Đĩa xích dẫn (đầu ra)
- Đĩa xích nhỏ trên trục đầu ra của biến mô, dẫn động xích.
- Đĩa xích trục (bị dẫn)
- Đĩa xích lớn hơn trên trục sau, nhận lực dẫn từ xích.
- Tỷ số truyền cuối
- Số răng trục chia cho số răng đĩa dẫn; là mức giảm tốc trong tầng xích.
- Tỷ số thấp
- Tỷ số của biến mô khi khởi động, lúc dây đai ở vị trí giảm tốc lớn nhất (ví dụ 3.5:1).
- Tỷ số cao
- Tỷ số của biến mô khi sang số hoàn toàn, gần hoặc thấp hơn 1:1 (ví dụ 0.9:1).
- Tỷ số tổng
- Tỷ số biến mô nhân với tỷ số truyền cuối. Cho biết tổng mức giảm tốc từ động cơ đến trục ở số thấp hoặc số cao.
- RPM bánh xe
- RPM động cơ chia cho tỷ số tổng. Nhân với chu vi lốp sẽ ra tốc độ.
- RPM ăn khớp
- Tốc độ động cơ mà tại đó ly hợp của biến mô bám vào và xe bắt đầu chuyển động.
Câu hỏi thường gặp
Dây đai bị trượt có ảnh hưởng không? Có. Bộ biến mô thực tế bị trượt trong lúc ăn khớp, nên tốc độ thực tế sẽ thấp hơn một chút so với giá trị lý tưởng, nhất là ở số thấp.
Làm sao để tăng tốc độ tối đa? Dùng nhông trục bánh sau nhỏ hơn hoặc nhông dẫn động lớn hơn để giảm tỷ số truyền cuối. Tuy nhiên, xe sẽ tăng tốc chậm hơn và động cơ chịu tải nhiều hơn.
Nên nhập vòng tua nào? Hãy dùng vòng tua mà động cơ đạt công suất cực đại, hoặc vòng tua tối đa do bộ hạn tốc giới hạn, vì đó là lúc bộ biến mô đạt tỷ số cao.