Công cụ này làm gì
Công Cụ Tính Tỷ Số Truyền Xe Máy biến số răng nhông trước và dĩa sau thành những con số thực sự quan trọng khi chạy xe: tỷ số truyền cuối (final drive ratio) và tốc độ xe đạt được tại một vòng tua máy nhất định. Công cụ cho phép bạn xem trước hiệu quả của việc thay nhông/dĩa trước khi xuống tiền, để yên tâm đánh đổi giữa tốc độ tối đa và khả năng tăng tốc (hoặc ngược lại).
Cách sử dụng
Nhập số răng nhông trước (nhông ra/trục thứ cấp), số răng dĩa sau, tỷ số truyền sơ cấp, tỷ số hộp số ở cấp số bạn muốn phân tích, chu vi lốp sau tính bằng mét và một giá trị vòng tua máy (RPM). Công cụ sẽ trả về tỷ số truyền cuối, tổng tỷ số giảm tốc, tốc độ quay của bánh xe và tốc độ xe tương ứng tính bằng km/h.
Giải thích công thức
Tỷ số truyền cuối chỉ phụ thuộc vào hai bánh răng, trong đó \(T_{rear}\) là số răng dĩa sau và \(T_{front}\) là số răng nhông trước:
$$\text{FDR} = \frac{T_{rear}}{T_{front}}$$Tốc độ xe còn cần thêm tỷ số sơ cấp \(R_{p}\), tỷ số hộp số \(R_{g}\), chu vi lốp \(C\) tính bằng mét và vòng tua máy (RPM):
$$v = \frac{\text{RPM}}{R_{p} \times R_{g} \times \text{FDR}} \times C \times \frac{60}{1000}$$Dĩa sau lớn hơn (hoặc nhông trước nhỏ hơn) sẽ làm tăng FDR, cho khả năng tăng tốc nhanh hơn nhưng tốc độ tối đa trên mỗi vòng tua lại thấp hơn.
Ví dụ minh họa
Lấy ví dụ nhông trước 15 răng, dĩa sau 45 răng, tỷ số sơ cấp 2.0, số cao nhất 1.0, chu vi lốp 1.9 m, tại 6000 RPM:
$$\text{FDR} = \frac{45}{15} = 3.0$$$$R_{total} = 2.0 \times 1.0 \times 3.0 = 6.0$$$$n_{wheel} = \frac{6000}{6.0} = 1000\ \text{rpm}$$$$v = 1000 \times 1.9 \times \frac{60}{1000} = 114\ \text{km/h}$$
So sánh đổi đĩa xích: Gia tốc và vận tốc tối đa
Mọi hàng dưới đây đều dùng chiếc xe cơ sở của bài viết: tỷ số truyền sơ cấp 2.0, tỷ số số truyền cao nhất 1.0, chu vi lốp 1.9 m và 6000 vòng/phút, với đĩa xích nguyên bản 15/45. Tỷ số truyền cuối (FDR) bằng số răng đĩa sau ÷ số răng đĩa trước. Tổng tỷ số truyền là \(R_t = 2.0 \times 1.0 \times \text{FDR}\), và vận tốc trên đường được tính theo công thức dưới đây.
$$v = \frac{N_e}{R_t} \times C \times \frac{60}{1000}$$Để tìm số vòng/phút cần thiết cho một vận tốc đã định, hãy biến đổi công thức:
$$N_e = \frac{v \times R_t \times 1000}{C \times 60}$$FDR cao hơn cho gia tốc mạnh hơn, vận tốc trên đường thấp hơn ở cùng một số vòng/phút và số vòng quay cao hơn ở tốc độ đi đều. FDR thấp hơn thì ngược lại.
| Cấu hình | Số răng đĩa trước | Số răng đĩa sau | FDR | Thay đổi so với nguyên bản | Vận tốc ở 6000 vòng/phút (km/h) | Vận tốc ở 6000 vòng/phút (mph) | Số vòng/phút cho 100 km/h |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nguyên bản | 15 | 45 | 3.00 | 0.00% | 114.00 | 70.84 | 5263 |
| −1 răng trước | 14 | 45 | 3.21 | +7.14% | 106.40 | 66.11 | 5639 |
| +1 răng trước | 16 | 45 | 2.81 | −6.25% | 121.60 | 75.56 | 4934 |
| +2 răng sau | 15 | 47 | 3.13 | +4.44% | 109.15 | 67.82 | 5497 |
| −2 răng sau | 15 | 43 | 2.87 | −4.44% | 119.30 | 74.13 | 5029 |
| −1 răng trước, +2 răng sau | 14 | 47 | 3.36 | +11.90% | 101.87 | 63.30 | 5890 |
Ví dụ cho hàng nguyên bản: \(R_t = 2.0 \times 1.0 \times 3.00 = 6.00\), nên \(v = \frac{6000}{6.00} \times 1.9 \times 0.06 = 114\) km/h. Sau đó \(114 \times 0.621371 = 70.84\) mph.
Một răng đĩa trước có giá trị tương đương khoảng ba răng đĩa sau. Trên chiếc xe này, bớt một răng ở đĩa trước làm FDR tăng 7.14%. Thêm hai răng ở đĩa sau chỉ làm FDR tăng 4.44%. Thêm ba răng ở đĩa sau (15/48, FDR 3.20) sẽ làm tăng 6.67%, gần bằng tác động của một răng đĩa trước. Lý do là mỗi răng đĩa trước chiếm 1/15 của đĩa nhỏ, còn mỗi răng đĩa sau chỉ chiếm 1/45 của đĩa lớn. Hãy thay đĩa trước để điều chỉnh bước lớn và thay đĩa sau để tinh chỉnh. Kết hợp cả hai thay đổi sẽ cộng dồn, như hàng 14/47 cho thấy: tỷ số truyền ngắn hơn gần 12%. Hãy nhớ rằng việc thay đổi tổng số răng cũng có thể cần một chiều dài xích khác.
Câu hỏi thường gặp
Thêm răng cho dĩa sau có giúp xe chạy nhanh hơn không? Cách này giúp tăng tốc tốt hơn và phanh bằng động cơ (engine braking) mạnh hơn, nhưng lại giảm tốc độ tối đa ở một vòng tua cho trước, vì tỷ số truyền cuối tăng lên.
Tìm tỷ số sơ cấp và tỷ số hộp số ở đâu? Các thông số này được liệt kê trong sách hướng dẫn sửa chữa (service manual); nhiều mẫu xe đường phố có tỷ số sơ cấp quanh mức 2.0 và số cao nhất quanh mức 1.0.
Làm sao để đo chu vi lốp? Lăn bánh sau (có tải) đúng một vòng rồi đo quãng đường đi được, hoặc nhân đường kính lốp với \(\pi\).