Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu elektrokaplama kalınlığı hesaplayıcısı; akım yoğunluğu, kaplama süresi, parça yüzey alanı, akım verimi ve biriktirilen metale göre kaplama sonrasında oluşacak metal tabakasının yaklaşık kalınlığını tahmin eder. Hesaplama, kaplama banyosundan geçen elektrik yükü ile biriken metal kütlesi arasındaki ilişkiyi veren Faraday elektroliz yasalarına dayanır. Bakır, nikel, çinko, krom, gümüş, altın ve kalay için kullanılabilir.
Nasıl kullanılır?
Kaplama metalini seçin, akım yoğunluğunu A/dm² cinsinden, kaplama süresini dakika olarak, parça yüzey alanını dm² cinsinden ve katot akım verimini yüzde olarak girin. İdeal bir banyo için %100 kullanın. Asidik bakır ve parlak nikel banyoları genellikle %95-100 verimle çalışır, çinko %85-95, altı değerlikli krom ise çoğu zaman yalnızca %10-15 verim verir. Sonuçta kalınlık mikrometre ve mil cinsinden, ayrıca kaplama hızı, gereken toplam akım ve biriken metal kütlesi gösterilir.
Formül nasıl çalışır?
Kalınlık, birim alandan geçen yükten hesaplanır: yük önce metalin mol miktarına, sonra kütleye ve en son hacme çevrilir:
$$t = \frac{J \times T \times M \times \eta}{n \times F \times \rho}$$Burada \(J\) akım yoğunluğu (A/cm²), \(T\) süre (saniye), \(M\) molar kütle (g/mol), \(\eta\) kesir olarak akım verimi, \(n\) iyon başına elektron sayısı, \(F = 96485\) C/mol ve \(\rho\) yoğunluktur (g/cm³). Sonuç cm cinsindendir ve 10.000 ile çarpılarak µm'ye çevrilir. Akım yoğunluğu sabit olduğunda yüzey alanı kalınlığı değiştirmez; ancak gereken toplam akımı ve kullanılan metal kütlesini belirler.
Çözümlü örnek
Bakır, 2 A/dm² akım yoğunluğunda, 30 dakika boyunca ve %100 verimle kaplanıyor. Önce birimleri çevirelim: \(J = 0.02\) A/cm² ve \(T = 1800\) s:
$$t = \frac{0.02 \times 1800 \times 63.546}{2 \times 96485 \times 8.96} = 0.001323\,\text{cm} \approx 13.23\,\mu\text{m}$$5 dm² yüzey alanlı bir parçada toplam akım 10 A olur ve biriken bakır yaklaşık 5,93 g'dır.
Sık sorulan sorular
Kalınlık parça üzerinde her yerde aynı mıdır?
Hayır. Hesaplayıcı ortalama kalınlığı verir. Gerçek parçalarda kenar ve köşelerde yerel akım yoğunluğu daha yüksektir; bu yüzden bu bölgeler çukur kısımlara göre daha kalın kaplanır.
Hangi akım verimini kullanmalıyım?
Elinizde banyo verileri varsa onları kullanın. Yoksa bakır ve nikel için %95-100, çinko için yaklaşık %90, krom için %10-15 değerini varsayabilirsiniz.
Mikrometreyi mile nasıl çeviririm?
Bir mil 25,4 µm'dir; mikrometre değerini 25,4'e bölmeniz yeterlidir. Hesaplayıcı iki birimi de gösterir.
Hesaplamada Kullanılan Kaplama Metali Özellikleri
Hesap makinesi aşağıdaki değerlerle Faraday yasasını uygular. Burada n, metal iyonu başına aktarılan elektron sayısı, M molar kütle ve ρ, biriken metalin yoğunluğudur.
| Metal | İyon / banyo varsayımı | n | M (g/mol) | Yoğunluk ρ (g/cm³) |
|---|---|---|---|---|
| Bakır | Cu²⁺ | 2 | 63.546 | 8.96 |
| Nikel | Ni²⁺ | 2 | 58.693 | 8.90 |
| Çinko | Zn²⁺ | 2 | 65.38 | 7.14 |
| Krom | Cr⁶⁺ (kromik asit banyosu) | 6 | 51.996 | 7.19 |
| Gümüş | Ag⁺ (siyanür banyosu) | 1 | 107.868 | 10.49 |
| Altın | Au⁺ (siyanür banyosu) | 1 | 196.967 | 19.32 |
| Kalay | Sn²⁺ (örn. asit sülfat) | 2 | 118.71 | 7.31 |
Not: altın ve kalayın valansı banyo kimyasına bağlıdır. Siyanür altın banyoları Au(I)'den biriktirir, dolayısıyla n = 1'dir; bazı diğer altın banyoları ise Au(III) kullanır, bu durumda n = 3'tür. Kalay, asit banyolarında Sn(II)'den biriktirilir (n = 2), ancak alkalin stannat banyoları Sn(IV) kullanır ve n = 4'tür. Yanlış n değerinin kullanılması, hesaplanan kalınlığı 2 ila 3 kat değiştirir. Krom da çok düşük verimle biriktirilir, bu yüzden verim girdisi büyük önem taşır.
Tipik Kaplama Kalınlığı ve Akım Yoğunluğu Aralıkları
Aşağıdaki rakamlar genel, yaklaşık endüstri aralıklarıdır. Gerçek değerler banyo formülasyonuna, sıcaklığa, karıştırmaya ve tedarikçi veri föylerine bağlıdır.
| Banyo türü | Tipik akım yoğunluğu (A/dm²) | Tipik katot verimi |
|---|---|---|
| Asit bakır (sülfat) | 2–5 (karıştırmayla daha yüksek) | 95–99 % |
| Parlak nikel (Watts tipi) | 3–6 | 93–97 % |
| Çinko (asit klorür) | 1–4 | 95–98 % (alkalin siyanürsüz: yaklaşık 60–80 %) |
| Sert krom (altı değerlikli) | 30–60 | 10–15 % |
| Gümüş (siyanür) | 0.5–2 | 95–100 % |
| Altın (siyanür / asit) | yaklaşık 0.1–1 | banyoya bağlı olarak yaklaşık 30–90 % |
| Kalay (asit sülfat) | 1–4 | 90–100 % |
| Uygulama | Tipik kalınlık | Standart (ABD, ASTM) |
|---|---|---|
| Nikel üzeri dekoratif krom | 0.25–0.5 µm | ASTM B456 (Cu + Ni + Cr) |
| Dekoratif krom altında nikel | kullanım koşuluna göre yaklaşık 10–40 µm | ASTM B456 |
| Çelik üzerinde çinko | 5–25 µm | ASTM B633 (hizmet sınıfları SC 1 ila SC 4) |
| Sert (mühendislik) krom | 20–250 µm | Çizim veya müşteri tarafından belirlenir |
| Elektrik kontaklarında altın | 0.5–2.5 µm | ASTM B488 (tipler ve kodlar) |
Gerekli kalınlık, hizmet sınıfına veya hizmet koşuluna göre değişir. Hafif bir iç mekân ortamı, dış mekân veya deniz etkisine göre çok daha az kalınlık gerektirir. Bu standartlar Amerikan (ASTM) standartlarıdır. Diğer bölgeler ISO 1456, ISO 2081 ve ISO 4521 gibi eşdeğerlerini kullanır, bu nedenle parçanız için geçerli olan şartnameyi her zaman kontrol edin.
Metaller ve Ayarlar Arasında Kalınlık Karşılaştırması
Temel durum, 30 dakika boyunca 2 A/dm²'dir; bu da dm² başına 2 × 1800 = 3600 C geçirir. dm² başına kütle \(m = \frac{Q \cdot M \cdot \eta}{n \cdot F}\) ile verilir; burada F = 96485 C/mol'dür ve kalınlık \(t = \frac{m}{\rho \cdot A}\) ile verilir; burada A = 100 cm²'dir. Verimler temsili varsayımlardır. Varyant sütunu 60 dakika boyunca 4 A/dm² kullanır, bu da dört kat yük anlamına gelir ve aynı verimi varsayar. Pratikte verim akım yoğunluğuna göre değişir, özellikle krom ve altın için.
| Metal | Varsayılan verim | 2 A/dm², 30 dk'da kütle (g/dm²) | 2 A/dm², 30 dk'da kalınlık (µm) | 4 A/dm², 60 dk'da kütle (g/dm²) | 4 A/dm², 60 dk'da kalınlık (µm) |
|---|---|---|---|---|---|
| Bakır | 98 % | 1.162 | 12.97 | 4.647 | 51.9 |
| Nikel | 95 % | 1.040 | 11.69 | 4.161 | 46.7 |
| Çinko | 95 % | 1.159 | 16.23 | 4.635 | 64.9 |
| Krom | 12 % | 0.0388 | 0.54 | 0.155 | 2.16 |
| Gümüş | 99 % | 3.984 | 37.98 | 15.94 | 151.9 |
| Altın (n = 1) | 50 % | 3.674 | 19.02 | 14.70 | 76.1 |
| Kalay (n = 2) | 95 % | 2.104 | 28.78 | 8.415 | 115.1 |
Adım adım kontrol (bakır, temel durum): \(m = \frac{3600 \times 63.546 \times 0.98}{2 \times 96485} = 1.162\) g, dolayısıyla \(t = \frac{1.162}{8.96 \times 100} = 0.001297\) cm, veya 12.97 µm.
Karşılaştırma, aynı yükün çok farklı kalınlıklar verdiğini gösteriyor. Altın ve gümüş büyük bir kütle biriktirir ancak altın yoğun olduğundan yalnızca orta düzeyde bir kalınlık oluşur. Krom ise 6 elektronlu indirgenmesi ve düşük verimi nedeniyle coulomb başına çok az metal verdiğinden ince bir tabaka oluşturur.