Máy tính lập trình viên

HEX
0
DEC
0
OCT
0
BIN
0
Hệ cơ số
Độ rộng từ
Các bit

Máy tính lập trình viên này tính số nguyên đúng như bên trong máy tính: trên một số bit cố định, theo mã bù hai, có quay vòng khi tràn. Gõ số ở hệ thập lục phân, thập phân, bát phân hoặc nhị phân và xem giá trị ở cả bốn hệ cùng lúc; kết hợp bằng AND, OR, XOR; dịch và xoay bit; bật tắt từng bit. Công cụ dành cho firmware, mạng, nhúng, lập trình hệ thống và cho người đang học cách số nhị phân vận hành.

  • Hiển thị cùng lúc HEX, DEC, OCT và BIN
  • BYTE, WORD, DWORD và QWORD, có dấu (bù hai) hoặc không dấu
  • AND, OR, XOR, NOT, NAND và NOR
  • Dịch trái, dịch phải số học và logic, xoay bit
  • Cờ tràn số và thứ tự ưu tiên toán tử như ngôn ngữ C
  • Bảng bit bấm được cho đủ 64 bit

Cách dùng máy tính lập trình viên

  1. Chọn hệ cơ số muốn gõ (HEX, DEC, OCT hoặc BIN), độ rộng từ (BYTE, WORD, DWORD hoặc QWORD) và chọn số có dấu hay không. Phím của chữ số mà hệ cơ số không có sẽ bị tắt.
  2. Gõ biểu thức bằng phím trên máy hoặc bàn phím, ví dụ F0 AND 3C, rồi bấm =. Màn hình hiện kết quả ở cả bốn hệ; dòng lớn là hệ bạn đang gõ.
  3. Dùng Lsh và Rsh để dịch, >>> để dịch phải logic, RoL và RoR để xoay, NOT để đảo mọi bit của giá trị đang hiện. Có ngoặc và thứ tự ưu tiên toán tử như C.
  4. Mở mục Các bit để thấy từng bit của giá trị. Bấm vào một bit để đảo nó; các bit vượt quá độ rộng từ bị làm mờ.
  5. Bấm phím sao chép để chép giá trị ở hệ hiện tại kèm tiền tố (0x, 0o hoặc 0b). AC xóa tất cả; hệ cơ số, độ rộng từ và giá trị cuối được nhớ trong trình duyệt này.

Thập lục phân, thập phân, bát phân và nhị phân

Cơ số là số chữ số khác nhau mà một vị trí có thể mang. Nhị phân dùng 0 và 1, bát phân từ 0 đến 7, thập phân từ 0 đến 9, thập lục phân từ 0 đến 9 và A đến F. Mỗi vị trí có giá trị bằng cơ số nhân với vị trí bên phải nó, nên cùng một số được viết khác nhau ở mỗi hệ:

2F16=2×16+15=47=1011112=578

Thập lục phân được ưa chuộng vì mỗi chữ số hex đúng bằng bốn bit: một byte luôn là hai chữ số hex, một giá trị 64 bit là 16 chữ số. Bát phân nhóm bit theo ba, vì vậy quyền tệp Unix như 755 được viết ở hệ bát phân.

Số có dấu và mã bù hai

Máy tính lưu số nguyên âm bằng mã bù hai: đảo mọi bit rồi cộng một. Với 8 bit, trừ một là FF và khoảng giá trị là −128 đến 127; nếu không dấu, cùng 8 bit đó là 0 đến 255.

−x=¬x+1−1=FF16 (8 bit)−128≤x≤127

Khoảng giá trị của từng độ rộng từ
TừSố bitKhông dấuCó dấu (bù hai)
BYTE80…255−128…127
WORD160…65535−32768…32767
DWORD320…232−1−231…231−1
QWORD640…264−1−263…263−1

Chuyển giữa có dấu và không dấu không đổi bit nào, chỉ đổi cách đọc: 1111 1111 là 255 khi không dấu và −1 khi có dấu. Đổi độ rộng từ thì giữ các bit thấp nhất, giống phép ép kiểu trong C.

Toán tử bit, dịch bit và xoay bit

Toán tử bit làm việc riêng trên từng cặp bit. Phép dịch đẩy mọi bit sang trái hoặc phải; phép xoay đưa các bit rơi ra ở một đầu quay lại đầu kia.

Các toán tử của máy tính lập trình viên
PhímTác dụngVí dụ
ANDChỉ ra 1 khi cả hai bit đều là 1. Dùng để che (mask) bit.1100&1010=1000
ORRa 1 khi một trong hai bit là 1. Dùng để bật bit.1100∣1010=1110
XORRa 1 khi hai bit khác nhau. Dùng để đảo bit.1100⊕1010=0110
NOTĐảo mọi bit của từ.¬ 00001111=11110000
NAND · NORAND hoặc OR rồi đảo bằng NOT.¬(a&b)¬(a∣b)
LshĐẩy bit sang trái và điền số 0; mỗi bước nhân đôi giá trị cho đến khi bit bị rơi ra.5≪3=5×23=40
RshĐẩy bit sang phải. Với từ có dấu, bit dấu được chép lại (dịch số học) nên giá trị chia 2 làm tròn xuống; với từ không dấu, số 0 được đưa vào.−16≫2=−4
>>>Dịch phải logic: luôn đưa số 0 vào, kể cả với từ có dấu.F016⋙4=0F16
RoL · RoRXoay các bit trong phạm vi từ; không bit nào bị mất.rol⁡(10000001,1)=00000011
modPhần dư của phép chia nguyên. Như trong C, phép chia làm tròn về 0 và phần dư mang dấu của số bị chia.−7 mod 2=−1−7÷2=−3

Thứ tự ưu tiên toán tử

Biểu thức theo thứ tự ưu tiên của C, C++, Java và JavaScript: NOT và dấu âm trước, rồi × ÷ mod, rồi + −, rồi các phép dịch và xoay, rồi AND và NAND, rồi XOR, sau cùng OR và NOR. Toán tử cùng mức được tính từ trái sang phải.

1+2≪3=(1+2)≪3=246&3∣8=(6&3)∣8=10

Điều này hay gây bất ngờ cho người nghĩ phép dịch được ưu tiên hơn phép cộng: 1 + 2 Lsh 3 bằng 24, không phải 17. Khi phân vân, hãy dùng ngoặc; máy tính hiện biểu thức đúng như cách nó sẽ được tính.

Tràn số và quay vòng

Khi phép cộng, trừ, nhân hay chia cho kết quả không vừa với từ, kết quả quay vòng theo mô-đun hai mũ độ rộng từ, đúng như phần cứng, và màn hình hiện OVF:

127+1=128∉[−128,127]  ⇒  128−28=−128

Phép dịch và toán tử bit không bao giờ bật OVF: bỏ bớt bit chính là việc của chúng. Số gõ vào quá lớn so với từ sẽ bị từ chối chứ không bị cắt âm thầm.

Kết quả chính xác đến đâu?

Mọi giá trị được giữ dưới dạng số nguyên chính xác (JavaScript BigInt), nên đủ 64 bit của QWORD đều đúng. Số dấu phẩy động thông thường chỉ giữ 53 bit: nó không phân biệt được 9007199254740992 với 9007199254740993, còn máy tính này thì luôn phân biệt được.

Độ chính xác và các ca kiểm thử

Mọi toán tử trên trang này được kiểm thử tự động trước mỗi lần phát hành với 56 ca kiểm thử, gồm cả quy tắc chia, chia lấy dư và dịch bit của C, với mọi độ rộng từ. Bảng dưới đây là một phần; hãy chạy toàn bộ ngay trong trình duyệt để thấy chính bộ máy bạn đang dùng vượt qua.

Ca kiểm thử: biểu thức kèm hệ cơ số và kiểu, giá trị đúng, máy tính hiển thị gì và số dấu phẩy động độ chính xác kép cho ra gì
Biểu thứcGiá trị đúngMáy tính hiển thị (DEC)Dấu phẩy động thông thườngKiểm tra
Hệ cơ số và độ rộng từ u8 là BYTE không dấu, i64 là QWORD có dấu, v.v.
FF[HEX, u8]15⋅16+15255——
FF[HEX, i8]255−28−1——
FFFFFFFFFFFFFFFF[HEX, u64]264−118446744073709551615——
8000000000000000[HEX, i64]−263−9223372036854775808——
Tràn số và quay vòng Cờ OVF cũng được kiểm tra.
127+1[DEC, i8]128−28−128——
2147483647+1[DEC, i32]—−2147483648——
Chia nguyên và phần dư Làm tròn về 0, phần dư mang dấu số bị chia, như C.
−7÷2[DEC, i32]trunc⁡(−3,5)−3——
−7 mod 2[DEC, i32]—−1——
Số nguyên mà dấu phẩy động không giữ nổi Trên 2⁵³, số double mất các chữ số cuối; BigInt giữ được.
9007199254740992+1[DEC, i64]253+190071992547409939007199254740992—
123456789×987654321[DEC, i64]—121932631112635269121932631112635260—
Phép logic theo bit Từng bit một.
F0AND3C[HEX, u8]301648——
FFXOR0F[HEX, u8]F016240——
∼0[DEC, u16]216−165535——
Dịch và xoay bit Dịch số học và logic, số lần xoay lớn hơn độ rộng từ.
1≪7[DEC, i8]—−128——
−16≫2[DEC, i8]—−4——
−16⋙2[DEC, i8]F016≫2=3C1660——
81ROL1[HEX, u8]03163——
Thứ tự ưu tiên Cùng thứ tự với C và JavaScript.
1+2≪3[DEC, i32](1+2)≪324——
6&3∣8[DEC, i32](6&3)∣810——
Đầu vào không hợp lệ Máy tính báo gì thay vì đưa ra một con số sai.
1÷0[DEC, i32]—Không chia được cho 0——
19[OCT, u16]—Hệ cơ số này không có chữ số đó——
256[DEC, u8]—Quá lớn so với độ rộng từ——

Xem mọi ca kiểm thử

Để đổi một số giữa các hệ cơ số, hoặc tính các dạng toán khác, hãy thử các máy tính sau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao 127 + 1 lại ra −128?

Với BYTE có dấu, giá trị lớn nhất là 127. Cộng thêm 1 cần bit thứ chín mà từ không có, nên kết quả quay vòng về −128 và OVF sáng lên. Hãy chọn từ rộng hơn hoặc không dấu để được 128.

Rsh và >>> khác nhau thế nào?

Rsh là dịch số học trên từ có dấu: nó chép bit dấu, nên −16 Rsh 2 bằng −4. >>> là dịch logic: luôn đưa số 0 vào, nên với BYTE có dấu, −16 >>> 2 bằng 60.

Vì sao FF bằng −1?

Vì từ đang ở chế độ có dấu. Trong mã bù hai, dãy bit toàn số 1 là −1. Bỏ chọn Có dấu thì cùng FF đó đọc là 255.

Vì sao kết quả của tôi khác máy tính lập trình viên khác?

Trước hết hãy xem độ rộng từ và chế độ có dấu: cùng các bit nhưng ở từ khác nhau là số khác nhau. Sau đó xem thứ tự ưu tiên: máy tính này theo C, nên phép dịch được tính sau + và −.

Phép chia nguyên làm tròn thế nào?

Làm tròn về 0, như C và hầu hết bộ xử lý: −7 ÷ 2 bằng −3 và −7 mod 2 bằng −1. Thương nhân số chia cộng phần dư luôn trả lại số bị chia.

Tôi có gõ bằng bàn phím được không?

Được, khi máy tính đang được chọn: chữ số và A đến F, + − * / %, & | ~ cho AND, OR và NOT, < và > cho phép dịch, dấu ngoặc, Enter cho =, Backspace và Escape.

Kết quả có chính xác với số 64 bit không?

Có. Giá trị là số nguyên chính xác chứ không phải dấu phẩy động, nên mọi bit của QWORD đều được giữ. Các ca kiểm thử bên dưới có cả giá trị trên 2⁵³ mà dấu phẩy động thông thường tính sai.