Bồi thường tổn thất tinh thần là gì, ai cần tính?
Khi sức khỏe, tính mạng hoặc danh dự, nhân phẩm, uy tín của một người bị xâm phạm, người gây thiệt hại phải bồi thường hai loại khoản. Loại thứ nhất là thiệt hại vật chất: tiền chữa bệnh, thu nhập bị mất, tiền mai táng… Loại thứ hai là một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần: nỗi đau, sự mất mát mà không hóa đơn nào ghi được.
Công cụ này tính mức tối đa của khoản bù đắp tinh thần theo pháp luật Việt Nam (Bộ luật Dân sự 2015) khi các bên không thỏa thuận được, so với mức bạn đề nghị và cộng thêm thiệt hại vật chất để ra tổng ước tính. Công cụ dành cho người bị hại, gia đình người bị hại, người gây thiệt hại và người đang thương lượng hoặc chuẩn bị ra Tòa. Công cụ hỗ trợ ngày giải quyết bồi thường từ 01/07/2023; quy định được kiểm tra đến ngày 28/09/2026.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản | Điều | Quy định | Hiệu lực |
|---|---|---|---|
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 | 590 k2 | Sức khỏe bị xâm phạm: tối đa 50 lần lương cơ sở cho một người. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 | 591 k2 | Tính mạng bị xâm phạm: tối đa 100 lần lương cơ sở cho một người; ai được nhận. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 | 592 k2 | Danh dự, nhân phẩm, uy tín: tối đa 10 lần lương cơ sở cho một người. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 | 590–592 k1 | Thiệt hại vật chất: cứu chữa, thu nhập bị mất, mai táng, cấp dưỡng… | Từ 01/01/2017 |
| Nghị định 24/2023/NĐ-CP | 3 k2 | Lương cơ sở 1.800.000 đồng/tháng. | 01/07/2023 – 30/06/2024 |
| Nghị định 73/2024/NĐ-CP | 3 k2 | Lương cơ sở 2.340.000 đồng/tháng. | 01/07/2024 – 30/06/2026 |
| Nghị định 161/2026/NĐ-CP | 3 k2 | Lương cơ sở 2.530.000 đồng/tháng. | Từ 01/07/2026 |
"k" là khoản. Mức bù đắp tinh thần trước hết do các bên thỏa thuận; các mức 50, 100 và 10 lần chỉ áp dụng khi không thỏa thuận được.
Ba mức 50, 100 và 10 lần chưa bị sửa đổi kể từ khi Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực. Trong 24 tháng gần nhất chỉ có lương cơ sở thay đổi: từ 2.340.000 đồng lên 2.530.000 đồng vào ngày 01/07/2026.
Cách tính mức bồi thường tổn thất tinh thần
Công cụ tính theo bốn bước.
- Chọn lương cơ sở đang áp dụng vào ngày giải quyết bồi thường bạn nhập (Nghị định 24/2023, 73/2024 hoặc 161/2026, Điều 3 khoản 2).
- Chọn số lần lương cơ sở tối đa theo quyền bị xâm phạm: sức khỏe 50 lần (Điều 590 khoản 2), tính mạng 100 lần (Điều 591 khoản 2), danh dự, nhân phẩm, uy tín 10 lần (Điều 592 khoản 2).
- Nhân với số người bị xâm phạm. Luật đặt mức tối đa "cho một người", nên hai người bị thương thì mỗi người có mức tối đa riêng.
- So với mức đề nghị (nếu bạn nhập): phần vượt mức tối đa không được tính. Sau đó cộng thiệt hại vật chất để ra tổng ước tính.
Công thức chính:
$$T = k \times L \times n$$Trong đó \(T\) là mức tối đa bù đắp tổn thất tinh thần, \(k\) là số lần lương cơ sở tối đa (50, 100 hoặc 10), \(L\) là lương cơ sở tại ngày giải quyết, \(n\) là số người bị xâm phạm.
Khi có mức đề nghị \(D\) cho mỗi người và thiệt hại vật chất \(V\):
$$B = \min(D,\ k \times L) \times n, \qquad S = V + B$$\(B\) là khoản bù đắp tinh thần sau khi áp mức tối đa, \(S\) là tổng ước tính. Nếu bạn không nhập mức đề nghị, \(B\) được tính bằng 0 và tổng ước tính chỉ gồm thiệt hại vật chất.
Mức tối đa cho một người, tính bằng đồng:
| Áp dụng từ | Lương cơ sở | Sức khỏe (50 lần) | Tính mạng (100 lần) | Danh dự (10 lần) |
|---|---|---|---|---|
| 01/07/2023 | 1.800.000 | 90.000.000 | 180.000.000 | 18.000.000 |
| 01/07/2024 | 2.340.000 | 117.000.000 | 234.000.000 | 23.400.000 |
| 01/07/2026 | 2.530.000 | 126.500.000 | 253.000.000 | 25.300.000 |
"Danh dự" gồm cả nhân phẩm, uy tín. Làm tròn: khi bạn nhập mức đề nghị theo số lần có phần lẻ (ví dụ 12,5 lần), số tiền được làm tròn đến đồng. Mức đề nghị bằng đúng mức tối đa là không vượt; lớn hơn dù 1 đồng là vượt và chỉ được tính đến mức tối đa.
Ví dụ tính tay
Ví dụ 1 — sức khỏe, có thiệt hại vật chất. Anh A bị tai nạn do lỗi của người khác. Ngày 28/09/2026 hai bên thương lượng. Anh A đề nghị bù đắp tinh thần 30 lần lương cơ sở; chi phí điều trị và thu nhập bị mất là 45.000.000 đồng.
- Lương cơ sở ngày 28/09/2026: 2.530.000 đồng.
- Mức tối đa: 50 × 2.530.000 × 1 = 126.500.000 đồng.
- Mức đề nghị: 30 × 2.530.000 = 75.900.000 đồng, không vượt mức tối đa.
- Bù đắp tinh thần: 75.900.000 đồng.
- Tổng ước tính: 45.000.000 + 75.900.000 = 120.900.000 đồng.
Khi mở trang lần đầu, công cụ đã điền sẵn chính ví dụ này; ô ngày giải quyết để mặc định là hôm nay, cùng mức lương cơ sở 2.530.000 đồng nên kết quả giống hệt.
Ví dụ 2 — tính mạng, đề nghị vượt mức tối đa. Gia đình người chết đề nghị 120 lần lương cơ sở, giải quyết ngày 28/09/2026. Mức đề nghị là 120 × 2.530.000 = 303.600.000 đồng, lớn hơn mức tối đa 100 × 2.530.000 = 253.000.000 đồng. Nếu hai bên không thỏa thuận được, khoản bù đắp tinh thần chỉ được tính đến 253.000.000 đồng.
Ví dụ 3 — hai phía mốc lương cơ sở. Cùng một vụ tính mạng, một người. Nếu giải quyết ngày 30/06/2026, mức tối đa là 100 × 2.340.000 = 234.000.000 đồng. Nếu giải quyết ngày 01/07/2026, mức tối đa là 100 × 2.530.000 = 253.000.000 đồng, cao hơn 19.000.000 đồng.
Mốc thay đổi lương cơ sở và cách chọn ngày
Mức tối đa đổi theo lương cơ sở. Hai mốc gần nhất là 01/07/2024 (1.800.000 lên 2.340.000 đồng) và 01/07/2026 (2.340.000 lên 2.530.000 đồng).
Công cụ lấy lương cơ sở theo ô Ngày giải quyết bồi thường: ngày các bên thỏa thuận xong hoặc ngày Tòa án xét xử, không phải ngày xảy ra sự việc. Để trống ô này thì công cụ dùng ngày hôm nay theo giờ Việt Nam. Ngày trước 01/07/2023 chưa được hỗ trợ.
Trường hợp đặc biệt và điều công cụ không tính
- Đây là mức trần, không phải mức chắc chắn được nhận. Các bên được tự thỏa thuận. Nếu ra Tòa, Tòa án quyết định mức cụ thể theo mức độ tổn thất, không vượt mức tối đa.
- Tính mạng: khoản bù đắp tinh thần trả cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người chết; nếu không có thì cho người mà người chết đã trực tiếp nuôi dưỡng, người đã trực tiếp nuôi dưỡng người chết (Điều 591 khoản 2). Mức tối đa tính theo mỗi người chết, không nhân theo số người thân.
- Thiệt hại vật chất bồi thường riêng, theo chi phí thực tế và không bị giới hạn bởi mức tối đa tinh thần. Công cụ chỉ cộng con số bạn nhập, không tự tính từng khoản.
- Chưa xác minh: quy tắc lấy lương cơ sở tại thời điểm giải quyết bồi thường được nêu trong hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP), nhưng công cụ chưa đối chiếu bản gốc nghị quyết này. Vì vậy công cụ để bạn tự nhập ngày giải quyết.
- Không tính: lỗi của cả hai bên hoặc lỗi của người bị hại; thời hạn và mức cấp dưỡng; thiệt hại do thi thể, mồ mả bị xâm phạm; bồi thường của Nhà nước (Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có cách tính riêng); bảo hiểm trách nhiệm dân sự.
Cách nhập dữ liệu
- Ngày giải quyết bồi thường: ngày ghi trên biên bản thỏa thuận hoặc ngày Tòa án xét xử, dạng ngày/tháng/năm. Để trống là hôm nay.
- Quyền bị xâm phạm: sức khỏe (bị thương, bị bệnh do người khác gây ra), tính mạng (có người chết) hoặc danh dự, nhân phẩm, uy tín (bị xúc phạm, vu khống…).
- Số người bị xâm phạm: số người bị thương hoặc bị xúc phạm; với tính mạng là số người chết. Nhập số nguyên từ 1 đến 100.
- Nhập mức đề nghị theo: chọn "số lần lương cơ sở" nếu bạn nghĩ theo cách của luật (ví dụ 30 lần), hoặc "số tiền" nếu đã có con số cụ thể.
- Mức đề nghị cho mỗi người: không bắt buộc. Số lần dùng dấu phẩy thập phân, ví dụ 12,5; số tiền nhập như 50.000.000.
- Thiệt hại vật chất khác: không bắt buộc, tổng các khoản có hóa đơn, chứng từ (viện phí, thuốc, thu nhập bị mất có xác nhận, chi phí mai táng…), nhập như 45.000.000.
Câu hỏi thường gặp
Bị thương thì được bồi thường tinh thần bao nhiêu?
Nếu hai bên không thỏa thuận được, tối đa 50 lần lương cơ sở cho mỗi người bị thương. Với ngày giải quyết từ 01/07/2026 là 126.500.000 đồng. Tòa án có thể quyết định thấp hơn tùy mức độ tổn thất.
Người chết có nhiều con thì mỗi người con được 100 lần lương cơ sở?
Không. Mức tối đa 100 lần tính cho mỗi người có tính mạng bị xâm phạm. Những người thân được nhận chia nhau khoản này; con số không nhân theo số người thân.
Lương cơ sở lấy theo ngày xảy ra tai nạn hay ngày giải quyết?
Công cụ dùng ngày giải quyết bồi thường bạn nhập. Ví dụ vụ việc xảy ra tháng 3/2026 nhưng Tòa xử ngày 15/10/2026 thì lương cơ sở là 2.530.000 đồng.
Hai bên có được thỏa thuận cao hơn mức tối đa không?
Mức tối đa chỉ áp dụng khi các bên không thỏa thuận được. Nếu hai bên tự nguyện thỏa thuận, mức bồi thường do các bên quyết định.
Tiền viện phí có bị tính vào mức tối đa không?
Không. Viện phí, thu nhập bị mất, chi phí mai táng, tiền cấp dưỡng là thiệt hại vật chất, bồi thường riêng theo thực tế, ngoài khoản bù đắp tinh thần.
Kết quả chỉ để tham khảo; số tiền cụ thể do các bên thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định.