Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bebek Göz Rengi Tahmin Hesaplayıcı, anne ve babanın göz renklerine bakarak çocuğunuzun kahverengi, yeşil/ela ya da mavi gözlü olma olasılığını hesaplar. Bunu yaparken kahverenginin baskın, yeşilin ara, mavinin ise çekinik olduğu basitleştirilmiş bir Mendel genetiği modeli kullanır. Gerçekte göz rengi pek çok genin (özellikle OCA2 ve HERC2) etkisiyle belirlenir; bu yüzden buradaki sonuçları tıbbi ya da genetik bir kesinlik değil, eğlenceli ve bilgilendirici bir tahmin olarak değerlendirin.
Nasıl kullanılır?
Açılır menülerden annenin ve babanın göz rengini seçin, ardından her bir sonucun olasılığını görün. Sonuç ekranı kahverengi gözlü olma ihtimalini öne çıkarır; aşağıdaki tabloda ise yeşil ve mavi olasılıklarını listeler.
Modelin mantığı
Her ebeveyn çocuğuna bir alel aktarır. Görünen göz rengine bakarak ebeveynin kahverengi (B), yeşil (G) ya da mavi (b) aleli aktarma ihtimalini yaklaşık olarak belirliyoruz. Kahverengi gözlü ebeveynlerin taşıyıcı olduğu (bir B ile birlikte gizli bir G veya b) varsayılır; yeşil gözlü ebeveynler G ile birlikte G veya b taşır; mavi gözlü ebeveynler ise bb'dir. Çocuk en az bir B aleli alırsa kahverengi, B almayıp en az bir G alırsa yeşil, yalnızca yeşil olmadan bb'yi miras alırsa mavi gözlü olur.
$$P(\text{Brown}) = 1 - (1 - p_B^{m})(1 - p_B^{f})$$ $$\text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} p_B^{m} &= f_B\!\left(\text{Mother eye color}\right) \\ p_B^{f} &= f_B\!\left(\text{Father eye color}\right) \\ \text{Brown} &\to [\,0.5,\ 0.25,\ 0.25\,]\ \ [p_B, p_G, p_b] \\ \text{Green} &\to [\,0,\ 0.5,\ 0.5\,] \\ \text{Blue} &\to [\,0,\ 0,\ 1\,] \end{aligned} \right.$$ $$P(\text{Green}) = P_{\text{noB}}\left[\,1 - (1 - q_G^{m})(1 - q_G^{f})\right]$$ $$\text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} P_{\text{noB}} &= (1 - p_B^{m})(1 - p_B^{f}) \\ q_G^{m} &= \tfrac{p_G^{m}}{p_G^{m}+p_b^{m}}\ \text{from}\ \text{Mother} \\ q_G^{f} &= \tfrac{p_G^{f}}{p_G^{f}+p_b^{f}}\ \text{from}\ \text{Father} \end{aligned} \right.$$ $$P(\text{Blue}) = P_{\text{noB}}\,(1 - q_G^{m})(1 - q_G^{f})$$ $$\text{where}\quad \left\{ \begin{aligned} P_{\text{noB}} &= (1 - p_B^{m})(1 - p_B^{f}) \\ q_G^{m},\,q_G^{f} &= \text{green-allele share of}\ \text{Mother},\ \text{Father} \end{aligned} \right.$$
Örnek hesaplama
Anne ve babanın ikisi de mavi gözlüyse, her biri yalnızca mavi (b) alel aktarabilir. Çocuk bb olur; yani kahverengi = %0, yeşil = %0 ve mavi = %100 olur. İki ebeveyn de kahverengi gözlüyse, her biri B'yi %50 olasılıkla aktarır ve $$P(\text{kahverengi}) = 1 - 0{,}5 \times 0{,}5 = \%75$$ çıkar.
Temel Kavramlar Açıklandı
- Alel
- Bir kromozomun aynı konumunda bulunan bir genin alternatif versiyonlarından biri. Bir çocuk, belirli bir özellik için her ebeveynden bir alel miras alır.
- Baskın
- Etkisi sadece bir kopya mevcut olduğunda bile bireysel olarak görünen bir alel. Kahverengi (B), bu basitleştirilmiş modelde baskın olarak kabul edilir.
- Çekinik
- Etkisi yalnızca iki kopya mevcut olduğunda görünen bir alel. Mavi (b) çekinik davranır, bu nedenle mavi gözler tipik olarak her iki ebeveynden de mavi katkı sağlayan bir alel gerektirir.
- Taşıyıcı
- Bir çekinik aleelin bir kopyasına sahip olan ancak özelliğini gösteren olmayan birey — örneğin, gizli mavi alel taşıyan ve yine de bunu bir çocuğa aktarabilen kahverengi gözlü ebeveyn.
- Punnett karesi
- Her ebeveynden olası alelleri birleştirmek ve döl genotip ve fenotip oranlarını okumak için kullanılan bir ızgara.
- Mendelyken kalıtım
- Özeliklerin ayrık baskın ve çekinik alellerle aktarıldığı klasik düzen, Gregor Mendel tarafından açıklanan kuralları izler. Bu hesaplayıcı bir Mendelyken yaklaşımı kullanır.
- Poligenik
- Tek bir gen yerine birlikte hareket eden birçok gen tarafından kontrol edilen bir özellik. Gerçek insan göz rengi poligeniktir, bu nedenle basit modeller yalnızca yaklaşık olasılıklar verir.
- B / G / b gösterimi
- Burada kullanılan alel katkılarının kısaltması: B = kahverengi katkı, G = yeşil katkı, b = mavi katkı. Her ebeveynin göz rengi \([p_B, p_G, p_b]\) her bir türün aktarılma göreceli şansını belirler.
Sıkça Sorulan Sorular
Mavi gözlü iki ebeveynin kahverengi gözlü çocuğu olabilir mi? Bu basit modele göre hayır. Gerçekte ise nadir de olsa mümkündür, çünkü göz rengini birden fazla gen etkiler.
Bu hesaplama bilimsel olarak kesin mi? Hayır. Öğretici amaçlı bir yaklaşıklamadır; gerçek kalıtım çok genlidir (poligenik).
Kahverengi gözlü ebeveynlerin neden mavi gözlü çocuğu olabiliyor? Çünkü kahverengi gözlü bir ebeveyn gizli bir çekinik mavi alel taşıyıp bunu çocuğuna aktarabilir.
