Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
IBU (Uluslararası Acılık Birimi), bitmiş biradaki izomerize alfa asit yoğunluğunu, kabaca litre başına miligram cinsinden ifade eder. Bu araç, IBU değerini ev biracılığı yazılımlarında en yaygın kullanılan denklem olan Tinseth modeliyle tahmin eder. Hesap evrensel bir biracılık formülüdür; metrik birimlerle çalıştığınız sürece hangi ülkede olursanız olun her tarife uygulanabilir.
Nasıl kullanılır?
Şerbetçiotu miktarını gram olarak, paketin üzerinde yazan alfa asit yüzdesini, o eklemenin kaynatmada kaldığı süreyi, litre cinsinden bitmiş parti hacmini ve kaynatma boyunca şıranın ortalama özgül ağırlığını girin. Tarifinizdeki her şerbetçiotu eklemesi için hesabı ayrı ayrı tekrarlayın ve çıkan değerleri toplayarak tarifin toplam IBU'sunu bulun.
Formülün açıklaması
Kullanım oranı \(U\), şıra yoğunluğu arttıkça düşer, kaynatma süresi uzadıkça yükselir:
$$U = 1.65 \times 0.000125^{\,G-1} \times \frac{1 - e^{-0.04t}}{4.15}$$Burada \(G\) = kaynatma sırasındaki ortalama özgül ağırlık, \(t\) = dakika cinsinden kaynatma süresidir. Acılık ise şöyle bulunur:
$$\text{IBU} = U \times \frac{\text{AA} \times W \times 1000}{V}$$Burada \(\text{AA}\) = ondalık kesir olarak alfa asit oranı, \(W\) = gram cinsinden şerbetçiotu miktarı ve \(V\) = litre cinsinden parti hacmidir.
Örnek hesap
1.050 yoğunlukta kaynayan 20 L'lik bir partiye, %10 alfa asitli 28 g şerbetçiotunu 60 dakika boyunca eklediğinizi varsayalım:
$$U = 1.65 \times 0.000125^{0.05} \times \frac{1 - e^{-2.4}}{4.15} = 0.2307$$$$\text{IBU} = 0.2307 \times \frac{0.10 \times 28 \times 1000}{20} = 0.2307 \times 140 = 32.3$$Yani bu ekleme biraya yaklaşık 32 IBU katkı yapar.
Sık sorulan sorular
Yoğunluk arttıkça IBU neden düşüyor? Yoğun ve şekerli şıra, izomerize alfa asidin daha azını çözer ve bünyesinde tutar. Bu yüzden aynı miktar şerbetçiotu, sert (yüksek alkollü) bir birayı hafif bir biraya kıyasla daha az acılaştırır.
Geç eklemeler ve whirlpool şerbetçiotu sayılır mı? Bu modelde yaklaşık 10 dakikanın altındaki eklemelerin acılığa katkısı çok düşüktür; soğuk demleme (dry hopping) ise pratikte hiç acılık katmaz.
Tahmin ne kadar isabetli? Yaklaşık artı eksi %15–20 sapma bekleyin. Kaynamanın şiddeti, şerbetçiotunun tazeliği, pelet mi yoksa kozalak mı kullanıldığı ve mayanın emilim davranışı ölçülen gerçek değeri değiştirir.