Taban değiştirme formülü nedir?
Çoğu hesap makinesinde yalnızca doğal logaritma \(\ln\) (taban \(e\)) ve bayağı logaritma \(\log_{10}\) tuşları bulunur. Taban değiştirme formülü ise, bir logaritmayı zaten bildiğiniz iki logaritmanın oranına çevirerek herhangi bir tabanda hesaplamanızı sağlar:
$$\log_b(x) = \frac{\ln(x)}{\ln(b)}$$Burada \(x\) = logaritmasını aldığınız değer, \(b\) = tabandır. Formül şu soruyu yanıtlar: \(x\) sonucunu elde etmek için \(b\) tabanını hangi kuvvete yükseltmeliyim?
Bu hesaplayıcıyı nasıl kullanırsınız?
\(x\) değerini ve \(b\) tabanını girin, ardından sonucu okuyun. \(x\) değeri 0'dan büyük olmalı, \(b\) tabanı ise pozitif olmalı ve 1'e eşit olmamalıdır (taban 1 olduğunda payda \(\ln(1)=0\) olur ve bu tanımsızdır).
Çözümlü örnek
Diyelim ki \(\log_{2}(8)\) değerini bulmak istiyorsunuz. Doğal logaritma kullanarak:
$$\log_{2}(8) = \frac{\ln(8)}{\ln(2)} = \frac{2.079442}{0.693147} = 3$$Bu mantıklıdır çünkü \(2^3 = 8\). Hesaplayıcı, ara adımları görebilmeniz için hem \(\ln(x)\) hem de \(\ln(b)\) değerlerini gösterir.
Yaygın Logaritma Değerleri Referansı
Aşağıdaki tablo \(\log_b(x)\) değerlerini en yaygın olarak kullanılan üç taban için göstermektedir — taban 2 (ikili logaritma, \(\log_2\)), taban \(e\) (doğal logaritma, \(\ln\)) ve taban 10 (ortak logaritma, \(\log_{10}\)) — \(x\)'in sık karşılaşılan birkaç değerinde hesaplanmıştır. Her bir girdi, taban değiştirme formülü \(\log_b(x) = \dfrac{\ln x}{\ln b}\) kullanılarak hesaplanmıştır. Tam tam sayı sonuçları tam sayı olarak gösterilmiş; diğer tüm değerler dört ondalak basamağa yuvarlanmıştır.
| Değer \(x\) | \(\log_2(x)\) | \(\ln(x)\) (taban \(e\)) | \(\log_{10}(x)\) |
|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 | 0 |
| 2 | 1 | 0.6931 | 0.3010 |
| 8 | 3 | 2.0794 | 0.9031 |
| 10 | 3.3219 | 2.3026 | 1 |
| 16 | 4 | 2.7726 | 1.2041 |
| 100 | 6.6439 | 4.6052 | 2 |
| 1000 | 9.9658 | 6.9078 | 3 |
Tam tam sayı sonuçlarına dikkat edin: \(\log_2 8 = 3\) çünkü \(2^3 = 8\), \(\log_{10} 100 = 2\) çünkü \(10^2 = 100\), ve \(\log_b 1 = 0\) her taban için çünkü \(b^0 = 1\). Tabanın tam kuvvetleri olmayan değerler irrasyonel sonuçlar verir; burada yuvarlanmış şekilde gösterilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ara logaritmanın tabanı önemli mi? Hayır. Pay ve payda için \(\ln\), \(\log_{10}\) ya da başka herhangi bir tabanı kullanabilirsiniz — ikisi aynı taban olduğu sürece oran değişmez. Bu araç doğal logaritma kullanır.
Taban neden 1 olamaz? Çünkü \(\log_1\) tanımsızdır: \(\ln(1)=0\) olduğundan buna bölmek mümkün değildir. Ayrıca 1'in her kuvveti yine 1'e eşittir, dolayısıyla başka değerler üretemez.
x negatif ya da sıfır olabilir mi? Hayır. Sıfırın veya negatif sayıların logaritması reel sayılarda tanımlı değildir; bu nedenle \(x\) değeri 0'dan büyük olmalıdır.