Công thức đổi cơ số là gì?
Phần lớn máy tính bỏ túi chỉ có phím cho logarit tự nhiên \(\ln\) (cơ số \(e\)) và logarit thập phân \(\log_{10}\). Công thức đổi cơ số cho phép bạn tính logarit theo bất kỳ cơ số nào bằng cách biến nó thành tỉ số của hai logarit mà bạn đã biết cách tính:
$$\log_b(x) = \frac{\ln(x)}{\ln(b)}$$Trong đó \(x\) = giá trị cần lấy logarit, còn \(b\) = cơ số. Công thức này trả lời câu hỏi: phải nâng \(b\) lên lũy thừa bao nhiêu để được \(x\)?
Cách sử dụng máy tính này
Nhập giá trị \(x\) và cơ số \(b\), rồi xem kết quả. Giá trị \(x\) phải lớn hơn 0, còn cơ số \(b\) phải dương và khác 1 (cơ số bằng 1 sẽ khiến mẫu số \(\ln(1)=0\), tức là không xác định).
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn muốn tính \(\log_{2}(8)\). Dùng logarit tự nhiên:
$$\log_{2}(8) = \frac{\ln(8)}{\ln(2)} = \frac{2.079442}{0.693147} = 3$$Kết quả này hợp lý vì \(2^3 = 8\). Máy tính hiển thị cả \(\ln(x)\) lẫn \(\ln(b)\) để bạn theo dõi được các bước trung gian.
Bảng Tham Khảo Giá Trị Logarit Thông Dụng
Bảng dưới đây liệt kê \(\log_b(x)\) cho ba cơ số được sử dụng rộng rãi nhất — cơ số 2 (logarit nhị phân, \(\log_2\)), cơ số \(e\) (logarit tự nhiên, \(\ln\)), và cơ số 10 (logarit thông dụng, \(\log_{10}\)) — được tính cho nhiều giá trị \(x\) thường gặp. Mỗi mục được tính bằng công thức đổi cơ số \(\log_b(x) = \dfrac{\ln x}{\ln b}\). Các kết quả chính xác là số nguyên được hiển thị dưới dạng số nguyên; tất cả các giá trị khác được làm tròn đến bốn chữ số thập phân.
| Giá trị \(x\) | \(\log_2(x)\) | \(\ln(x)\) (cơ số \(e\)) | \(\log_{10}(x)\) |
|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 0 | 0 |
| 2 | 1 | 0.6931 | 0.3010 |
| 8 | 3 | 2.0794 | 0.9031 |
| 10 | 3.3219 | 2.3026 | 1 |
| 16 | 4 | 2.7726 | 1.2041 |
| 100 | 6.6439 | 4.6052 | 2 |
| 1000 | 9.9658 | 6.9078 | 3 |
Lưu ý các kết quả chính xác là số nguyên: \(\log_2 8 = 3\) bởi vì \(2^3 = 8\), \(\log_{10} 100 = 2\) bởi vì \(10^2 = 100\), và \(\log_b 1 = 0\) với mọi cơ số bởi vì \(b^0 = 1\). Các giá trị không phải là lũy thừa chính xác của cơ số tạo ra kết quả vô tỉ, được hiển thị ở đây đã làm tròn.
Câu hỏi thường gặp
Cơ số của logarit trung gian có quan trọng không? Không. Bạn có thể dùng \(\ln\), \(\log_{10}\) hay bất kỳ cơ số nào cho tử số và mẫu số — miễn là chúng giống nhau thì tỉ số vẫn như vậy. Công cụ này sử dụng logarit tự nhiên.
Vì sao cơ số không được bằng 1? Vì \(\log_1\) không xác định: \(\ln(1)=0\), nên không thể chia cho nó. Mọi lũy thừa của 1 đều bằng 1, do đó không thể tạo ra giá trị khác.
x có thể âm hoặc bằng 0 không? Không. Logarit của số 0 hay số âm không xác định trong tập số thực, nên \(x\) bắt buộc phải lớn hơn 0.