Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Kayıcı gövde (planing hull), hız kazandıkça suyun üzerine tırmanır ve kaldırma kuvvetiyle değil, dinamik basınçla taşınır. Bu yüzden azami hızı, deplasman teknelerinde olduğu gibi su hattı boyuyla sınırlanmaz; asıl belirleyici, teknenin her bir kilogramına düşen güçtür. Bu araç, klasik Crouch formülünü kullanarak motor beygir gücünü, tam yüklü ağırlığı ve gövde tipi sabitini beklenen azami hıza çevirir; sonucu knot, mil/saat ve km/s olarak verir. Formül uluslararası geçerlidir, ancak orijinali imparatorluk birimlerine (libre ve beygir gücü) dayanır — hesaplayıcı kilogram girişini sizin için otomatik dönüştürür.
Formülün mantığı
Crouch, kayıcı tekne hızını şöyle ifade etmiştir:
$$V = \frac{C}{\sqrt{W / P}}$$Burada \(V\) = knot cinsinden azami hız, \(W\) = libre cinsinden tam yüklü ağırlık (tekne, motor, yakıt, donanım ve mürettebat dâhil), \(P\) = şafta gerçekten aktarılan beygir gücü ve \(C\) = gövdenin gücü ne kadar verimli hıza çevirdiğini anlatan sabittir. Tipik değerler: ortalama sürat tekneleri ve kruvazörler için \(C = 150\), hafif ve hızlı sürat tekneleri için \(190\), yarış tekneleri ve basamaklı gövdeler için \(210\), üç noktadan temaslı hidroplanlar için \(220\). Hız \(\sqrt{P/W}\) ile ölçeklendiği için gücü dört katına çıkarmak hızı yalnızca ikiye katlar; buna karşılık ağırlık atmak, performans kazanmanın en ucuz yoludur.
Nasıl kullanılır?
Pervane şaftındaki motor gücünü, tekneyi gerçekte kullandığınız haldeki toplam (tam yüklü) ağırlığını ve teknenize en çok uyan gövde tipini girin. Ağırlığı libre ya da kilogram olarak girebilirsiniz; kilogram değerleri 1 kg = 2,20462 lb katsayısıyla dönüştürülür. Türkiye'de tekne ağırlıkları genellikle kilogram, motor gücü ise beygir gücü (HP) olarak verildiği için kg seçeneğini kullanmanız yeterlidir.
Örnek hesap
300 HP motorlu, 5.000 lb (yaklaşık 2.268 kg) ağırlığında bir aile sürat teknesi ve \(C = 150\) için:
$$V = \frac{150}{\sqrt{5000 / 300}} = \frac{150}{4.0825} = 36.74\,\text{knots}$$$$36.74 \times 1.15078 = 42.28\,\text{mph}$$Bu da beygir başına 16,7 lb, yani her 2.000 lb için 120 HP demektir.
Sık sorulan sorular
Teknem neden bu hesaptan daha yavaş gidiyor? Formül, şaft beygir gücünü ve doğru eşleştirilmiş bir pervaneyi varsayar. Pervane kayması, yanlış hatve seçimi, kirlenmiş karina, fazla yük ya da dalgalı deniz; her biri tek başına birkaç knot götürebilir.
Hangi sabiti seçmeliyim? Normal bir gezi teknesi için 150 ile başlayın. 190 ve üzerini yalnızca tekneniz gerçekten hafifse, düz seyrediyorsa ve hız için kurgulanmışsa kullanın.
Deplasman veya yarı deplasman tekneler için uygun mu? Hayır. Planyaj hızının altındaki tekneler için bunun yerine \(1.34\sqrt{L_{WL}}\) gövde hızı bağıntısını kullanın.
Temel Terimler ve Değişkenler
- Kapalı gövde
- Kendi baş dalgasına yerleşerek yüzeyde kaymak için şekillendirilen, esas olarak kaldırma kuvveti yerine hidrodinamik kaldırma tarafından desteklenen bir gövde. Kapalı moda geçince, ıslanan yüzey keskin şekilde düşer ve hız artık su hattı uzunluğu tarafından sınırlanmaz — bu tam olarak Crouch formülünün tanımladığı rejimdir.
- Yer değiştirme gövdesi
- Tüm hızlarda suyu yana iten ve kaldırma kuvveti tarafından desteklenen bir gövde. Pratik maksimum hızı kendi dalga sistemi tarafından sınırlandırılır. Crouch formülü yer değiştirme gövdelerine uygulanmaz.
- Yarı yer değiştirme gövdesi
- Biraz dinamik kaldırma oluşturan ve klasik gövde hızını aşabilen ama asla tam olarak kapalı olmayan bir ara form. Crouch tarzı tahminler burada güvenilmezdir; bu gövdeler genellikle hız-uzunluk oranı veya direnç verileriyle değerlendirilir.
- Gövde hızı
-
Yer değiştirme gövdesinin baş ve kıç dalgalarının su hattı uzunluğu ile eşleştiği deneysel kural hızı; bundan sonra dalga oluşturma direnci keskin şekilde artar. US geleneksel birimlerinde:
\(V_{\text{knot}} = 1,34 \times \sqrt{L_{wl}}\), su hattı uzunluğu \(L_{wl}\) fit cinsinden. 25 fit su hattı \(1,34 \times 5 = 6,7\) knot verir. Bu bir kılavuz, fiziksel bir duvar değildir. - Mil gücü (shp)
- Propeller miline gerçekten iletilen güç. Bu, Crouch formülünün beklediği değerdir. Motor krank mili çıkışını ikame etmeyin.
- Krank mili / fren beygir gücü (bhp)
- Dinamometrede motor krank miline ölçülen güç, güç aktarımından önce. Bir vites kutusu, sterndriv veya deniz transmisyonu tipik olarak bunun % 3-10'u kadarını emer, bu nedenle mil gücü buna göre daha düşüktür. bhp'yi shp yerine kullanmak hız tahminini şişirir. Ayrıca dış motorların genellikle propeller miline göre puanlandırıldığını, birçok iç motorun ise krank miline göre verildiğini unutmayın — puanlamanızın hangi rakam olduğunu kontrol edin.
- Yüklü (tam) yer değiştirme
- Tahmin ettiğiniz koşuldaki teknenin toplam ağırlığı: kuru gövde, motor(lar), donanım, bataryalar, yakıt, su, mürettebat ve teçhizat. Bu formülün ihtiyaç duyduğu \(W\)'dir.
- Kuru ağırlık
- Üreticinin çıplak tekne rakamı, genellikle motor, sıvılar, pil ve seçenekler hariç. Kuru ağırlığı yüklü ağırlık yerine kullanmak, Crouch tahmininin iyimser çıkmasının tek başına en yaygın nedenidir. Faydalı yaklaşık sıvı ağırlıkları (US galon başına): benzin ≈ 6,1 lb, dizel ≈ 7,1 lb, tatlı su ≈ 8,34 lb. Yani 60 US gal benzin kabaca 366 lb ekler ve dört yetişkin donanımla kolayca 800 lb veya daha fazla ekleyebilir.
- Crouch sabiti (C)
- Formülün modellenmediği her şeyi absorbe eden ampirik bir katsayı — gövde verimliliği, çalışma yüzeyi, ek parça direnci, itilim sistemi tipi. Daha yüksek \(C\), kütlesi ve ağırlığı için daha verimli bir gövde anlamına gelir. Yaygın olarak alıntı yapılan değerler: ortalama motorbot ve gezinti yatıları için yaklaşık 150, hafif yüksek hızlı tekneler için 190, basamaklı veya yarış gövdeleri için 210, uzmanlaşmış tasarımlar için 220 gibi ara değerler. \(C\) fizikten türetilmek yerine geçmiş teknelere uyarlandığı için, onu iyi seçmek diğer herhangi bir girişten daha önemlidir.
- Güç-ağırlık oranı (lb/hp)
- Yüklü libreyle beygir gücüne bölünmesi — karekök içindeki oranın tersi. Düşük, daha hızlıdır. Yaklaşık 25 lb/hp mütevazı kapalı performansını önerir; yaklaşık 10 lb/hp'nin altında bir tekneyi sağlam yüksek performans alanına koyar.
- Pervane kayması
- Bir pervane katı bir malzeme içinde hareket ederse devrim başına ilerleyeceği mesafe (perdesi × rpm) ile teknenin gerçekten seyahat ettiği mesafe arasındaki boşluk. Bir yüzde olarak ifade edildiğinde, pervanelerin itme gücü oluşturmak için suyu hızlandırması gerektiği gerçeğini yansıtır. Biraz kayma kaçınılmazdır; aşırı kayma, uyumsuz bir pervane, havalandırma veya kötü yüklü bir tekne sinyali verir.
- Pervane perdesi
- Kanat açısı tarafından belirlenen teorik ileri mesafe, devrim başına, inç cinsinden. Daha fazla perde potansiyel maksimum hızı arttırır ama motoru yükler, ulaşılabilir rpm'yi düşürür ve hızlı başlamaya zarar verir; daha az perde tersini yapar. Crouch formülü teknenin güç potansiyelini ulaşabileceğini varsaydığından, yanlış perdeli bir pervane gerçek hızın tahminden daha düşük olmasını sağlayacaktır.
- Kırpılması
- Teknenin ön-arka koşu duruşu, sürüş kırpılması açısı, kırpılması sekmesi ve ağırlık yerleşimi ile ayarlanır. Herhangi bir hız için optimal bir koşu açısı vardır; çok baş-aşağı fazla ıslanan yüzeyi sürükler, çok baş-yukarı delfin atlama riskine ve verimlilik kaybına neden olur. Kırpılması, aksi takdirde değiştirilmemiş bir teknede gerçek maksimum hızı kolayca birkaç knot kadar değiştirebilir.
- Knot
- Saatte bir deniz mili. 1 knot = 1,15078 mph = 1,852 km/h tam olarak (deniz mili 1.852 m olarak tanımlanır). Yani 36,7 knot yaklaşık 42,2 mph veya 68,0 km/h'dir.