Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Bu stokiyometri hesaplayıcısı, bir kimyasal reaksiyonun belirli bir reaktif kütlesinden ne kadar ürün oluşturacağını belirler. Temelinde mol kavramı yatar: önce reaktif kütlesi mole çevrilir, denkleştirilmiş denklemden gelen mol oranıyla ölçeklendirilir, ardından ürünün molar kütlesi kullanılarak yeniden kütleye dönüştürülür. Denkleştirilmiş her reaksiyonda ve istediğiniz herhangi bir reaktif–ürün ikilisinde çalışır.
Nasıl Kullanılır?
Başlangıçta elinizdeki reaktifin kütlesini, molar kütlesini (g/mol), denkleştirilmiş denklemde bu reaktifin önündeki katsayıyı, ilgilendiğiniz ürünün önündeki katsayıyı ve bu ürünün molar kütlesini girin. Hesaplayıcı; reaktif ve ürünün mol miktarlarıyla birlikte teorik ürün kütlesini verir.
Formülün Açıklaması
Temel ilişki şudur:
$$m_{\text{prod}} = \frac{m_{\text{react}}}{M_{\text{react}}} \cdot \frac{c_{\text{prod}}}{c_{\text{react}}} \cdot M_{\text{prod}}$$İlk terim reaktifin mol sayısını verir. Bunu katsayı oranıyla \(\frac{c_{\text{prod}}}{c_{\text{react}}}\) çarpmak, denkleştirilmiş denklemdeki stokiyometrik mol oranını kullanarak ürünün mol sayısına dönüştürür. Sonucu ürünün molar kütlesiyle çarpmak ise molü tekrar grama çevirir.
Çözümlü Örnek
2 H₂O → 2 H₂ + O₂ reaksiyonunu ele alalım. 10 g sudan (MW = 18,015 g/mol) başlarsak ne kadar hidrojen gazı (MW = 2,016 g/mol) oluşur? Suyun mol sayısı \(= 10 / 18{,}015 = 0{,}5551\) mol. H₂ : H₂O mol oranı \(= 2 : 2 = 1\) olduğundan H₂'nin mol sayısı \(= 0{,}5551\). H₂ kütlesi $$= 0{,}5551 \times 2{,}016 = 1{,}119 \text{ g}.$$
Sık Sorulan Sorular
Bu teorik verim mi, gerçek verim mi? Reaktifin tamamen tükendiği ve sınırlayıcı reaktif olduğu varsayımıyla hesaplanan teorik (maksimum) verimdir. Gerçek verimler bundan daha düşüktür.
Katsayılar nereden gelir? Denkleştirilmiş kimyasal denklemden — yani her bileşenin önündeki sayılardan.
Sınırlayıcı reaktif için kullanabilir miyim? Evet — önce tükenen reaktifle hesaplayın; bu, reaksiyonun üretebileceği maksimum ürün miktarını verir.
