Kimyasal Tepkime Stokiyometri Hesaplama

Kimyasal Tepkime Stokiyometri Hesaplama

Lider AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Katsayıları DENKLEŞTİRİLMİŞ denklemden alın. Örnek: 2 H2 + O2 → 2 H2O tepkimesinde H2 biliniyorsa ve hedef H2O ise a = 2 (molar kütle 2,016) ve b = 2 (molar kütle 18,015) olur.

Formül

mhedef=mbilinenMbilinen·ba·Mhedefburada{mbilinen=Bilinen Kütle (g)Mbilinen=Bilinen Türün Molar Kütlesi (g/mol)a=Bilinen Türün Katsayısıb=Hedef Türün KatsayısıMhedef=Hedef Türün Molar Kütlesi (g/mol)\begin{gathered} m_{\text{hedef}} = \frac{m_{\text{bilinen}}}{M_{\text{bilinen}}} \cdot \frac{b}{a} \cdot M_{\text{hedef}} \\[1.5em] \text{burada}\quad \left\{ \begin{aligned} m_{\text{bilinen}} &= \text{Bilinen Kütle (g)} \\ M_{\text{bilinen}} &= \text{Bilinen Türün Molar Kütlesi (g/mol)} \\ a &= \text{Bilinen Türün Katsayısı} \\ b &= \text{Hedef Türün Katsayısı} \\ M_{\text{hedef}} &= \text{Hedef Türün Molar Kütlesi (g/mol)} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Oluşan / Gereken Hedef Tür Kütlesi
89,3601
gram
Hedef Türün Mol Sayısı
4,960317 mol
Bilinen türün mol sayısı 4,960317 mol
Bilinen türün kütlesi 10 g
Mol oranı (b / a) 1

Sonuçlar; denklemin doğru denkleştirildiği, bilinen türün tamamen harcandığı (ya da tam olarak sağlandığı) ve tepkimenin %100 tamamlandığı varsayımına dayanır. Gerçek verimi bulmak için sonucu yüzde verimin 100'e bölümüyle çarpın.

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Bu Hesaplama Aracı Ne Yapar?

Stokiyometri, kimyasal tepkimelerin aritmetiğidir: elinizdeki bir maddenin miktarını, tepkimeye giren ya da oluşan başka bir maddenin miktarına bağlar. Bu araç, denkleştirilmiş herhangi bir denklem için klasik üç adımlı kütle–kütle dönüşümünü yapar. Tamamen temel kimyaya dayandığı için her ülkede, her birim sisteminde aynı şekilde geçerlidir; ülkeye özgü hiçbir varsayım içermez. Türkiye'deki lise ve üniversite müfredatlarında işlenen stokiyometri hesaplarıyla da birebir uyumludur.

2 H2 ile O2'nin 2 H2O oluşturduğunu katsayılarıyla gösteren molekül modeli
Denkleştirilmiş bir denklemdeki katsayılar, maddeler arasındaki mol oranını belirler; örneğin 2:1:2.

Nasıl Kullanılır?

Önce denkleminizi elle denkleştirin. Ardından bilinen miktarınızın gram cinsinden bir kütle mi yoksa mol cinsinden bir madde miktarı mı olduğunu seçin; bildiğiniz türün stokiyometrik katsayısı \(a\) ile molar kütlesi \(M_{known}\) değerlerini, hesaplamak istediğiniz türün katsayısı \(b\) ve molar kütlesi \(M_{target}\) ile birlikte girin. Araç, hedef miktarı hem mol hem de gram olarak verir.

Formülün Açıklaması

\(m\) = gram cinsinden kütle, \(n\) = mol cinsinden madde miktarı ve \(M\) = g/mol cinsinden molar kütle olmak üzere zincirin tamamı şöyledir:

$$m_{target} = \frac{m_{known}}{M_{known}} \times \frac{b}{a} \times M_{target}$$

İlk çarpan gramı mole çevirir, ortadaki \(\frac{b}{a}\) çarpanı doğrudan denkleştirilmiş denklemden okunan mol oranıdır, son çarpan ise molü yeniden grama dönüştürür. Yalnızca katsayıların birbirine oranı önemlidir; bu yüzden denklemin tamamını iki katına çıkarmak sonucu değiştirmez.

Reklam
Bilinen kütleyi mole, ardından mol oranıyla hedef mole ve son olarak hedef kütleye dönüştüren akış şeması
Stokiyometri yolu: gram → mol → mol oranı → mol → gram.

Örnek Hesaplama

2 H2 + O2 → 2 H2O tepkimesinde 10 g hidrojen yakalım. Burada \(a = 2\), \(M_{known} = 2.016\), \(b = 2\) ve \(M_{target} = 18.015\) olur:

$$n_{H_2} = \frac{10}{2.016} = 4.9603\,\text{mol}$$$$m_{H_2O} = 4.9603 \times \frac{2}{2} \times 18.015 = 89.36\,\text{g}$$

Yani 10 g hidrojenden yaklaşık 89,4 g su oluşur.

Reklam

Yaygın Maddelerin Molar Kütleleri

Molar kütle \(M\) (g/mol cinsinden), tartıdığınız kütle ile dengeli denklemin sayıp göz önüne aldığı mollar arasındaki köprüdür. Aşağıdaki değerler, IUPAC 2021 standart atom ağırlıkları tablosundan (bir uluslararası standarttır, ulusal bir standarttır değildir) hesaplanmış ve 4 anlamlı rakama yuvarlanmıştır — sıradan stokiyometri çalışması için yeterli hassasiyettir.

Madde Formül Molar kütle (g/mol)
Hidrojen gazı H2 2.016
Oksijen gazı O2 32.00
Azot gazı N2 28.01
Klor gazı Cl2 70.90
Su H2O 18.02
Karbon dioksit CO2 44.01
Karbon monoksit CO 28.01
Amonyak NH3 17.03
Metan CH4 16.04
Etanol C2H6O 46.07
Glikoz C6H12O6 180.16
Sodyum klorür NaCl 58.44
Sodyum hidroksit NaOH 40.00
Hidrojen klorür HCl 36.46
Sülfürik asit H2SO4 98.08
Kalsiyum karbonat CaCO3 100.09
Kalsiyum oksit (kireç) CaO 56.08
Demir(III) oksit Fe2O3 159.69
Alüminyum oksit Al2O3 101.96
Potasyum permanganat KMnO4 158.03

Herhangi bir formül için M oluşturma

Listede olmayan bir tür için, her öğenin atom ağırlığını formülündeki alt indisle çarpıp toplayın:

$$M = \sum_i n_i \, A_i$$

burada \(n_i\) element \(i\)'nin atom sayısı ve \(A_i\) onun standart atom ağırlığıdır. Yararlı atom ağırlıkları (IUPAC 2021): H 1.008, C 12.011, N 14.007, O 15.999, Na 22.990, S 32.06, Cl 35.45, K 39.098, Ca 40.078, Fe 55.845, Al 26.982.

Örnek — sülfürik asit, H2SO4:

$$M = 2(1.008) + 1(32.06) + 4(15.999) = 2.016 + 32.06 + 63.996 = 98.07\ \text{g/mol}$$

Son rakamda küçük farklar (98.07 ile tabloda yer alan 98.08 arasında), yalnızca ara toplamların yuvarlanmasından kaynaklanır; bunlar 3 anlamlı rakam cevabını etkilemez. Bir formül parantez içerdiğinde, parantez içi grubun tamamını çarpın — Ca(OH)2 için, \(M = 40.078 + 2(15.999 + 1.008) = 74.09\) g/mol. CuSO4·5H2O gibi hidratlı maddeler için, kristallenme suyu için 5 × 18.02 g/mol ekleyin.

Sıkça Sorulan Sorular

Denklemin mutlaka denkleştirilmiş olması gerekir mi? Evet. Aksi hâlde mol oranı anlamsız olur; ayrıca araç, denkleştirilmemiş bir denklemi sizin yerinize fark edemez.

Sınırlayıcı (kısıtlayıcı) bileşen ne olacak? Bu araç, bilinen olarak girdiğiniz türün sınırlayıcı bileşen olduğunu varsayar. Hesabı her bir girene (reaktif) için ayrı ayrı yapın; en küçük ürün miktarını veren madde sınırlayıcı olandır.

Laboratuvarda neden daha az verim aldım? Sonuç teorik verimdir. Gerçek verim, yan tepkimeler ve deney sırasındaki kayıplar nedeniyle daha düşüktür: sonucu yüzde verim / 100 ile çarpın.

Son güncelleme:

Kimya kategorisinde en popüler

Tüm Kimya hesap makinelerini gör