Bu hesap makinesi ne yapar?
Bu araç, elinizde yalnızca döşemenin alanı varken beton döşeme için gereken donatı çeliğini tahmin eder. ABD ölçü sistemiyle çalışır — feet, inç ve #3 ile #8 arasındaki ASTM demir çapları — bu nedenle Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'daki zemine oturan döşeme (slab-on-grade) uygulamalarına uygundur. Türkiye'de donatı çapları milimetre cinsinden (Ø8, Ø10, Ø12) ve aralıklar santimetre cinsinden verildiği için, buradaki sonuçlar ancak ABD standartlarına göre hazırlanmış bir projeyle çalışıyorsanız doğrudan kullanılabilir. Alanı, projede belirtilen aks aralığını (on-center), kenar paspayını ve zayiat payını girin; araç size yön başına çubuk sayısını, toplam kesilmiş parça sayısını, lineer feet cinsinden toplam uzunluğu, satın almanız gereken boy demir adedini ve yaklaşık çelik ağırlığını verir.
Nasıl kullanılır?
Döşeme alanını square feet cinsinden yazın (20 ft × 20 ft'lik bir platform 400 ft² eder). Aralığı projedeki değere ayarlayın — konut döşemelerinde en yaygın değerler 12, 16 veya 18 inç aks aralığıdır. Kenar paspayı, ilk demirin döşeme kenarından ne kadar içeride kaldığını gösterir; beton doğrudan zemine dökülüyorsa 3 inç tipik bir değerdir. %5–10 arası bir zayiat payı, bindirme (filiz) boyları ve kesim artıklarını karşılar.
Formülün açıklaması
Yalnızca alan bilindiği için döşeme, kenarı \(\sqrt{A}\) olan bir kare kabul edilir. Buna göre her demirin boyu \(L = \sqrt{A} - 2c\) feet olur ve tek bir yöndeki çubuk sayısı şöyledir:
$$n = \left\lfloor \frac{\sqrt{A} - 2c}{s} \right\rfloor + 1$$Burada \(A\) = ft² cinsinden alan, \(c\) = feet cinsinden paspayı, \(s\) = feet cinsinden aralıktır. \(+1\) terimi, sıranın her iki ucundaki demiri hesaba katar. Toplam parça sayısı \(P = 2n\), toplam uzunluk ise \(T = 2nL\left(1 + \tfrac{w}{100}\right)\) olarak bulunur.
Örnek hesap
400 ft²'lik bir döşeme, 12 inç aralık, 3 inç paspayı, #4 demir ve %10 zayiat için:
$$\sqrt{400} = 20\,\text{ft}, \qquad L = 20 - 2 \times 0.25 = 19.5\,\text{ft}$$$$n = \left\lfloor \frac{19.5}{1} \right\rfloor + 1 = 20, \qquad P = 40$$$$T = 2 \times 20 \times 19.5 \times 1.10 = 858\,\text{ft}$$Bu da 20 feet'lik 43 boy demir ve 0,668 lb/ft birim ağırlıkla yaklaşık 573 lb çelik anlamına gelir.
Sık sorulan sorular
Döşemenin kare olması şart mı? Hayır. Kare kabulü, belirli bir alan için malzemeyi en verimli kullanan yerleşimdir; aynı alana sahip uzun ve dar bir döşeme yüzde birkaç daha fazla çelik gerektirir, bu yüzden zayiat payını biraz artırın.
Bindirme boyları dahil mi? Yalnızca zayiat yüzdesi üzerinden. Demirlerin bindirme yapması gerekiyorsa (boy demirinden uzun döşemeler), %5 yerine %10–15 girin.
Kaç bağ teli gerekir? Sonuçlarda gösterilen ızgara kesişim sayısını kullanın; birçok ekip çevrede her kesişimi, iç bölgede ise iki kesişimden birini bağlar.
ASTM Çubuk Boyutu Şeması: Çap, Alan ve Ayak Başına Ağırlık
Aşağıdaki çubuk boyutları, ASTM A615/A615M ve ilgili US standartlarında (A706, A996) kullanılan US geleneksel (inç-pound) tanımlamalarıdır. Çubuk numarası, basitçe inçin sekizde biri cinsinden sayılan nominal çaptır, bu nedenle bir #4 çubuk 4/8 inç = 0.500 inçtir. Bu tanımlamalar ve ağırlıklar Amerika Birleşik Devletlerine özgüdür; Kanada, Avrupa ve başka yerlerde kullanılan metrik (yumuşak- veya sert-metrik) çubuk boyutları bu tabloya uymuyor.
| Çubuk boyutu | Nominal çap (sekizde birler) | Nominal çap (inç) | Kesit alanı (inç²) | Birim ağırlık (lb/ft) | Yaygın US stok uzunlukları (ft) |
|---|---|---|---|---|---|
| #3 | 3/8 | 0.375 | 0.11 | 0.376 | 10, 20 (standart) |
| #4 | 4/8 | 0.500 | 0.20 | 0.668 | 10, 20 (standart), 30, 40, 60 |
| #5 | 5/8 | 0.625 | 0.31 | 1.043 | 10, 20 (standart), 30, 40, 60 |
| #6 | 6/8 | 0.750 | 0.44 | 1.502 | 20 (standart), 30, 40, 60 |
| #7 | 7/8 | 0.875 | 0.60 | 2.044 | 20 (standart), 30, 40, 60 |
| #8 | 8/8 | 1.000 | 0.79 | 2.670 | 20 (standart), 30, 40, 60 |
20 ft, çoğu US bahçesi ve büyük mağazada stokta tutulan standart stok uzunluğudur; 10 ft uzunluklar küçük konut işleri için yaygındır, 30, 40 ve 60 ft uzunluklar ise genellikle platform araç teslimatı gerektiren değirmen veya özel sipariş ürünleridir. Kısa 10 ft çubuklar küçük döşemelerde atığı azaltır, uzun çubuklar geniş dökümler üzerinde bindirme sayısını azaltır.
Lineer Ayakları Poundlara ve Tonlara Çevirme
Yapı tasarımı size çeliğin toplam uzunluğunu verdikten sonra, ağırlık doğrudan tablodaki birim ağırlıktan gelir:
$$W_{\text{lb}} = L_{\text{toplam, ft}} \times w_b \quad\text{ve}\quad W_{\text{ton}} = \frac{W_{\text{lb}}}{2000}$$
Örneğin, 600 lineer ayak #4 çubuğunun ağırlığı \(600 \times 0.668 = 400.8\) lb'dir, bu da \(400.8 / 2000 = 0.20\) kısa tondur. Burada "ton" terimi 2000 lb'nin US kısa tonudur — çubuk, US pazarında yüz pound başına (cwt, 100 lb) veya kısa ton başına fiyatlandırılır, metrik ton başına değil.
Yararlı bir kontrol: kesit alanı sütunu, slab genişliği başına çelik alanı olarak ifade edilen tasarım gereksinimini çubuk boyutu ve aralığına dönüştürmenize yardımcı olur, çünkü ayak başına çelik alanı \(= A_b \times 12 / s\), burada \(A_b\) inç² cinsinden ve aralığı \(s\) inç cinsinden.