Soğutucu Akışkan Şarjı Hesaplama Aracı Nedir?
Bu araç, split (ayrık) tip bir HVAC cihazı veya ısı pompası için gerekli toplam soğutucu akışkan miktarını tahmin eder. Üreticiler, dış üniteleri (kondenser) standart bir boru uzunluğuna (genellikle 15 veya 25 ft) göre önceden şarj edilmiş olarak sevk eder. Montajda kullanılan sıvı hattı daha uzun olduğunda, cihazın etiket verilerinde belirtilen fit başına orana göre ek soğutucu akışkan eklenmesi gerekir. Bu hesaplayıcı; fabrika temel şarjını, boru uzunluğu düzeltmesini ve diğer ayarlamaları toplayarak sonucu ons, libre ve gram cinsinden verir. (Bu araç fit/ons gibi ABD ölçü birimlerini kullanır; Türkiye'de teknik dokümanlar çoğunlukla metre ve gram esas alır, bu yüzden değerleri buna göre değerlendirin.)
Nasıl Kullanılır?
Sıvı hattı uzunluğunu fit cinsinden, üreticinin fit başına şarj oranını (3/8" sıvı hattı için yaygın değer \(0.6\,\text{oz/ft}\)'tir), tam bir toplam istiyorsanız fabrika temel şarjını ve varsa diğer düzeltme miktarını girin. Temel şarj ve oran değerleri cihazın etiketinde veya montaj kılavuzunda yer alır; her zaman bu değerleri esas alın.
Formül
Toplam şarj şu şekilde hesaplanır:
$$Q_{total} = Q_{base} + (L \times r) + Q_{adj}$$Burada \(Q_{base}\) = ons cinsinden fabrika temel şarjı, \(L\) = fit cinsinden sıvı hattı uzunluğu, \(r\) = oz/ft cinsinden fit başına şarj ve \(Q_{adj}\) = ons cinsinden diğer düzeltme miktarıdır. Dönüşümler için \(Q_{lb} = Q_{oz}/16\) ve \(Q_{g} = Q_{oz}\times 28.3495\) kullanılır.
Örnek Hesaplama
Bir cihaz \(64\,\text{oz}\) temel şarj ile sevk ediliyor ve etiket verisinde standart hattın ötesine \(0.6\,\text{oz/ft}\) eklenmesi belirtiliyor. \(25\,\text{ft}\) uzunluğunda bir hat için:
$$Q_{total} = 64 + (25 \times 0.6) + 0 = 79\,\text{oz}$$Bu değer \(79 / 16 = 4.94\,\text{lb}\) veya yaklaşık \(2240\,\text{g}\)'a eşittir.
Sıvı Hattı Başına Çap Göre Feet Başına Tipik Şarj Miktarı
Hat seti, dış ünitenin fabrika şarjının yapıldığı uzunluktan daha uzun olduğunda, ilave soğutucu akışkan sıvı hattının hacmi oranında eklenir. Tablo, bakır borunun dış çapına (OD) göre, sıvı hattının feet başına eklenen şarj miktarına ilişkin yaygın olarak yayımlanan yaklaşık değerleri listeler.
| Sıvı hattı OD | Yaklaşık eklenen şarj (oz per ft) |
|---|---|
| 1/4" | yaklaşık 0,2 – 0,3 |
| 5/16" | yaklaşık 0,3 – 0,45 |
| 3/8" | yaklaşık 0,5 – 0,7 |
| 1/2" | yaklaşık 1,0 – 1,3 |
Bunlar yaklaşık aralıklardır, kesin spesifikasyonlar değildir. Gerçek değer; soğutucu akışkanın türüne (örneğin farklı sıvı yoğunluklarına sahip R-410A, R-22 veya R-454B), boru et kalınlığına ve üreticinin yayımlanmış değerlerine bağlıdır.
Ünite etiketi ve üreticinin montaj kılavuzu her zaman bu tablonun önüne geçer. Ayrıca fabrika şarjlı hat uzunluğunu, varsa maksimum hat uzunluğunu ve ağırlığa, alt soğutmaya (subcooling) veya kızdırmaya (superheat) göre şarj yapılıp yapılmayacağını belirtirler. Kılavuzda oz/ft değeri mevcut olduğunda, her zaman bu değeri hesap makinesinin Şarj/ft alanında kullanın.
Farklı Hat Seti Uzunlukları İçin Şarj Karşılaştırması
Bu senaryolarda sabit 64 oz temel şarj ve 0,6 oz/ft oranı kullanılır (3/8" sıvı hatlarında tipik olan bir değer aralığındadır). Formül \(\text{Toplam} = 64 + L \times 0.6 + \text{Düzeltme}\) şeklindedir. Dönüşümlerde 16 oz = 1 lb ve 1 oz ≈ 28,3495 g kullanılır.
| Hat uzunluğu (ft) | Düzeltme (oz) | Sıvı hattı şarjı (oz) | Toplam (oz) | Toplam (lb) | Toplam (g) |
|---|---|---|---|---|---|
| 15 | 0 | 15 × 0.6 = 9 | 73 | 4,5625 | 2.069,5 |
| 25 | 0 | 25 × 0.6 = 15 | 79 | 4,9375 | 2.239,6 |
| 50 | 0 | 50 × 0.6 = 30 | 94 | 5,875 | 2.664,9 |
| 75 | 0 | 75 × 0.6 = 45 | 109 | 6,8125 | 3.090,1 |
| 50 | −15 | 50 × 0.6 = 30 | 64 + 30 − 15 = 79 | 4,9375 | 2.239,6 |
Son satır negatif bir düzeltme göstermektedir. Örneğin, üretici temel şarjın zaten 25 ft hattı kapsadığını belirtiyorsa, bu durumda 25 ft × 0.6 = 15 oz çıkarılır, böylece aynı miktar iki kez sayılmaz. Sonuç, her ikisi de aynı miktarda ilave hattı temsil ettiğinden 25 ft satırıyla eşleşir.
Gerçek değerleri her zaman kendi ekipmanınız ve soğutucu akışkanınız için etiket ve montaj kılavuzuyla doğrulayın. Nihai şarj işlemi, üreticinin prosedürünü izleyen yetkili bir teknisyen tarafından yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Fit başına hangi şarj değerini kullanmalıyım? Üreticinin montaj kılavuzundaki değeri kullanın. 3/8" sıvı hattı için tipik bir değer \(0.6\,\text{oz/ft}\)'tir; ancak bu değer hat çapına ve soğutucu akışkan tipine göre değişir.
Daha kısa boru hatları için çıkarma yapmalı mıyım? Bazı kılavuzlar, hat fabrika şarj uzunluğundan daha kısa olduğunda soğutucu akışkanın bir kısmının çıkarılmasını gerektirir. Bunu modellemek için "Diğer Düzeltme" alanına negatif bir değer girin.
Bu, tartarak şarj yapmanın yerini tutar mı? Hayır. Bu yalnızca bir tahmindir. Sonucu her zaman bir terazi ile, üretici prosedürüne göre aşırı soğutma (subcooling) ve aşırı ısıtma (superheat) ölçümleriyle doğrulayın.