Hisse Senedi Kâr / Zarar Hesaplama nedir?
Bu hesaplayıcı, aracı kurumların hem alış hem de satış işlemlerinde aldığı komisyonları hesaba katarak bir hisse alım-satımının gerçek sonucunu gösterir. Birçok yatırımcı yalnızca alış ve satış fiyatı arasındaki farka bakar; oysa komisyonlar kârlı görünen bir işlemi sessizce eritebilir, hatta zarara çevirebilir. Fiyatlarınızı, hisse adedinizi ve komisyonları girerek net kârınızı, toplam maliyetinizi, toplam satış gelirinizi ve yatırım getirinizi (ROI) görebilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Hisse başına ödediğiniz fiyatı (alış fiyatı), sattığınız fiyatı (satış fiyatı) ve hisse adedini girin. Alışta ve satışta ödediğiniz komisyonları ekleyin. Sonuç, komisyonlar düşüldükten sonraki net kârınızı veya zararınızı, ayrıca her adımı doğrulayabilmeniz için altta yatan tüm sayıları gösterir.
Formül açıklaması
Temel hesaplama şudur: $$\text{Kâr} = (\text{Satış Fiyatı} - \text{Alış Fiyatı}) \times \text{Hisse Adedi} - \text{Komisyonlar}$$ Arka planda bir maliyet (cost basis) hesaplanır (alış fiyatı \(\times\) adet + alış komisyonu) ve bir satış geliri (proceeds) bulunur (satış fiyatı \(\times\) adet − satış komisyonu). Kâr ise basitçe satış gelirinden maliyetin çıkarılmasıdır. ROI, kârın maliyete bölünmesiyle elde edilir ve yüzde olarak ifade edilir.
Örnek hesaplama
Diyelim ki 100 adet hisseyi adedi 100 $'dan, 10 $ alış komisyonuyla aldınız ve ardından adedi 120 $'dan, 10 $ satış komisyonuyla sattınız. Maliyet $$= (100 \times 100) + 10 = 10.010\ \$$$ Satış geliri $$= (120 \times 100) - 10 = 11.990\ \$$$ Net kâr $$= 11.990 - 10.010 = \mathbf{1.980\ \$}$$ yani yaklaşık %19,78 ROI.
Temel Terimler: Maliyet Bazı, Hasılat, ROI ve Komisyon
- Maliyet bazı
- Hisseleri edinmek için ödediğiniz toplam tutar: alış fiyatı × hisse adedi artı alış komisyonu. Burada basit bir satın alma maliyetidir ve vergi düzeltmelerini içermez.
- Hasılat
- Ücretlerden sonra satıştan aldığınız nakit: satış fiyatı × hisse adedi eksi satış komisyonu.
- Komisyon
- Bir emri gerçekleştirmek için aracı kurumun aldığı ücret. Aracı kuruma ve hesap türüne bağlı olarak işlem başına sabit bir tutar, hisse başına bir tutar veya sıfır olabilir.
- Brüt kâr ve net kâr karşılaştırması
- Brüt kâr, ücretlerden önce (satış fiyatı − alış fiyatı) × hisse adedidir. Net kâr ise hasılat eksi maliyet bazıdır; yani brüt kârdan her iki komisyon düşülmüş tutardır.
- Net kâr/zarar
- Alış ve satış komisyonlarından sonra işlemdeki nihai kazanç (pozitif) veya zarar (negatif).
- Yatırım getirisi (ROI)
- Net kârın maliyet bazına bölünmesi, yüzde olarak gösterilir: \(\text{ROI} = \dfrac{\text{Net Kâr}}{\text{Maliyet Bazı}} \times 100\).
- Başabaş fiyatı
- Her iki komisyon karşılandıktan sonra net kârın tam olarak sıfır olduğu hisse başına satış fiyatı.
Vergi öncesi sonuç: hesap makinesinin rakamları sermaye kazancı vergisini veya başka herhangi bir vergiyi düşmez. Vergi kuralları ülkeye ve hesap türüne göre farklılık gösterir.
Sonucunuzu Yorumlama
Pozitif net kâr, hasılatın maliyet bazını aştığı anlamına gelir; yani işlem komisyonlardan sonra para kazandırmıştır. Negatif değer net zarardır, sıfır ise başabaş yapıldığını gösterir. Komisyonlar brüt kazancı aşarsa bir işlem fiyat açısından kazanç gösterip yine de negatif net sonuç verebilir; Senaryo A'da olduğu gibi.
Getiri yüzdesinin anlamı
Getiri yüzdesi, alış komisyonunu içeren maliyet bazına göre ölçülür. 3,96% getiri, net kârın yatırdığınız toplam tutarın %3,96'sına eşit olduğu anlamına gelir. Zarar, aynı baza göre negatif yüzde olarak gösterilir.
Başabaş satış fiyatı
Net kârı sıfır olarak ayarlayın ve satış fiyatını çözün:
$$\text{Başabaş Satış Fiyatı} = \frac{ \text{Alış Fiyatı} \times \text{Hisse Adedi} + \text{Alış Komisyonu} + \text{Satış Komisyonu} }{ \text{Hisse Adedi} }$$
Örnek: 50,00'den, 100 hisse, her iki yönde 5 komisyon ile alım. Başabaş = \((50 \times 100 + 5 + 5) \div 100 = 50{,}10\). Kontrol: hasılat \(50{,}10 \times 100 - 5 = 5{,}005\), maliyet bazı \(5{,}000 + 5 = 5{,}005\), dolayısıyla kâr 0'dır. 50,10'un üzerindeki her satış fiyatı net kazanç, altındaki her fiyat ise net zarar sağlar.
Sonucun içermedikleri
- İşlem başına, yıllıklandırılmamış: getiri yüzdesi, bir gün veya birkaç yıl olsun, tüm elde tutma süresini kapsar. Yıllık oranlarla doğrudan karşılaştırılamaz.
- Vergi yok: rakamlar, kazançlar üzerindeki herhangi bir vergiden önce hesaplanmıştır.
- Temettü yok: hisseleri elinizde tutarken alınan gelir hesaba katılmaz.
- Kayma yok: emriniz girdiğiniz fiyattan farklı bir fiyatta gerçekleştiyse, doğru bir sonuç için gerçekleşen fiyatları girin.
Bu, hesaplamanın nasıl çalıştığına dair genel bilgidir; yatırım, vergi veya finansal tavsiye değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vergiler dahil mi? Hayır. Sonuç vergi öncesidir. Sermaye kazancı vergisi kuralları ülkeye ve elde tutma süresine göre değişir; Türkiye'de hisse senedi kazançlarının vergilendirilmesi de kendi mevzuatına tabidir, bu nedenle yerel bir vergi kaynağına danışın.
Zarar ettiysem ne olur? Negatif bir kâr zarar anlamına gelir; bu durumda ROI de negatif çıkar.
Komisyon alanlarını boş bırakabilir miyim? Evet — aracı kurumunuz komisyon almıyorsa bu alanları 0 olarak bırakabilirsiniz.