CIDR là gì?
CIDR (Classless Inter-Domain Routing – định tuyến liên miền không phân lớp) là phương pháp cấp phát địa chỉ IP và định tuyến các gói tin IP. Chuẩn này ra đời năm 1993 nhằm thay thế kiến trúc địa chỉ theo lớp (classful) vốn gây lãng phí địa chỉ IPv4 trên Internet. Một địa chỉ CIDR gồm địa chỉ mạng kèm theo độ dài tiền tố định tuyến, viết dưới dạng quen thuộc như 192.168.1.0/24.
Nói đơn giản, ký hiệu CIDR ghép địa chỉ mạng với một hậu tố cho biết có bao nhiêu bit được dùng cho phần mạng. Chẳng hạn với 192.168.1.0/24, con số "/24" nghĩa là 24 bit đầu tiên dùng để xác định mạng, 8 bit còn lại dành cho phần host (máy trạm) bên trong mạng đó.
Khi nào bạn cần công cụ tính CIDR?
Với dân quản trị mạng và anh em làm IT, công cụ tính CIDR gần như là "vật bất ly thân" trong nhiều tình huống:
- Quy hoạch hệ thống mạng: Khi thiết kế mới hoặc mở rộng hạ tầng mạng và cần chia dải địa chỉ IP sao cho vừa đủ, tránh lãng phí.
- Cấu hình subnet: Khi khai báo router, firewall, switch layer 3 hay VPC trên cloud – những nơi bắt buộc phải nhập đúng subnet mask.
- Xử lý sự cố mạng: Khi dò tìm nguyên nhân mất kết nối do đặt sai địa chỉ IP, sai gateway hoặc cấu hình định tuyến chồng lấn dải mạng.
Cách tính các thông số CIDR
Việc tính toán CIDR dựa trên một vài công thức cơ bản để xác định các thuộc tính của mạng:
$$\text{CIDR} = \text{IP} / p$$ $$\begin{aligned} \text{Mask} &= \text{first } p \text{ bits set to } 1 \\ \text{Network} &= \text{IP} \mathbin{\&} \text{Mask} \\ \text{Broadcast} &= \text{IP} \mid (\lnot\,\text{Mask}) \\ \text{Hosts} &= 2^{\,32 - p} - 2 \end{aligned}$$Subnet mask: Chuyển tiền tố CIDR sang dạng thập phân có dấu chấm (dotted-decimal).
Địa chỉ mạng (Network): Lấy phép AND từng bit giữa địa chỉ IP và subnet mask.
Địa chỉ quảng bá (Broadcast): Lấy phép OR từng bit giữa địa chỉ IP và subnet mask đã đảo bit.
Tổng số host khả dụng: \(2^{(32-\text{prefix})} - 2\)
Host đầu tiên dùng được: Địa chỉ mạng + 1
Host cuối cùng dùng được: Địa chỉ broadcast − 1
Wildcard mask: Đảo bit của subnet mask (255.255.255.255 − subnet mask)
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Tính CIDR cơ bản
Xác định các thông số mạng cho ký hiệu CIDR 192.168.1.0/24.
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Địa chỉ IP | 192.168.1.0 |
| Tiền tố CIDR | 24 |
| Subnet mask | 255.255.255.0 |
| Địa chỉ mạng | 192.168.1.0 |
| Địa chỉ broadcast | 192.168.1.255 |
| Host đầu tiên | 192.168.1.1 |
| Host cuối cùng | 192.168.1.254 |
| Tổng số host | 254 |
| Wildcard mask | 0.0.0.255 |
Ví dụ 2: Phân đoạn mạng nhỏ
Xác định các thông số mạng cho ký hiệu CIDR 10.0.0.0/28.
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Địa chỉ IP | 10.0.0.0 |
| Tiền tố CIDR | 28 |
| Subnet mask | 255.255.255.240 |
| Địa chỉ mạng | 10.0.0.0 |
| Địa chỉ broadcast | 10.0.0.15 |
| Host đầu tiên | 10.0.0.1 |
| Host cuối cùng | 10.0.0.14 |
| Tổng số host | 14 |
| Wildcard mask | 0.0.0.15 |
Ví dụ 3: Mạng doanh nghiệp quy mô lớn
Xác định các thông số mạng cho ký hiệu CIDR 172.16.0.0/16.
| Thông số | Giá trị |
|---|---|
| Địa chỉ IP | 172.16.0.0 |
| Tiền tố CIDR | 16 |
| Subnet mask | 255.255.0.0 |
| Địa chỉ mạng | 172.16.0.0 |
| Địa chỉ broadcast | 172.16.255.255 |
| Host đầu tiên | 172.16.0.1 |
| Host cuối cùng | 172.16.255.254 |
| Tổng số host | 65,534 |
| Wildcard mask | 0.0.255.255 |
Bảng tra nhanh tiền tố CIDR
| Tiền tố CIDR | Subnet mask | Số mạng | Số host mỗi mạng |
|---|---|---|---|
| /32 | 255.255.255.255 | \(2^{32}\) | 1 |
| /31 | 255.255.255.254 | \(2^{31}\) | 2* |
| /30 | 255.255.255.252 | \(2^{30}\) | 2 |
| /28 | 255.255.255.240 | \(2^{28}\) | 14 |
| /24 | 255.255.255.0 | \(2^{24}\) | 254 |
| /22 | 255.255.252.0 | \(2^{22}\) | 1,022 |
| /20 | 255.255.240.0 | \(2^{20}\) | 4,094 |
| /16 | 255.255.0.0 | \(2^{16}\) | 65,534 |
| /8 | 255.0.0.0 | \(2^{8}\) | 16,777,214 |
* Lưu ý: Với mạng /31, cả hai địa chỉ đều dùng được cho liên kết điểm–điểm (point-to-point) theo RFC 3021.
Công cụ liên quan
Một vài công cụ khác giúp bạn quy hoạch mạng thuận tiện hơn:
- Công cụ tính subnet IPv4 – Chia subnet chi tiết cho từng phân đoạn mạng
- Công cụ chuyển subnet mask ngược – Đổi subnet mask sang ký hiệu CIDR
- Công cụ tính thông lượng mạng – Ước tính hiệu năng đường truyền