"Số điện" là gì?
Trên hóa đơn tiền điện, một "số điện" (hay còn gọi là một "kW") chính là một kilowatt-giờ (kWh) năng lượng. Đây là quy ước chung được các đơn vị cung cấp điện trên toàn thế giới áp dụng: 1 số điện = 1 kWh. Một kWh là lượng điện mà một thiết bị công suất 1.000 watt tiêu thụ trong một giờ chạy liên tục. Công cụ này giúp bạn quy đổi số điện hiển thị trên đồng hồ (công tơ) sang kWh và ước tính chi phí dựa trên đơn giá mà nhà cung cấp tính cho mỗi số điện.
Cách dùng công cụ này
Nhập số điện đã tiêu thụ (xem trên công tơ hoặc hóa đơn) và đơn giá tính cho mỗi số điện. Công cụ sẽ trả về lượng điện tính bằng kWh — vốn bằng đúng số điện — rồi nhân số điện với đơn giá để ước tính tổng chi phí. Vì tỷ lệ quy đổi là một-đổi-một, mục đích chính của công cụ là giúp bạn tính nhanh tiền điện theo lượng tiêu thụ.
Công thức tính
Cách quy đổi rất đơn giản: kWh = số điện. Để tính số tiền phải trả, dùng chi phí = số điện × đơn giá, trong đó đơn giá là giá của mỗi số điện (mỗi kWh) theo đơn vị tiền tệ của bạn (ví dụ: VNĐ tại Việt Nam).
$$\begin{gathered} \text{kWh} = \text{Số điện} \\[1.5em] \text{Chi phí} = \text{Số điện} \times \text{Đơn giá mỗi số điện} \end{gathered}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử tháng trước bạn dùng hết 250 số điện và nhà cung cấp tính 0,20 cho mỗi số. Lượng điện tiêu thụ là 250 kWh, và chi phí là $$250 \times 0{,}20 = 50{,}00.$$ Vậy tiền điện ước tính cho lượng điện đã dùng là 50,00.
Bảng Chuyển Đổi Đơn Vị Điện Năng
Trên một hóa đơn điện, một "đơn vị" điện năng có nghĩa là chính xác một kilowatt-giờ (kWh). Cách gọi này phổ biến ở Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Nigeria, Vương quốc Anh và nhiều quốc gia khác — lượng cơ bản giống nhau ở khắp nơi: \(1\ \text{đơn vị} = 1\ \text{kWh}\). Vì hệ số chuyển đổi là 1, việc chuyển đơn vị sang kWh không cần tính toán; công việc hữu ích là chuyển kWh thành các đơn vị năng lượng khác.
| 1 đơn vị (1 kWh) bằng | Giá trị | Đơn vị |
|---|---|---|
| Đơn vị điện năng | 1 | đơn vị |
| Watt-giờ | 1,000 | Wh |
| Joule | 3,600,000 | J |
| Megajoule | 3.6 | MJ |
| Đơn vị nhiệt Anh | 3,412.14 | BTU |
| Kilocalories | 859.845 | kcal |
Các thừa số tương tự đọc ngược lại:
| Từ | Sang kWh (đơn vị) |
|---|---|
| 1 Wh | 0.001 kWh |
| 1 MJ | 0.2778 kWh |
| 1 BTU | 0.000293071 kWh |
| 1 kcal | 0.001163 kWh |
Mối quan hệ joule chính xác là định nghĩa đằng sau mỗi hàng: một watt là một joule trên giây, và một giờ là 3.600 giây, vì vậy
$$1\ \text{kWh} = 1{,}000\ \text{W} \times 3{,}600\ \text{s} = 3{,}600{,}000\ \text{J} = 3.6\ \text{MJ}$$Ghi chú về kW so với kWh. Kilowatt (kW) là công suất — tốc độ mà năng lượng được sử dụng tại một thời điểm. Kilowatt-giờ (kWh) là năng lượng — công suất nhân với thời gian. Một thiết bị 1 kW chạy trong 1 giờ tiêu thụ 1 kWh, tương ứng 1 đơn vị trên hóa đơn của bạn. Thiết bị 1 kW tương tự chạy trong 30 phút tiêu thụ 0,5 đơn vị, và một thiết bị 2 kW chạy trong 30 phút cũng tiêu thụ 1 đơn vị. Các đồng hồ đo ghi lại năng lượng (kWh), đó là lý do tại sao giá cước được trích dẫn trên mỗi đơn vị.
Các con số BTU và kcal tuân theo các định nghĩa bảng quốc tế (calo IT là 4.1868 J và đơn vị nhiệt Anh IT); các định nghĩa BTU khác khác nhau một chút ở các chữ số thập phân cuối cùng, vì vậy những sự khác biệt nhỏ giữa các bảng được xuất bản là bình thường và không ảnh hưởng đến lập hóa đơn.
So Sánh Chi Phí Trên Các Kịch Bản Tiêu Thụ Điển Hình
Vì 1 đơn vị = 1 kWh, phần năng lượng của hóa đơn là một phép nhân đơn:
$$\text{Chi phí} = \text{Đơn vị} \times \text{Giá trên mỗi đơn vị}$$Bảng dưới đây hiển thị chi phí đó cho năm mức tiêu thụ hàng tháng thực tế và bốn mức giá trên mỗi đơn vị minh họa. Các mức giá từ 0,10 đến 0,40 trên mỗi kWh được hiển thị theo các điều khoản tiền tệ chung để có thể được đọc là đô la, euro, bảng hoặc bất kỳ đơn vị tiền tệ nào khác — chúng là các ví dụ, không phải giá cước của bất kỳ quốc gia hoặc công ty tiện ích cụ thể nào. Nhập mức giá được in trên hóa đơn của bạn để có con số chính xác.
| Đơn vị hàng tháng (= kWh) | @ 0.10 / đơn vị | @ 0.20 / đơn vị | @ 0.30 / đơn vị | @ 0.40 / đơn vị |
|---|---|---|---|---|
| 50 đơn vị = 50 kWh | 5.00 | 10.00 | 15.00 | 20.00 |
| 100 đơn vị = 100 kWh | 10.00 | 20.00 | 30.00 | 40.00 |
| 250 đơn vị = 250 kWh | 25.00 | 50.00 | 75.00 | 100.00 |
| 500 đơn vị = 500 kWh | 50.00 | 100.00 | 150.00 | 200.00 |
| 1000 đơn vị = 1000 kWh | 100.00 | 200.00 | 300.00 | 400.00 |
Ví dụ tính toán. Chỉ số đồng hồ đo chuyển từ 4.820 sang 5.070 trong một tháng lập hóa đơn, và giá cước là 0.30 trên mỗi đơn vị:
$$\text{Đơn vị} = 5{,}070 - 4{,}820 = 250\ \text{đơn vị} = 250\ \text{kWh}$$$$\text{Chi phí} = 250 \times 0.30 = 75.00$$Vì vậy, 250 đơn vị tiêu thụ tạo ra khoản phí năng lượng là 75.00 ở mức giá đó.
Những gì các con số này không bao gồm. Mỗi ô trên đây chỉ là phí năng lượng. Một hóa đơn thực tế thường thêm một phí cố định hoặc phí đứng (một khoản hàng ngày hoặc hàng tháng không phụ thuộc vào tiêu thụ), thuế hoặc phí như VAT hoặc GST, và ở nhiều nơi các khoản phí bổ sung cho đo lường, truyền tải hoặc điều chỉnh nhiên liệu. Nhiều công ty tiện ích cũng lập hóa đơn theo tầng hoặc khối, trong đó đơn vị đầu tiên rẻ hơn các đơn vị sau, hoặc theo giá cước theo thời gian sử dụng khi cùng một kWh có giá cao hơn vào giờ cao điểm so với ngoài giờ cao điểm. Khi những cấu trúc đó áp dụng, một mức giá trung bình duy nhất cung cấp xấp xỉ chứ không phải số tiền lập hóa đơn chính xác — đối với giá cước tầng, hãy tính từng khối ở mức giá riêng của nó và cộng các kết quả.
Câu hỏi thường gặp
1 số điện có luôn bằng 1 kWh không? Đúng vậy. "Số điện" trên hóa đơn được định nghĩa là một kilowatt-giờ, ở bất kỳ quốc gia nào cũng giống nhau.
Kết quả có bao gồm phí cố định hay thuế không? Không. Công cụ chỉ ước tính chi phí phần điện năng tiêu thụ (số điện × đơn giá). Các khoản như phí cố định, thuế GTGT và các loại phụ phí khác sẽ được nhà cung cấp cộng riêng. Tại Việt Nam, giá điện sinh hoạt còn được tính theo bậc thang lũy tiến, nên hóa đơn thực tế có thể khác với ước tính bằng một đơn giá duy nhất.
Nên nhập đơn giá nào? Hãy dùng đơn giá mỗi số điện (mỗi kWh) ghi trên hóa đơn hoặc bảng giá mới nhất để có kết quả ước tính chính xác nhất.