Công cụ tra cứu thế hệ là gì?
Công cụ này giúp bạn xác định một người thuộc thế hệ nào dựa trên năm sinh của họ. Thế hệ là những nhóm nhân khẩu học — tức là tập hợp những người sinh ra trong cùng một khoảng thời gian và cùng trải qua những dấu mốc về văn hóa, kinh tế và công nghệ trong giai đoạn hình thành nhân cách. Các mốc phân chia ở đây dựa theo khoảng năm được Trung tâm Nghiên cứu Pew (Pew Research Center) phổ biến rộng rãi — đây cũng là cách định nghĩa được trích dẫn nhiều nhất trong báo chí và khoa học xã hội.
Cách sử dụng
Bạn chỉ cần nhập năm sinh, công cụ sẽ trả về tên thế hệ, khoảng năm đầy đủ của thế hệ đó và độ tuổi gần đúng hiện tại (tính theo năm tham chiếu 2025). Công cụ hoạt động với mọi năm sinh, từ cuối thế kỷ 19 cho đến hôm nay.
Các mốc năm của từng thế hệ
Công cụ sử dụng các mốc năm sinh sau (bao gồm cả hai năm đầu và cuối): Thế hệ Lạc lõng (Lost Generation) 1883–1900, Thế hệ Vĩ đại nhất (Greatest Generation) 1901–1927, Thế hệ Im lặng (Silent Generation) 1928–1945, Thế hệ Baby Boomer 1946–1964, Thế hệ X (Gen X) 1965–1980, Thế hệ Millennials (Gen Y) 1981–1996, Thế hệ Z (Gen Z) 1997–2012, và Thế hệ Alpha (Gen Alpha) từ năm 2013 trở đi.
$$\text{Generation} = \begin{cases} \text{Lost Generation} & \text{Birth Year} \le 1900 \\ \text{Greatest Generation} & 1901 \text{–} 1927 \\ \text{Silent Generation} & 1928 \text{–} 1945 \\ \text{Baby Boomers} & 1946 \text{–} 1964 \\ \text{Generation X} & 1965 \text{–} 1980 \\ \text{Millennials} & 1981 \text{–} 1996 \\ \text{Generation Z} & 1997 \text{–} 2012 \\ \text{Generation Alpha} & \text{Birth Year} \ge 2013 \end{cases}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử năm sinh là 1990. Vì \(1981 \le 1990 \le 1996\), nên người này thuộc thế hệ Millennial (Gen Y). Tuổi gần đúng tính đến năm 2025 là $$2025 - 1990 = 35$$ tuổi.
Ranh giới Thế hệ Theo Nguồn
Không có định nghĩa chính thức, phổ quát nào về thế hệ. Các tổ chức nghiên cứu khác nhau vẽ ranh giới ở những nơi khác nhau, và máy tính này sử dụng các khoảng độ tuổi được công bố bởi Pew Research Center (Hoa Kỳ), những khoảng được trích dẫn rộng rãi nhất trong báo chí và công trình khảo sát tiếng Anh. Bảng dưới đây so sánh các khoảng của Pew với ba bộ dữ liệu khác thường được tham khảo: lý thuyết thế hệ của William Strauss và Neil Howe (Hoa Kỳ), Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, và McCrindle Research (Úc). Lưu ý rằng tên cũng khác nhau như ngày tháng — McCrindle sử dụng "Builders" (Thế hệ Xây dựng) và "Generation Y" (Thế hệ Y), và Strauss & Howe sử dụng "13th Generation" (Thế hệ thứ 13) cho Thế hệ X và "Homeland Generation" (Thế hệ Homeland) cho nhóm độ tuổi sau Millennials.
| Thế hệ | Pew Research Center (công cụ này) | Strauss & Howe | Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ | McCrindle (Úc) |
|---|---|---|---|---|
| Thế hệ Im lặng | 1928–1945 | 1925–1942 | Chưa được định nghĩa chính thức | 1925–1945 (Thế hệ Xây dựng) |
| Thế hệ Baby Boomers | 1946–1964 | 1943–1960 | 1946–1964 (chính thức) | 1946–1964 |
| Thế hệ X | 1965–1980 | 1961–1981 (Thế hệ thứ 13) | Chưa được định nghĩa chính thức | 1965–1979 |
| Thế hệ Millennials | 1981–1996 | 1982–2004 | Chưa được định nghĩa chính thức | 1980–1994 (Thế hệ Y) |
| Thế hệ Z | 1997–2012 | 2005– (Thế hệ Homeland) | Chưa được định nghĩa chính thức | 1995–2009 |
| Thế hệ Alpha | 2013 trở đi (không phải là định nghĩa chính thức của Pew) | Chưa được định nghĩa | Chưa được định nghĩa chính thức | 2010–2024 |
Những ranh giới nào được xác định và những ranh giới nào chưa
- Không có tranh cãi: Thế hệ Baby Boomers, 1946–1964. Đây là khoảng duy nhất có cơ sở nhân khẩu học được ghi chép chứ không phải là một quy ước phân tích. Số sinh ở Hoa Kỳ tăng vọt năm 1946 khi các thành viên quân sự trở về sau Thế chiến thứ hai, đã duy trì mức cao trong gần hai thập kỷ, và tổng số sinh hàng năm giảm sau đỉnh điểm năm 1957 cho đến khi mô hình rõ ràng bị phá vỡ vào cuối năm 1964. Đây cũng là khoảng duy nhất có vị trí chính thức: Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ sử dụng 1946–1964 trong các ấn phẩm của riêng mình và không xác định bất kỳ thế hệ nào khác.
- Tranh cãi: ranh giới giữa Thế hệ X / Millennials. Các nguồn đặt nó ở năm 1980, 1981 hoặc 1982 (Pew 1981, McCrindle 1980, Strauss & Howe 1982) — một khoảng cách khoảng hai năm mà không có bằng chứng được thống nhất ủng hộ bất kỳ cái nào trong số chúng.
- Tranh cãi: ranh giới giữa Millennials / Thế hệ Z. Ở đây khoảng cách rộng hơn: Pew sử dụng 1997, McCrindle 1995, và lược đồ của Strauss & Howe không phù hợp hoàn toàn. Tùy thuộc vào nguồn, một người sinh năm 1995 hoặc 1996 là Millennials hoặc thành viên của Thế hệ Z.
- Tranh cãi: ranh giới giữa Thế hệ Z / Thế hệ Alpha, được đặt vào năm 2010 bởi McCrindle và thường xuyên vào năm 2013 ở nơi khác, bao gồm cả công cụ này.
Nhãn Cusp (không chính thức)
Vì những ranh giới tranh cãi để lại những người thực sự bị chia cắt giữa hai nhóm độ tuổi, hai nhãn "cusp" không chính thức được sử dụng phổ biến. Cả hai đều không có định nghĩa tiêu chuẩn, cả hai không được Pew, Cục Điều tra Dân số hoặc McCrindle sử dụng, và các khoảng năm dưới đây là xấp xỉ và khác nhau tùy theo nhà viết.
| Nhãn Cusp | Năm sinh xấp xỉ | Trạng thái |
|---|---|---|
| Xennial | khoảng 1977–1983 | Không chính thức; nằm ở ranh giới giữa Thế hệ X / Millennials. Không có định nghĩa tiêu chuẩn. |
| Zillennial | khoảng 1993–1998 | Không chính thức; nằm ở ranh giới giữa Millennials / Thế hệ Z. Không có định nghĩa tiêu chuẩn. |
Máy tính này báo cáo một nhóm độ tuổi Pew duy nhất cho mỗi năm sinh và không xuất ra các nhãn cusp. Nếu năm sinh của bạn nằm trong một trong các khoảng trên, hãy coi kết quả là "câu trả lời của Pew", không phải là câu trả lời duy nhất có thể được bảo vệ.
Nhãn Thế hệ của Bạn Thực sự Cho Bạn Biết Điều Gì
Một thế hệ là một tổng thể thống kê — một thùng mà các nhà nhân khẩu học và những người nghiên cứu khảo sát sử dụng để họ có thể so sánh một lát cắt dân số với một lát cắt khác. Khi một nghiên cứu báo cáo rằng "Thế hệ Z có khả năng làm X hơn", nó đang mô tả một trung bình trên hàng chục triệu người, thường là sự khác biệt chỉ vài điểm phần trăm, với biến thiên to lớn bên trong nhóm. Nó không phải là một loại tính cách, và nó không mang lại bất kỳ thông tin dự báo nào về bất kỳ cá nhân nào. Nhãn nhóm độ tuổi của bạn cho phép nhà nghiên cứu biết khoảng thời gian bạn sinh ra. Nó không cho họ biết, hoặc cho bạn biết, bất cứ điều gì về các giá trị, thói quen làm việc, kỹ năng công nghệ hoặc tài chính của bạn.
Những ranh giới là các quy ước, không phải những điểm gãy tự nhiên
Các khoảng nhóm độ tuổi được chọn để bao gồm một bộ các điều kiện hình thành chung. Khoảng Boomer bao gồm sự tăng vọt sinh sau chiến tranh; khoảng Thế hệ Z bao gồm những người không có tuổi vị thành niên trước smartphone; khoảng Thế hệ X bao gồm một nhóm sinh đẻ tương đối nhỏ đã trưởng thành trước khi áp dụng internet trên diện rộng. Không có gì thay đổi vào ngày 1 tháng 1 của một năm ranh giới. Một người sinh năm 1996 được Pew phân loại là Millennials và một người sinh năm 1997 là Thế hệ Z, nhưng những hai người đó lớn lên trong thế giới thực tế giống nhau và thường sẽ có rất nhiều điểm chung với nhau hơn là bất kỳ ai với cuối xa của nhóm độ tuổi riêng của họ — một Millennials sinh năm 1981 và một Millennials sinh năm 1996 cách nhau mười lăm năm và được hình thành bởi những trường học khác nhau, công nghệ khác nhau và thị trường lao động khác nhau.
Những nhãn này có nguồn gốc từ Hoa Kỳ và không được áp dụng tốt ở nơi khác
Mọi lược đồ trong bảng so sánh ngoại trừ lược đồ của McCrindle đều được xây dựng xung quanh lịch sử Hoa Kỳ, và lược đồ của McCrindle được xây dựng xung quanh Úc. Những neo của họ — sự bùng nổ trẻ sơ sinh sau chiến tranh của Mỹ, các cuộc suy thoái kinh tế cụ thể của Hoa Kỳ, thời điểm áp dụng truyền hình, máy tính cá nhân và điện thoại thông minh trên các thị trường phương Tây giàu có — không ánh xạ được vào các quốc gia có lịch sử nhân khẩu học và kinh tế khác nhau. Nhiều quốc gia không có sự tăng vọt sinh sau chiến tranh, hoặc có một lần vào thời gian khác; một số có sự suy giảm sinh đẻ dốc nhất hàng chục năm sau; áp dụng điện thoại thông minh đến vài năm sớm hơn hoặc muộn hơn so với ở Bắc Mỹ. Đối với những người sinh ra ở phần lớn châu Á, châu Phi, Mỹ Latinh hoặc Đông Âu, nhãn mà công cụ này trả về chỉ là một phân loại theo năm sinh và có thể mô tả rất ít về trải nghiệm hình thành thực tế của họ. Cân nhắc tương tự áp dụng cho bất kỳ phát hiện "thế hệ" nào bạn đọc: kiểm tra xem cuộc khảo sát cơ bản có được thực hiện trong quốc gia bạn đang suy nghĩ hay không.
Ngay cả Pew cũng đã lùi lại khỏi khung này
Vào năm 2023, Pew Research Center — nguồn của các khoảng được sử dụng ở đây — công bố rằng nó sẽ giảm bớt việc sử dụng khung tư duy theo thế hệ trong phân tích của nó, chỉ công bố những so sánh theo thế hệ khi dữ liệu thực sự ủng hộ chúng. Lý do được nêu của nó là các danh mục theo thế hệ có thể che khuất những khác biệt trong một nhóm độ tuổi thường lớn hơn những khác biệt giữa các nhóm độ tuổi, đặc biệt là những khác biệt về thu nhập, giáo dục, chủng tộc và dân tộc, và khu vực. Pew tiếp tục sử dụng khoảng Boomer 1946–1964 và các ranh giới khác của nó khi chúng hữu ích về mặt phân tích; nó đơn giản không còn coi "thế hệ nào" là một cách mặc định để cắt dữ liệu khảo sát. Đó là một tiêu chuẩn hợp lý để áp dụng cho kết quả của riêng bạn: hữu ích như một cách viết tắt cho một kỷ nguyên, yếu như một lời giải thích cho bất cứ điều gì.
Một lưu ý về độ tuổi được hiển thị
Bất kỳ độ tuổi nào mà công cụ này hiển thị là một xấp xỉ dựa trên năm sinh so với một năm tham chiếu cố định là 2025:
$$\text{Tuổi xấp xỉ} = 2025 - \text{Năm sinh}$$
Đối với năm sinh 1990, điều này cho ra \(2025 - 1990 = 35\). Vì chỉ biết năm — không phải tháng hoặc ngày — con số này sẽ cao hơn một năm cho bất kỳ ai có sinh nhật chưa diễn ra trong năm tham chiếu, và chỉ chính xác sau khi sinh nhật. Hãy coi nó là tuổi nhóm độ tuổi, không phải tuổi chính xác, và sử dụng tính toán tuổi dựa trên ngày tháng nếu bạn cần con số thực.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao mốc năm của các thế hệ lại khác nhau giữa các nguồn? Không có cơ quan chính thức nào quy định ranh giới giữa các thế hệ, nên mỗi tổ chức lại vạch ranh giới hơi khác nhau. Chúng tôi sử dụng các mốc năm phổ biến của Pew Research để bảo đảm tính nhất quán.
Các mốc này có áp dụng trên toàn cầu không? Những tên gọi này bắt nguồn từ Hoa Kỳ nhưng được áp dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia phương Tây. Ở các khu vực khác (bao gồm Việt Nam), cách gọi tên và mốc năm cụ thể có thể khác đi.
Còn người sinh năm 2024 thì sao? Họ thuộc Thế hệ Alpha, nhóm bắt đầu từ năm 2013, với năm kết thúc vẫn đang được các nhà nhân khẩu học xác định.