Độ phủ mực in là gì?
Độ phủ mực in (còn gọi là năng suất phủ mực hay hệ số trải mực) là diện tích mà 1 kg mực có thể phủ được ở một độ dày màng mực nhất định. Đây là chỉ số quan trọng đối với các xưởng in flexo, ống đồng (gravure), lụa và offset khi cần ước tính mức tiêu hao, đặt mua mực và báo giá đơn hàng.
Cách sử dụng công cụ
Nhập độ dày màng mực khô hoặc ướt tính bằng micromet, tỷ trọng mực theo g/cm³ (phần lớn mực lỏng nằm trong khoảng 0,9 đến 1,3) và phần trăm diện tích in thực tế được mực phủ. Tiếp theo, nhập diện tích đơn hàng theo m², tỷ lệ hao hụt cho khâu chạy thử, canh máy và vệ sinh, cùng đơn giá mực trên mỗi kg. Công cụ sẽ trả về độ phủ mực, lượng mực bám trên mỗi m² (g/m²), lượng mực cần cho đơn hàng và chi phí ước tính.
Giải thích công thức
Một màng mực dày 1 µm trên diện tích 1 m² có thể tích 1 cm³, nên khối lượng mực trên mỗi mét vuông khi phủ kín 100% đơn giản bằng độ dày nhân với tỷ trọng, tính theo g/m². Khi nhân thêm tỷ lệ phủ và đổi từ gam sang kilogam, ta được độ phủ mực:
$$Y = \frac{1000}{t \times \rho \times c}$$Trong đó \(t\) = độ dày màng mực (µm), \(\rho\) = tỷ trọng (g/cm³), \(c\) = tỷ lệ phủ (dạng phân số) và \(Y\) = độ phủ mực tính bằng m²/kg. Lượng mực cho một đơn hàng khi đó là:
$$M = \frac{A}{Y} \times (1 + w)$$với \(A\) = diện tích in (m²) và \(w\) = tỷ lệ hao hụt (dạng phân số).
Ví dụ minh họa
Một đơn hàng dùng màng mực dày 1,5 µm, tỷ trọng 1,2 g/cm³, phủ 100% trên diện tích 500 m², không tính hao hụt và giá mực là 20 cho mỗi kg.
$$\text{laydown} = 1.5 \times 1.2 \times 1 = 1.8\,\text{g/m}^2$$$$Y = \frac{1000}{1.8} = 555.56\,\text{m}^2/\text{kg}$$$$M = \frac{500}{555.56} = 0.9\,\text{kg}$$Chi phí mực là 0,9 × 20 = 18.
Độ dày màng mực và tỷ trọng điển hình theo từng quy trình in
Công thức hiệu suất \(Y = \dfrac{1000}{t \times \rho \times c/100}\) cần độ dày màng \(t\) (µm), tỷ trọng mực \(\rho\) (g/cm³) và độ phủ \(c\) (%). Bảng dưới đây đưa ra các khoảng giá trị khởi đầu mang tính tham khảo cho từng quy trình. Giá trị thực tế thay đổi tùy theo nhà cung cấp mực, thể tích ô anilox hoặc ô lưới, lưới in, vật liệu nền và thành phần hóa học của mực (gốc nước, gốc dung môi, UV hoặc gốc dầu). Luôn kiểm tra phiếu dữ liệu kỹ thuật của mực và sử dụng số liệu của nhà cung cấp nếu bạn có.
| Quy trình in | Độ dày màng điển hình (µm) | Tỷ trọng mực điển hình (g/cm³) |
|---|---|---|
| In flexo | khoảng 1 – 3 (khô) | khoảng 0,9 – 1,2 |
| In ống đồng (gravure) | khoảng 0,5 – 3 (khô) | khoảng 0,9 – 1,2 |
| In lụa (screen) | khoảng 3 – 25 (thay đổi lớn tùy theo lưới và loại mực) | khoảng 1,0 – 1,3 |
| In offset (litho) | khoảng 0,5 – 2 | khoảng 0,95 – 1,2 (mực ánh kim cao hơn) |
| In phun (inkjet) | khoảng 1 – 5 | khoảng 0,9 – 1,15 |
Hãy kiểm tra xem độ dày được ghi là của màng ướt hay màng khô. Màng khô là độ dày sau khi dung môi hoặc nước đã bay hơi, và nó thấp hơn màng ướt. Hãy dùng độ dày phù hợp với tỷ trọng và hàm lượng chất rắn mà bạn nhập vào.
So sánh hiệu suất mực theo độ dày màng và độ phủ khác nhau
Lượng mực trên mỗi m² tính theo g/m² bằng \(G = t \times \rho \times c/100\), vì µm × g/cm³ = g/m². Hiệu suất là \(Y = 1000/G\) tính bằng m²/kg. Lượng mực cần dùng bằng diện tích công việc chia cho hiệu suất. Tất cả các hàng dưới đây đều dựa trên một công việc cố định 1.000 m² và không có dự phòng hao hụt.
| Màng (µm) | Tỷ trọng (g/cm³) | Độ phủ (%) | Lượng mực trên m² (g/m²) | Hiệu suất (m²/kg) | Mực cho 1.000 m² (kg) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1,0 | 1,0 | 100 | 1,00 | 1.000,0 | 1,00 |
| 1,5 | 1,1 | 100 | 1,65 | 606,1 | 1,65 |
| 2,5 | 1,0 | 50 | 1,25 | 800,0 | 1,25 |
| 2,5 | 1,2 | 100 | 3,00 | 333,3 | 3,00 |
| 4,0 | 1,2 | 50 | 2,40 | 416,7 | 2,40 |
Ví dụ minh họa (hàng 3): \(G = 2{,}5 \times 1{,}0 \times \dfrac{50}{100} = 1{,}25\) g/m², vậy \(Y = \dfrac{1000}{1{,}25} = 800\) m²/kg. Với 1.000 m², \(\dfrac{1000}{800} = 1{,}25\) kg mực.
Tăng gấp đôi độ dày màng, tỷ trọng hoặc độ phủ sẽ làm lượng mực tiêu thụ tăng gấp đôi và hiệu suất giảm một nửa.
Mẹo thực tế khi đặt mua mực
- Cộng thêm phần hao hụt. Công đoạn chuẩn bị máy, ổn định máy in, mực còn lại trong hệ thống dẫn mực, bơm và ống dẫn, cùng với việc vệ sinh đều tiêu tốn mực không đi vào sản phẩm. Nhiều xưởng in cộng thêm khoảng 5–15% cho phần này. Các đơn hàng ngắn và thường xuyên đổi màu sẽ ở mức cao, còn các đơn hàng dài một màu sẽ ở mức thấp. Hãy dùng số liệu từ nhật ký máy in của bạn nếu có.
- Làm tròn lên theo quy cách thùng chứa. Mực được bán theo các quy cách đóng gói cố định như xô hoặc thùng phuy. Hãy làm tròn số lượng đã tính lên quy cách thực tế gần nhất, hoặc kết hợp nhiều quy cách, để không bị thiếu mực giữa chừng.
- Giữ một lượng dự phòng nhỏ để canh màu và in lại. Màu pha sẵn thường cần điều chỉnh, và có thể phải in lại. Dự trữ một lượng nhỏ cùng lô sản xuất sẽ tránh được chênh lệch màu giữa các lô. Hãy kiểm tra thời hạn sử dụng và điều kiện bảo quản trên phiếu dữ liệu.
- Kiểm chứng hiệu suất bằng một lần chạy thử. In một diện tích đã đo trên chính máy in, ống anilox hoặc trục in và vật liệu nền thực tế. Cân lượng mực đã dùng (hoặc lượng mực thu hồi), sau đó so sánh với hiệu suất đã tính. Điều chỉnh giá trị độ dày màng đầu vào cho khớp, và dùng con số này cho các đơn hàng sau.
- Tính đến độ nhớt và pha loãng. Nếu bạn pha loãng mực bằng dung môi hoặc nước, tỷ trọng và hàm lượng chất rắn sẽ thay đổi. Hãy tính lượng mực theo dạng nguyên bản khi giao hàng, còn phụ gia tính riêng.
- Tính chi phí sau cùng. Nhân số lượng đặt hàng cuối cùng, đã bao gồm hao hụt và dự phòng, với giá mỗi kg. Kiểm tra cơ sở tính giá (theo kg hoặc theo lít) để đơn vị khớp nhau.
Đây là thông tin chung nhằm hỗ trợ việc lập kế hoạch. Mức tiêu thụ thực tế phụ thuộc vào thiết bị, vật liệu và thông số kỹ thuật của nhà cung cấp mực của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng độ dày màng ướt hay màng khô?
Hãy dùng độ dày tương ứng với tỷ trọng mực mà bạn nhập. Với mực lỏng, dùng độ dày màng ướt cùng tỷ trọng ướt. Với phép tính chỉ dựa trên phần chất rắn, dùng độ dày màng khô và tỷ trọng của màng khô.
Vì sao độ phủ thực tế thường thấp hơn giá trị tính toán?
Độ thấm hút của vật liệu in, khả năng chuyển mực của trục anilox hoặc các ô lưới khung lụa, lượng mực còn đọng trong máy in và công đoạn vệ sinh đều làm tăng mức tiêu hao mực. Hãy dùng ô hao hụt để tính đến những yếu tố này.
Tỷ lệ phủ có làm thay đổi độ phủ mực không?
Có. Nếu tỷ lệ phủ giảm một nửa thì lượng mực in lên mỗi mét vuông tờ in cũng giảm một nửa, nên độ phủ mực tăng gấp đôi.