Thời hiệu khởi kiện là gì, ai cần tính?
Thời hiệu khởi kiện là khoảng thời gian luật cho phép bạn yêu cầu Tòa án (hoặc hòa giải viên, Hội đồng trọng tài lao động) giải quyết tranh chấp. Hết thời hiệu, bạn mất quyền khởi kiện nếu bên kia yêu cầu áp dụng thời hiệu (Điều 149 khoản 2, Điều 150 khoản 3 Bộ luật Dân sự 2015).
Công cụ tính ngày hết thời hiệu và số ngày còn lại theo pháp luật Việt Nam cho tranh chấp hợp đồng, bồi thường, thừa kế, thương mại, lao động cá nhân và khởi kiện hành chính. Quy định được kiểm tra đến ngày 28/09/2026.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản, điều khoản | Nội dung | Hiệu lực |
|---|---|---|
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 429; Điều 588 |
Hợp đồng; bồi thường: 03 năm. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 132 khoản 1, 3 |
Giao dịch vô hiệu: 02 năm hoặc không hạn chế. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 623 khoản 1, 2, 3 |
Thừa kế: 30, 10, 10, 03 năm. | Từ 01/01/2017 |
| Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13 Điều 147, 148, 149, 151, 155, 156, 157; Điều 688 khoản 1 điểm d |
Cách tính, ngày nghỉ, không áp dụng, không tính, bắt đầu lại, chuyển tiếp. | Từ 01/01/2017 |
| Luật Thương mại 36/2005/QH11 Điều 319 |
Thương mại: 02 năm. | Từ 01/01/2006 |
| Bộ luật Lao động 45/2019/QH14 Điều 190 khoản 1–4; Điều 188 khoản 1 |
Lao động cá nhân: 06 tháng, 09 tháng, 01 năm. | Từ 01/01/2021 |
| Luật Tố tụng hành chính 93/2015/QH13 Điều 116 khoản 2 điểm a, b; khoản 3, 4, 5 |
Hành chính: 01 năm; cạnh tranh: 30 ngày; tính như BLDS. | Từ 01/07/2016 |
| Quyết định 188/1999/QĐ-TTg Điều 1 |
Nghỉ thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần. | Từ 02/10/1999 |
| Bộ luật Lao động 45/2019/QH14; Nghị quyết 28/2026/QH16 Điều 111 khoản 3, Điều 112; NQ 28 Điều 2 khoản 1 |
Ngày lễ, nghỉ bù; thêm 24/11. | 24/11 từ 01/07/2026 |
| Thông báo 6150/TB-BLĐTBXH; Thông báo 9441/TB-BNV Mục nghỉ Tết, Quốc khánh |
Lịch nghỉ Tết, Quốc khánh. | Năm 2025, 2026 |
Không có mức thời hiệu nào thay đổi trong 24 tháng gần nhất. Thay đổi duy nhất ảnh hưởng đến kết quả là ngày 24/11 trở thành ngày nghỉ lễ từ 01/07/2026.
Cách tính ngày hết thời hiệu
Công cụ dùng công thức sau:
$$F = R\left(A + T + S\right)$$Trong đó \(A\) là ngày xảy ra sự kiện (hoặc ngày thời hiệu bắt đầu lại), \(T\) là thời hiệu theo bảng dưới, \(S\) là số ngày không tính vào thời hiệu, \(R\) là phép lùi qua ngày nghỉ, \(F\) là ngày hết thời hiệu.
- Xác định ngày sự kiện \(A\). Ngày này không tính; thời hiệu chạy từ ngày hôm sau (Điều 147 khoản 2). Nếu bên nợ thừa nhận nợ, trả một phần hoặc hai bên tự hòa giải, thời hiệu bắt đầu lại từ ngày hôm sau (Điều 157) và \(A\) là ngày đó.
- Cộng thời hiệu \(T\). Năm, tháng kết thúc vào ngày tương ứng của năm, tháng cuối; tháng cuối không có ngày đó thì lấy ngày cuối tháng (Điều 148 khoản 1, 3, 4).
- Cộng số ngày không tính \(S\). Thời gian bất khả kháng, trở ngại khách quan không tính vào thời hiệu (Điều 156 BLDS, Điều 190 khoản 4 BLLĐ, Điều 116 khoản 4 LTTHC). Công cụ cộng đủ số ngày, tính cả hai đầu; khoảng này phải bắt đầu trong thời hiệu.
- Lùi qua ngày nghỉ \(R\). Ngày cuối là thứ Bảy, Chủ nhật hoặc ngày lễ (01/01, Tết, Giỗ Tổ, 30/4, 01/5, Quốc khánh, 24/11 từ 2026, nghỉ bù) thì thời hiệu kết thúc vào ngày làm việc tiếp theo (Điều 148 khoản 5).
- So với ngày kiểm tra. Ngày kiểm tra không muộn hơn \(F\) thì còn thời hiệu.
| Loại tranh chấp, yêu cầu | Thời hiệu \(T\) | Căn cứ | Áp dụng từ |
|---|---|---|---|
| Tranh chấp hợp đồng dân sự | 3 năm | Điều 429 BLDS | 01/01/2017 |
| Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng | 3 năm | Điều 588 BLDS | 01/01/2017 |
| Tuyên bố giao dịch vô hiệu (nhầm lẫn, lừa dối, đe dọa, sai hình thức…) | 2 năm | Điều 132 BLDS | 01/01/2017 |
| Chia di sản là bất động sản | 30 năm | Điều 623 khoản 1 BLDS | 01/01/2017 |
| Chia di sản là động sản | 10 năm | Điều 623 khoản 1 BLDS | 01/01/2017 |
| Xác nhận, bác bỏ quyền thừa kế | 10 năm | Điều 623 khoản 2 BLDS | 01/01/2017 |
| Đòi người thừa kế trả nợ của người chết | 3 năm | Điều 623 khoản 3 BLDS | 01/01/2017 |
| Tranh chấp thương mại | 2 năm | Điều 319 Luật Thương mại | 01/01/2006 |
| Lao động cá nhân: yêu cầu hòa giải viên | 6 tháng | Điều 190 khoản 1 BLLĐ | 01/01/2021 |
| Lao động cá nhân: yêu cầu Hội đồng trọng tài | 9 tháng | Điều 190 khoản 2 BLLĐ | 01/01/2021 |
| Lao động cá nhân: yêu cầu Tòa án | 1 năm | Điều 190 khoản 3 BLLĐ | 01/01/2021 |
| Quyết định, hành vi hành chính; kỷ luật buộc thôi việc | 1 năm | Điều 116 khoản 2, 3 LTTHC | 01/07/2016 |
| Quyết định giải quyết khiếu nại vụ việc cạnh tranh | 30 ngày | Điều 116 khoản 2 điểm b LTTHC | 01/07/2016 |
Mốc bắt đầu: hợp đồng, bồi thường tính từ ngày biết hoặc phải biết quyền bị xâm phạm; thừa kế từ thời điểm mở thừa kế; thương mại từ ngày quyền bị xâm phạm; lao động từ ngày phát hiện vi phạm; hành chính từ ngày nhận hoặc biết quyết định. Không làm tròn. Ngày 29/02 cộng số năm rơi vào năm không nhuận thì lấy 28/02 (áp dụng tương tự Điều 148 khoản 3).
Cộng thời hiệu: ngày tương ứng; tháng thiếu ngày lấy cuối tháng (Điều 148).
Ví dụ tính tay
Ví dụ 1 — tranh chấp hợp đồng, ngày cuối là Chủ nhật. Bạn biết đối tác vi phạm hợp đồng ngày 15/03/2023 và muốn kiểm tra vào ngày 01/03/2026.
- Thời hiệu chạy từ 16/03/2023.
- Cộng 3 năm: ngày cuối theo lịch là 15/03/2026.
- Không có khoảng trở ngại: cộng 0 ngày.
- 15/03/2026 là Chủ nhật, nên thời hiệu kết thúc vào cuối thứ Hai 16/03/2026.
- Từ 01/03/2026 đến 16/03/2026 còn 15 ngày: còn thời hiệu.
Ví dụ 2 — tranh chấp lao động, tháng cuối thiếu ngày. Người lao động phát hiện vi phạm ngày 31/08/2025 và muốn yêu cầu hòa giải viên (6 tháng). Tháng 02/2026 không có ngày 31, nên ngày cuối theo lịch là 28/02/2026. Ngày này là thứ Bảy, 01/03 là Chủ nhật, nên thời hiệu kết thúc ngày thứ Hai 02/03/2026. Kiểm tra ngày 15/01/2026 thì còn 46 ngày.
Ví dụ 3 — có trở ngại khách quan. Người bị thiệt hại biết quyền bị xâm phạm ngày 10/05/2023, rồi bị trở ngại khách quan từ 01/01/2024 đến 31/03/2024 (91 ngày). Ngày cuối là 10/05/2026 cộng 91 ngày, tức 09/08/2026, là Chủ nhật, nên thời hiệu hết ngày 10/08/2026. Kiểm tra ngày 28/09/2026 thì đã quá 49 ngày.
Mốc thay đổi và lịch ngày nghỉ
Mức thời hiệu không đổi, nhưng lịch ngày nghỉ đổi theo năm:
- Ngày 24/11: trước 01/07/2026 là ngày làm việc. Tranh chấp lao động ra Tòa án phát hiện ngày 24/11/2024 hết thời hiệu đúng thứ Hai 24/11/2025. Phát hiện ngày 24/11/2025 thì ngày cuối 24/11/2026 (thứ Ba, đã là ngày lễ) lùi sang 25/11/2026. Công cụ tra theo chính ngày cuối, không cần chọn kỳ.
- Tết Âm lịch và ngày liền kề Quốc khánh: Thủ tướng quyết định hằng năm. Công cụ có lịch năm 2025 và 2026 (Tết 16–20/02/2026, Quốc khánh 01–02/9/2026). Năm chưa có quyết định, ngày cuối rơi vào khoảng có thể nghỉ thì công cụ báo "chưa xác minh" và cho ngày hết sớm nhất.
- Nghỉ bù: ngày lễ trùng thứ Bảy, Chủ nhật thì nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp (Điều 111 khoản 3 Bộ luật Lao động). Nghỉ bù cho 24/11 trùng cuối tuần chưa có hướng dẫn, nên công cụ ghi "chưa xác minh".
Trường hợp đặc biệt, lưu ý
- Không có thời hiệu: bảo vệ quyền nhân thân không gắn với tài sản, bảo vệ quyền sở hữu, tranh chấp quyền sử dụng đất (Điều 155); giao dịch vi phạm điều cấm hoặc giả tạo (Điều 132 khoản 3).
- Thương mại tính từ ngày bị xâm phạm, không phải ngày bạn biết (Điều 319 Luật Thương mại).
- Tòa án không tự áp dụng thời hiệu, chỉ áp dụng khi một bên yêu cầu trước khi cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định (Điều 149 khoản 2).
- Lao động: tranh chấp về sa thải, đơn phương chấm dứt hợp đồng, bảo hiểm xã hội… không bắt buộc qua hòa giải viên (Điều 188 khoản 1 BLLĐ).
- Sự kiện trước 01/01/2017: áp dụng thời hiệu của BLDS 2015 (Điều 688 khoản 1 điểm d).
Công cụ không tính: tranh chấp lao động tập thể; logistics (Điều 237 Luật Thương mại); thời hiệu thi hành án, xử phạt hành chính, hình sự; thừa kế mở trước 10/09/1990; nhiều khoảng trở ngại.
Chưa xác minh: đòi tiền gốc cho vay (thường coi là bảo vệ quyền sở hữu, chưa có văn bản hướng dẫn); áp dụng Điều 157 cho thương mại (qua Điều 4 khoản 3 Luật Thương mại); các luật sửa đổi Luật Tố tụng hành chính, Luật Thương mại chưa rà lại với Điều 116, 319. Thừa nhận nợ sau khi đã hết thời hiệu: công cụ không chấp nhận.
Đòi lại tiền gốc cho vay: thực tiễn thường coi là bảo vệ quyền sở hữu (không có thời hiệu), còn tiền lãi, bồi thường thì theo thời hiệu hợp đồng 3 năm. Chưa xác minh văn bản hướng dẫn, nên hỏi luật sư. Kết quả chỉ để tham khảo.
Cách nhập dữ liệu
- Loại tranh chấp, yêu cầu: mỗi loại có thời hiệu và mốc bắt đầu riêng.
- Ngày xảy ra sự kiện: ngày bắt đầu tính thời hiệu. Hợp đồng, bồi thường: ngày biết quyền bị xâm phạm (thư từ chối thanh toán, biên bản). Thừa kế: ngày chết trên giấy chứng tử. Lao động: ngày phát hiện vi phạm. Hành chính: ngày nhận quyết định.
- Kiểm tra tại ngày: mặc định là hôm nay theo giờ Việt Nam; có thể chọn ngày bạn dự định nộp đơn.
- Ngày thừa nhận nợ, trả một phần hoặc hòa giải: chỉ hiện với hợp đồng, bồi thường, nghĩa vụ của người chết và thương mại; nhập lần gần nhất, khi thời hiệu còn.
- Khoảng bất khả kháng, trở ngại: nhập đủ hai ngày (thiên tai, dịch bệnh, chưa có người đại diện…) hoặc để trống cả hai.
Kết quả hiển thị ngày theo dạng dd/mm/yyyy.
Câu hỏi thường gặp
Hết thời hiệu thì còn khởi kiện được không?
Bạn vẫn nộp được đơn, nhưng nếu bên kia yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi cấp sơ thẩm ra bản án, bạn mất quyền khởi kiện (Điều 149 khoản 2, Điều 150 khoản 3).
Ngày cuối rơi vào Chủ nhật thì sao?
Thời hiệu kéo đến hết ngày làm việc tiếp theo. Ví dụ ngày cuối 15/03/2026 là Chủ nhật thì hạn chót là thứ Hai 16/03/2026 (Điều 148 khoản 5).
Bên nợ nhắn tin xin khất nợ có làm thời hiệu tính lại không?
Nếu tin nhắn thể hiện bên nợ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, thời hiệu bắt đầu lại từ ngày hôm sau (Điều 157). Bạn cần giữ bằng chứng; nhập ngày đó vào ô "Ngày bên kia thừa nhận nợ".
Tranh chấp đất đai có thời hiệu không?
Tranh chấp về quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai không áp dụng thời hiệu (Điều 155 khoản 3). Yêu cầu chia di sản là quyền sử dụng đất thì theo thời hiệu 30 năm của bất động sản (Điều 623 khoản 1).
Thiên tai, dịch bệnh làm tôi không nộp đơn được thì sao?
Khoảng thời gian có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan làm bạn không thể khởi kiện không tính vào thời hiệu (Điều 156). Tòa án sẽ đánh giá chứng cứ; công cụ chỉ cộng số ngày bạn nhập.