Tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể là gì, ai cần tính?
Tỷ lệ phần trăm tổn thương cơ thể (viết tắt TTCT) cho biết một thương tích hoặc một bệnh làm cơ thể mất đi bao nhiêu phần trăm sức khỏe. Khi một người có nhiều tổn thương, pháp luật Việt Nam không cho cộng thẳng các tỷ lệ. Tổng được tính bằng phương pháp cộng lùi: tổn thương sau chỉ tính trên phần cơ thể còn lại sau các tổn thương trước.
Công cụ giúp người bị thương, người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, luật sư và cán bộ nhân sự kiểm tra con số trong kết luận giám định. Công cụ áp dụng Thông tư 22/2019/TT-BYT (giám định pháp y, từ 01/11/2019) và Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH (giám định y khoa, từ 15/11/2013). Quy định được kiểm tra đến ngày 28/09/2026.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản | Điều, khoản | Quy định | Hiệu lực từ |
|---|---|---|---|
| Thông tư 22/2019/TT-BYT (Bộ Y tế) | Đ3 k1 | Tổng phải nhỏ hơn 100%. | 01/11/2019 |
| Thông tư 22/2019/TT-BYT | Đ2 k2 | Giám định trên hồ sơ: lấy mức thấp nhất của khung. | 01/11/2019 |
| Thông tư 22/2019/TT-BYT | Đ3 k2, k3 | Mỗi bộ phận tính một lần; biến chứng, di chứng sang bộ phận thứ hai thì tính thêm; tính theo hội chứng, bệnh. | 01/11/2019 |
| Thông tư 22/2019/TT-BYT | Đ3 k4 | Mỗi bước lấy hai chữ số thập phân; tổng làm tròn thành số nguyên (từ 0,5 lên 1). | 01/11/2019 |
| Thông tư 22/2019/TT-BYT | Đ3 k7 | Bộ phận đã mất chức năng: tính 30% tỷ lệ. | 01/11/2019 |
| Thông tư 22/2019/TT-BYT | Đ4 k1, k2 | Công thức cộng lùi, hai ví dụ. | 01/11/2019 |
| Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH | Đ2 k1 | Tổng không vượt quá 100%. | 15/11/2013 |
| Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH | Đ2 k2, k3 | Mỗi tổn thương tính một lần; hậu quả của tổn thương đã tính thì không tính thêm; tính theo hội chứng, bệnh. | 15/11/2013 |
| Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH | Đ2 k4, k5 | Một tổn thương: giới hạn cao nhất. Nhiều tổn thương: cao nhất lấy giới hạn trên, các tổn thương sau lấy giới hạn dưới. | 15/11/2013 |
| Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH | Đ2 k6; Đ3 | Tỷ lệ là số nguyên; lấy một chữ số thập phân, chữ số đó từ 5 trở lên thì làm tròn thành 1 đơn vị; công thức và ví dụ. | 15/11/2013 |
| Thông tư 28/2021/TT-BLĐTBXH | Đ3 k1 điểm a | Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên thì được người sử dụng lao động bồi thường. | 01/03/2022 |
"Đ" là Điều, "k" là khoản. Thông tư 08/2026/TT-BYT (từ 01/05/2026) vẫn dẫn chiếu Thông tư 22/2019/TT-BYT. Chưa thấy văn bản nào bãi bỏ Điều 2, Điều 3 Thông tư liên tịch 28/2013 tính đến 28/09/2026.
Cách tính tổng tỷ lệ theo phương pháp cộng lùi
Công thức chung của hai thông tư (Điều 4 khoản 1 Thông tư 22/2019/TT-BYT; Điều 3 khoản 1 Thông tư liên tịch 28/2013) là:
$$\begin{aligned} T &= T_1 + T_2 + \dots + T_n \\ T_k &= (100 - T_1 - \dots - T_{k-1}) \times \frac{t_k}{100} \end{aligned}$$Trong đó \(T\) là tổng tỷ lệ % TTCT, \(t_k\) là tỷ lệ của tổn thương thứ \(k\), \(T_k\) là phần cộng thêm của tổn thương đó. \(T_1\) bằng đúng tỷ lệ của tổn thương thứ nhất. Công cụ làm theo các bước sau.
- Xếp các tổn thương từ cao đến thấp như hai ví dụ tại Điều 4 khoản 2 Thông tư 22/2019; Thông tư liên tịch 28/2013 bắt buộc trình tự này (Điều 2 khoản 5).
- Chọn tỷ lệ dùng để tính. Giám định pháp y: dùng đúng tỷ lệ giám định viên đã chọn trong khung. Giám định y khoa: tổn thương cao nhất lấy giới hạn trên của khung, các tổn thương sau lấy giới hạn dưới (Điều 2 khoản 5).
- Tính từng phần cộng thêm \(T_2, T_3, \dots\) theo công thức trên, trên phần còn lại \(100 - T_1 - \dots\).
- Làm tròn theo quy tắc của từng loại giám định (bảng dưới).
- Kiểm tra trần: pháp y phải nhỏ hơn 100%, y khoa không quá 100%.
| Quy tắc | Giám định pháp y | Giám định y khoa |
|---|---|---|
| Văn bản | Thông tư 22/2019/TT-BYT | Thông tư liên tịch 28/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH |
| Áp dụng từ | 01/11/2019 | 15/11/2013 |
| Tỷ lệ từng tổn thương | Số cụ thể trong khung, có thể lẻ (7,5%) | Giới hạn trên cho tổn thương cao nhất, giới hạn dưới cho các tổn thương sau |
| Làm tròn mỗi bước | Lấy hai chữ số thập phân | Làm tròn thành số nguyên (từ 0,5 lên 1) |
| Làm tròn tổng | Thành số nguyên, phần thập phân từ 0,5 lên 1 | Tổng đã là số nguyên |
| Trần | Nhỏ hơn 100% | Không quá 100% |
| Chỉ có một tổn thương | Tỷ lệ đã chọn | Giới hạn cao nhất của khung |
Ví dụ tính tay
Giám định pháp y: 63%, 41% và 22%
Đây là ví dụ a tại Điều 4 khoản 2 Thông tư 22/2019/TT-BYT. Ông A bị cụt 1/3 giữa cánh tay phải (khung 61–65%, giám định viên chọn 63%), mù mắt trái (41%) và nghe kém hai tai (khung 21–25%, chọn 22%).
- \(T_1 = 63\)
- \(T_2 = (100 - 63) \times 41/100 = 37 \times 0{,}41 = 15{,}17\)
- \(T_3 = (100 - 63 - 15{,}17) \times 22/100 = 21{,}83 \times 0{,}22 = 4{,}8026\), lấy hai chữ số là 4,80
- Tổng trước làm tròn: 63 + 15,17 + 4,80 = 82,97%. Làm tròn: 83%.
Nhập 63, 41, 22 ở chế độ pháp y, công cụ cho 83% (trước làm tròn 82,97%).
Giám định y khoa: khung 61–65%, khung 21–25% và 41%
Ví dụ tại Điều 3 Thông tư liên tịch 28/2013: cùng ba tổn thương, tính theo giới hạn khung.
- \(T_1 = 65\) (giới hạn trên của khung 61–65%, vì đây là tổn thương cao nhất)
- \(T_2 = (100 - 65) \times 41/100 = 14{,}35\), làm tròn thành 14
- \(T_3 = (100 - 65 - 14) \times 21/100 = 4{,}41\), làm tròn thành 4 (giới hạn dưới của khung 21–25% là 21)
- Tổng: 65 + 14 + 4 = 83%.
Điểm gãy làm tròn: 50% và 1%
Pháp y: \(T_2 = 50 \times 1/100 = 0{,}50\); tổng 50,50% làm tròn lên 51%. Với 55% và 1%: \(T_2 = 0{,}45\), tổng 55,45% làm tròn xuống 55%. Giám định y khoa làm tròn từng bước; công cụ cho 0,45 thành 0, nên 55% và 1% cho 55% (chưa xác minh, xem mục dưới).
Mốc áp dụng
Cách cộng không đổi trong 24 tháng qua nên không có ô chọn kỳ. Mốc cũ:
- Vụ việc xảy ra trước 01/11/2019 được giám định pháp y theo Thông tư 20/2014/TT-BYT (Điều 6 Thông tư 22/2019/TT-BYT). Công cụ không tính theo văn bản cũ này.
- Thông tư liên tịch 28/2013 áp dụng cho giám định y khoa từ 15/11/2013.
Trường hợp đặc biệt và điều công cụ không tính
- Cộng thẳng là sai: 63 + 41 + 22 = 126%, tổng đúng là 83%.
- Không dùng quy tắc giới hạn trên, dưới cho pháp y. Giám định viên chọn một mức trong khung, nên chế độ pháp y chỉ nhận một số.
- Mỗi bộ phận chỉ tính một lần. Triệu chứng của cùng một hội chứng, một bệnh được tính theo hội chứng, bệnh đó.
- Biến chứng, di chứng: hai loại giám định xử lý ngược nhau. Pháp y: biến chứng, di chứng sang bộ phận thứ hai đã xác định thì tính thêm, hãy nhập như một tổn thương riêng (Điều 3 khoản 2 Thông tư 22/2019/TT-BYT). Y khoa: tổn thương là hậu quả của tổn thương đã tính thì không tính thêm, ví dụ teo cơ bàn tay do tổn thương thần kinh trụ (Điều 2 khoản 2 Thông tư liên tịch 28/2013).
- Pháp y trên hồ sơ (người cần giám định đã chết, mất tích): nhập mức thấp nhất của khung (Điều 2 khoản 2 Thông tư 22/2019/TT-BYT).
- Bộ phận đã mất chức năng nay bị tổn thương chỉ tính 30% tỷ lệ của bộ phận đó (Điều 3 khoản 7 Thông tư 22/2019/TT-BYT). Công cụ không tự nhân; hãy nhập tỷ lệ đã nhân 30%.
- Chưa xác minh — làm tròn hay bỏ chữ số ở từng bước. Thông tư 22/2019 chỉ nói "lấy đến hai chữ số hàng thập phân". Ví dụ 7%, 3%, 3%: làm tròn cho 12,50% (thành 13%), bỏ chữ số thứ ba cho 12,49% (thành 12%). Khi hai cách khác nhau, công cụ hiện "chưa xác minh" và không đưa ra con số.
- Chưa xác minh — y khoa, phần lẻ một bước từ 0,45 đến 0,49. Thông tư liên tịch 28/2013 (Điều 2 khoản 6) chỉ nói "chỉ lấy hàng thập phân đến một chữ số". Công cụ bỏ chữ số sau (0,45 → 0,4 → 0). Nếu làm tròn trước (0,45 → 0,5 → 1), tổng cao hơn 1%.
- Chưa xác minh — tổng làm tròn thành 100% ở giám định pháp y (ví dụ 99% và 60% cho 99,60%). Thông tư yêu cầu tổng nhỏ hơn 100% nhưng không nói cách xử lý, nên công cụ không kết luận.
- Chưa đọc được bản gốc Thông tư 25/2025/TT-BYT (khám giám định bảo hiểm xã hội) và Thông tư 60/2025/TT-BYT (bệnh nghề nghiệp); nếu chúng quy định cách cộng khác, chế độ y khoa phải cập nhật.
- Ngoài phạm vi: bảng tỷ lệ từng thương tích, quy tắc riêng trong bảng (ví dụ tổn thương hỗn hợp trên một chi), giám định thương tật người có công, giám định khuyết tật.
Với tai nạn lao động, tổng tỷ lệ là mức suy giảm khả năng lao động; từ 5% trở lên thì được người sử dụng lao động bồi thường (Điều 3 khoản 1 điểm a Thông tư 28/2021/TT-BLĐTBXH). Số tiền tính bằng công cụ tính bồi thường tai nạn lao động do người sử dụng lao động trả.
Cách nhập dữ liệu
- Loại giám định: "Giám định pháp y" cho kết luận của tổ chức giám định pháp y (vụ án, bồi thường dân sự); "Giám định y khoa" cho biên bản của Hội đồng giám định y khoa (tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp).
- Tổn thương 1, 2, 3…: mỗi ô là một tổn thương, đơn vị %. Không cần gõ dấu %. Thứ tự nhập tùy ý, ô trống được bỏ qua. Bấm "Thêm ô" nếu có hơn 4 tổn thương (tối đa 10).
- Chế độ pháp y: nhập tỷ lệ trong kết luận, ví dụ 63 hoặc 7,5 (tối đa hai chữ số lẻ), lớn hơn 0 và nhỏ hơn 100.
- Chế độ y khoa: nhập khung, ví dụ 61-65 (số nhỏ trước), hoặc một số nguyên nếu bảng chỉ ghi một mức, ví dụ 41. Tỷ lệ từ 1 đến 100.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tổng nhỏ hơn khi cộng thẳng các tỷ lệ?
Vì tổn thương sau chỉ tính trên phần sức khỏe còn lại: đã mất 63% thì tổn thương 41% chỉ lấy 41% của 37%, tức 15,17%.
Kết quả của công cụ có thay kết luận giám định được không?
Không. Tỷ lệ có giá trị pháp lý là tỷ lệ trong kết luận hoặc biên bản giám định. Công cụ giúp kiểm tra phép cộng để phát hiện sai sót.
Cùng các tổn thương, vì sao hai loại giám định có thể cho tổng khác nhau?
Vì quy tắc khác nhau. Giám định y khoa lấy giới hạn trên cho tổn thương cao nhất, giới hạn dưới cho các tổn thương sau và làm tròn từng bước. Giám định pháp y dùng mức giám định viên chọn, mỗi bước lấy hai chữ số thập phân và chỉ làm tròn thành số nguyên ở tổng.
Tổng 4% có được bồi thường tai nạn lao động không?
Không. Người sử dụng lao động bồi thường khi suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên (Điều 3 khoản 1 điểm a Thông tư 28/2021/TT-BLĐTBXH).