Thuế GTGT phải nộp theo phương pháp khấu trừ là gì, ai cần tính?
Doanh nghiệp nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ lấy thuế trên hóa đơn bán ra (thuế đầu ra) trừ thuế trên hóa đơn mua vào đủ điều kiện (thuế đầu vào được khấu trừ). Phần còn lại là số phải nộp của tháng hoặc quý.
Công cụ dành cho kế toán, chủ doanh nghiệp. Theo pháp luật Việt Nam, phương pháp khấu trừ áp dụng cho cơ sở kinh doanh thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, có doanh thu hằng năm từ 01 tỷ đồng trở lên hoặc tự nguyện đăng ký (Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 Điều 11 khoản 2). Công cụ tính cho kỳ từ tháng 01/2024; tham số được kiểm tra đến ngày 28/09/2026.
Căn cứ pháp lý
| Văn bản | Điều, khoản, điểm | Nội dung quy định | Hiệu lực |
|---|---|---|---|
| Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 | Điều 9 khoản 1, 2, 3 | Thuế suất 0%, 5%, 10%. | Từ 01/07/2025 |
| Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 | Điều 11 khoản 1 điểm a, b, c; khoản 2 | Phải nộp = đầu ra − đầu vào được khấu trừ; đầu ra = giá tính thuế × thuế suất; đối tượng áp dụng. | Từ 01/07/2025 |
| Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 | Điều 14 khoản 1 điểm b, đ | Đầu vào dùng chung khấu trừ theo tỷ lệ doanh thu; số chưa khấu trừ hết chuyển sang tháng, quý sau. | Từ 01/07/2025 |
| Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 | Điều 15 khoản 1 điểm a | Kỳ có hàng xuất khẩu, số chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng thì được hoàn (công cụ chỉ ghi chú). | Từ 01/07/2025 |
| Nghị định 181/2025/NĐ-CP | Điều 23 khoản 2; Điều 26 | Tỷ lệ phân bổ tính trong kỳ tính thuế, tổng doanh thu gồm cả doanh thu không chịu thuế; hàng mua từ 05 triệu đồng (đã gồm thuế) phải thanh toán không dùng tiền mặt. | Từ 01/07/2025 |
| Nghị định 174/2025/NĐ-CP (theo Nghị quyết 204/2025/QH15) | Điều 1 khoản 1, khoản 2 điểm a; Điều 2 khoản 1 | Giảm thuế suất 10% xuống 8%, trừ danh mục loại trừ tại Phụ lục I, II. | 01/07/2025 – 31/12/2026 |
| Nghị định 94/2023, 72/2024, 180/2024/NĐ-CP | Điều 1 khoản 2 điểm a; Điều 2 khoản 1 | Các đợt giảm 10% xuống 8% trước đó, mỗi đợt 6 tháng. | 01/01/2024 – 30/06/2025 |
| Luật Thuế GTGT 13/2008/QH12 | Điều 8 khoản 1, 2, 3; Điều 10 khoản 1; Điều 12 | Thuế suất, công thức khấu trừ và điều kiện khấu trừ cho kỳ trước tháng 07/2025. | Đến 30/06/2025 |
Từ 01/07/2025, Luật 48/2024/QH15 (Điều 18 khoản 1) và Nghị định 181/2025/NĐ-CP thay Luật 13/2008/QH12; công thức và thuế suất không đổi.
Cách tính thuế GTGT phải nộp
Công cụ tính theo bốn bước, đúng thứ tự bảng kết quả.
- Thuế đầu ra từng nhóm (Luật 48/2024 Điều 11 khoản 1 điểm b). Lấy doanh số chưa thuế của từng nhóm nhân với thuế suất của nhóm đó. Giá tính thuế là giá bán chưa có thuế GTGT (Điều 7 khoản 1 điểm a). Mỗi nhóm làm tròn đến đồng (0,5 đồng làm tròn lên).
- Tỷ lệ phân bổ đầu vào dùng chung (Điều 14 khoản 1 điểm b; Nghị định 181/2025 Điều 23 khoản 2). Tỷ lệ bằng doanh số chịu thuế (gồm cả hàng 0%) chia cho tổng doanh số bán ra (gồm cả hàng không chịu thuế) trong kỳ.
- Thuế đầu vào được khấu trừ (Điều 11 khoản 1 điểm c; Điều 14). Bằng thuế đầu vào dùng cho hàng chịu thuế cộng phần thuế đầu vào dùng chung nhân với tỷ lệ ở bước 2, làm tròn đến đồng.
- Phải nộp hoặc chuyển kỳ sau (Điều 11 khoản 1 điểm a; Điều 14 khoản 1 điểm đ). Lấy thuế đầu ra trừ thuế đầu vào được khấu trừ, rồi trừ tiếp số còn được khấu trừ của kỳ trước. Kết quả dương là số phải nộp. Kết quả âm là số còn được khấu trừ, chuyển sang tháng hoặc quý sau.
Công thức chính:
$$N = \sum_i G_i \times t_i - \left(V_r + V_c \times \frac{D_{ct}}{D}\right) - K$$Trong đó \(G_i\) là doanh số chưa thuế của nhóm \(i\), \(t_i\) là thuế suất của nhóm, \(V_r\) là thuế đầu vào dùng cho hàng chịu thuế, \(V_c\) là thuế đầu vào dùng chung, \(D_{ct}\) là doanh số chịu thuế, \(D\) là tổng doanh số bán ra, \(K\) là số còn được khấu trừ kỳ trước chuyển sang. Nếu \(N \gt 0\) thì phải nộp \(N\); nếu \(N \lt 0\) thì chuyển kỳ sau \(|N|\); nếu \(N = 0\) thì không nộp và không chuyển.
Bảng thuế suất công cụ dùng:
| Nhóm hàng hóa, dịch vụ | Thuế suất | Áp dụng từ | Căn cứ |
|---|---|---|---|
| Xuất khẩu, vận tải quốc tế… | 0% | 01/01/2024; 01/07/2025 | Luật 13/2008 Đ8 k1; Luật 48/2024 Đ9 k1 |
| Nhóm 5% (nước sạch, phân bón…) | 5% | 01/01/2024; 01/07/2025 | Luật 13/2008 Đ8 k2; Luật 48/2024 Đ9 k2 |
| Nhóm 10% không được giảm | 10% | 01/01/2024; 01/07/2025 | Luật 13/2008 Đ8 k3; Luật 48/2024 Đ9 k3 |
| Nhóm 10% thuộc diện giảm | 8% | 01/01/2024 – 30/06/2024 | Nghị định 94/2023/NĐ-CP |
| 8% | 01/07/2024 – 31/12/2024 | Nghị định 72/2024/NĐ-CP | |
| 8% | 01/01/2025 – 30/06/2025 | Nghị định 180/2024/NĐ-CP | |
| 8% | 01/07/2025 – 31/12/2026 | Nghị định 174/2025/NĐ-CP | |
| 10% (suy ra, chưa có văn bản gia hạn) | 01/01/2027 | Luật 48/2024 Điều 9 khoản 3 |
Ví dụ tính tay
Ví dụ 1 (kỳ tháng 09/2026). Một công ty bán 100.000.000 đ hàng thuộc diện giảm, 50.000.000 đ dịch vụ kinh doanh bất động sản (10%, không được giảm) và 20.000.000 đ hàng 5%, đều là giá chưa thuế. Thuế đầu vào đủ điều kiện là 6.000.000 đ. Kỳ trước còn 1.000.000 đ chưa khấu trừ hết.
- Thuế đầu ra: 100.000.000 × 8% = 8.000.000 đ; 50.000.000 × 10% = 5.000.000 đ; 20.000.000 × 5% = 1.000.000 đ. Tổng 14.000.000 đ.
- Thuế đầu vào được khấu trừ: 6.000.000 đ.
- Phải nộp: 14.000.000 − 6.000.000 − 1.000.000 = 7.000.000 đ.
Đây là số liệu điền sẵn khi mở trang. Kỳ điền sẵn là tháng hiện tại, nên từ kỳ tháng 01/2027 dòng hàng diện giảm sẽ tính 10%.
Ví dụ 2 (đầu vào dùng chung, kỳ tháng 07/2025). Doanh số hàng diện giảm 100.000.000 đ, hàng không chịu thuế 100.000.000 đ. Thuế đầu vào dùng chung 2.000.000 đ, không tách riêng được. Tỷ lệ phân bổ = 100.000.000 / 200.000.000 = 50%. Đầu vào được khấu trừ = 2.000.000 × 50% = 1.000.000 đ; 1.000.000 đ còn lại không được khấu trừ. Thuế đầu ra 8.000.000 đ, phải nộp 8.000.000 − 1.000.000 = 7.000.000 đ.
Ví dụ 3 (chuyển kỳ sau, kỳ tháng 08/2026). Doanh số hàng diện giảm 50.000.000 đ nên thuế đầu ra 4.000.000 đ. Thuế đầu vào 9.000.000 đ, kỳ trước chuyển sang 2.000.000 đ. Kết quả 4.000.000 − 9.000.000 − 2.000.000 = −7.000.000 đ: không phải nộp, còn 7.000.000 đ được khấu trừ vào kỳ sau.
Ví dụ ở mốc chuyển. Cùng 100.000.000 đ hàng diện giảm, kỳ tháng 12/2026 tính 8% nên thuế đầu ra 8.000.000 đ; kỳ tháng 01/2027 hết thời hạn giảm, tính 10% nên thuế đầu ra 10.000.000 đ.
Mốc thay đổi và cách công cụ chọn kỳ
Công cụ chọn tham số theo ô "Kỳ tính thuế", tức tháng lập hóa đơn bán ra. Luật 48/2024 Điều 8 khoản 1 xác định thời điểm tính thuế là lúc chuyển giao hàng hóa, hoàn thành dịch vụ hoặc lúc lập hóa đơn, không phân biệt đã thu tiền hay chưa.
- 01/07/2025: Luật 48/2024 và Nghị định 181/2025 có hiệu lực. Công cụ bắt đầu trừ đầu vào dùng chung theo tỷ lệ doanh thu; ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt giảm từ 20 triệu xuống 05 triệu đồng đã gồm thuế.
- 01/01/2027: Nghị định 174/2025 hết hiệu lực sau ngày 31/12/2026. Tính đến 28/09/2026 chưa có văn bản gia hạn, nên nhóm hàng diện giảm tính lại 10%. Đây là giá trị suy ra và sẽ được rà lại khi có nghị quyết mới.
Khai theo quý: nhập một tháng bất kỳ trong quý. Nếu quý có mốc chuyển thuế suất, hãy tính riêng theo tháng lập hóa đơn rồi cộng lại.
Trường hợp đặc biệt và điều công cụ không tính
- Mức 8% chỉ dành cho hàng đang chịu thuế 10%. Hàng 5%, hàng 0% và hàng không chịu thuế không được giảm. Viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, khai khoáng (trừ than) và hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng) không được giảm (Nghị định 174/2025 Điều 1 khoản 1, Phụ lục I, II).
- Doanh thu hàng xuất khẩu 0% là doanh thu chịu thuế, nên nằm ở tử số của tỷ lệ phân bổ.
- Số âm không có nghĩa là được hoàn tiền. Chỉ được hoàn khi đủ điều kiện Điều 15, ví dụ kỳ có hàng xuất khẩu và số chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng. Công cụ chỉ hiện ghi chú, không tính số được hoàn.
- Không đưa thuế đầu vào chỉ dùng cho hàng không chịu thuế vào ô "dùng chung". Phần đó không được khấu trừ.
- Chưa xác minh: cách phân bổ đầu vào dùng chung cho kỳ trước tháng 07/2025 (Thông tư 219/2013/TT-BTC) chưa được đối chiếu bản gốc. Với các kỳ này, công cụ ghi rõ "chưa xác minh" và không trừ khoản đầu vào dùng chung.
- Công cụ không tính: hoàn thuế, thuế GTGT khâu nhập khẩu, mua bán vàng, bạc, đá quý, phân bổ riêng của dự án đầu tư, kiểm tra từng hóa đơn, khai bổ sung, thuế của hộ kinh doanh. Số chính thức là số trên tờ khai thuế.
Cách nhập dữ liệu
- Kỳ tính thuế: tháng/năm lập hóa đơn bán ra, dạng MM/yyyy (ví dụ 09/2026). Để trống thì công cụ lấy tháng hiện tại theo giờ Việt Nam.
- Doanh số theo nhóm: cộng cột "thành tiền chưa có thuế GTGT" trên các hóa đơn bán ra trong kỳ, tách theo thuế suất ghi trên hóa đơn. Hàng bán bị trả lại hoặc giảm giá thì trừ thẳng vào doanh số của nhóm đó.
- Doanh số không chịu thuế: chỉ cần khi có thuế đầu vào dùng chung.
- Thuế đầu vào dùng cho hàng chịu thuế: tổng tiền thuế trên hóa đơn GTGT mua vào đủ điều kiện khấu trừ, kể cả mua vào cho hàng xuất khẩu.
- Thuế đầu vào dùng chung: tiền thuế của khoản mua vào dùng cho cả hàng chịu thuế và không chịu thuế mà không tách riêng được, ví dụ tiền điện, thuê văn phòng.
- Kỳ trước chuyển sang: số thuế còn được khấu trừ chuyển sang kỳ này, lấy từ tờ khai thuế GTGT kỳ trước.
Nhập số tiền bằng đồng, gõ liền hoặc có dấu chấm (150.000.000). Ô trống tính là 0.
Câu hỏi thường gặp
Hóa đơn ghi giá đã có thuế thì nhập thế nào?
Công cụ cần doanh số chưa thuế. Lấy giá thanh toán chia cho (1 + thuế suất) theo Luật 48/2024 Điều 7 khoản 1 điểm k. Ví dụ 108.000.000 đ đã gồm thuế 8% thì doanh số chưa thuế là 100.000.000 đ.
Mức 8% còn áp dụng đến khi nào?
Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, mức 8% áp dụng cho hóa đơn lập từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026. Từ kỳ tháng 01/2027 công cụ tính lại 10% cho đến khi có văn bản gia hạn.
Thuế đầu vào lớn hơn đầu ra thì sao?
Kỳ đó không phải nộp. Phần chênh lệch được khấu trừ tiếp vào tháng hoặc quý sau (Luật 48/2024 Điều 14 khoản 1 điểm đ). Hãy nhập số này vào ô "kỳ trước chuyển sang" ở kỳ sau.
Hóa đơn mua vào trả bằng tiền mặt có được khấu trừ không?
Từ 01/07/2025, hàng hóa, dịch vụ mua vào từ 05 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế) phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ (Nghị định 181/2025 Điều 26).