APRI Skoru Hesaplama (AST/Trombosit Oranı İndeksi)

Yorum	Indeterminate
≤ 0.5	Anlamlı fibrozis olası değil
≥ 1.5	Anlamlı fibrozis / siroz olası

APRI nedir?

AST/Trombosit Oranı İndeksi (APRI), karaciğer fibrozisinin derecesini ve siroz olasılığını tahmin etmek için kullanılan basit ve invazif olmayan bir skordur. En sık kronik hepatit C ve diğer kronik karaciğer hastalıklarında tercih edilir. Yalnızca rutin olarak ölçülen iki kan değerine — aspartat aminotransferaz (AST) ve trombosit sayısına — dayandığı için, risk sınıflandırmasında karaciğer biyopsisine göre düşük maliyetli bir alternatif sunar.

Sağlıklıdan siroza ilerlemeyi gösteren dört karaciğer silüeti — APRI, karaciğer fibrozu ve sirozun derecesini girişimsel olmadan tahmin eder.

Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır?

Hastanın AST değerini (U/L), laboratuvarın AST için belirlediği normal üst sınırı (genellikle 40 U/L civarındadır, ancak kendi laboratuvarınızın referans değerini kullanın) ve 10⁹/L cinsinden trombosit sayısını girin. Hesaplayıcı, APRI skorunu hızlı bir yorum aralığıyla birlikte verir.

Formülün açıklaması

$$\text{APRI} = \frac{\left(\dfrac{\text{AST}}{\text{AST normal üst sınırı}}\right) \times 100}{\text{trombosit sayısı}}$$ AST değeri önce normal üst sınırına oranlanarak normalize edilir; böylece indeks, kullanılan ölçüm yönteminden bağımsız çalışır. Ardından 100 ile çarpılır ve trombosit sayısına bölünür. Düşen trombosit sayısı ile yükselen AST birleştiğinde skor yükselir; bu da ilerleyen fibrozis ve portal hipertansiyonu yansıtır.

Reklam

AST oranını trombosit sayısıyla ilişkilendiren APRI formülünün şeması — APRI, AST/üst sınır oranını (×100) trombosit sayısına bölerek hesaplanır.

Örnek hesaplama

Diyelim ki AST değeri 80 U/L, laboratuvarın AST normal üst sınırı 40 U/L ve trombosit sayısı 150 × 10⁹/L olsun. Bu durumda $$\left(\frac{80}{40}\right) \times 100 = 200$$ ve $$200 \div 150 = 1{,}33$$ elde edilir. $1{,}33$ değerindeki bir APRI, belirsiz aralığa girer ve ileri değerlendirme gerekebileceğine işaret eder.

Sık sorulan sorular

Hangi APRI değerleri anlamlıdır? Yaygın bir yorumlamada APRI ≤ 0,5 ise anlamlı fibrozis olası değildir; APRI ≥ 1,5 ise anlamlı fibrozis veya siroz düşündürür. Bu ikisinin arasındaki değerler belirsiz kabul edilir. Bazı protokoller siroz için daha yüksek bir eşik (≥ 2,0) kullanır.

Hangi AST üst sınırını kullanmalıyım? Testi yapan laboratuvarın bildirdiği normal üst sınırı kullanın; 35–40 U/L gibi değerler tipik olsa da ölçüm yöntemine ve cinsiyete göre değişir.

Biyopsinin yerini tutabilir mi? Hayır. APRI bir tarama ve risk sınıflandırma aracıdır. Belirsiz veya kaygı verici sonuçlar; hekim yönlendirmesiyle elastografi veya biyopsi gibi ek tetkiklerle doğrulanmalıdır.

APRI Kesme Değerleri ve Anlamları

AST'ye Trombosit Oranı İndeksi (APRI), karaciğer fibrozu ve sirozun olasılığını tahmin etmek için rutin olarak kullanılan iki kan testini kullanan invaziv olmayan bir puandır. Şu şekilde hesaplanır:

$$\text{APRI} = \frac{\left(\dfrac{\text{AST}}{\text{AST ULN}}\right) \times 100}{\text{Platelet count}\ (10^9/\text{L})}$$

Örneğin, AST'si 80 U/L olan, AST normal üst sınırı 40 U/L olan ve trombosit sayısı 150 $\times 10^9/\text{L}$ olan bir hastada APRI değeri 1.33'tür ve bu belirsiz aralığa düşer.

APRI değeri	Birincil yorumlama	Değerlendirilen sonuç
≤ 0.5	Önemli fibroz olası değil	METAVIR F2+ (dışlama)
0.5 – 1.5	Belirsiz	Fibroz ne doğrulanmış ne de dışlanmış
≥ 1.5	Önemli fibroz olası	METAVIR F2+ (dahil etme)
≥ 1.0	Siroz olası (daha yüksek duyarlılık kesme değeri)	METAVIR F4 — WHO HCV kılavuzu
≥ 2.0	Siroz olası (daha yüksek spesifiklik kesme değeri)	METAVIR F4 — WHO HCV kılavuzu

Dünya Sağlık Örgütü hepatit C kılavuzu, geçici elastografi kullanılamadığında siroz önerisinde bulunan bir APRI > 1.0'ı kesme değeri olarak belirtmiştir ve > 2.0 daha yüksek spesifiklik için kullanılmıştır. Bu eşikler başlıca kronik hepatit C virüsü (HCV) enfeksiyonunda doğrulanmış olup, diğer karaciğer hastalıklarında performans farklıdır.

Reklam

APRI Puanınızı Yorumlama

APRI, hastalar hakkında kesin bir fibroz evresini vermek yerine onları bantlara ayırır. Bantlar, önemli fibrozun (METAVIR F2 veya daha yüksek) veya sirozun (METAVIR F4) bulunma olasılığını yansıtır.

APRI ≤ 0.5: Önemli fibroz olası değil. Düşük bir değer, kronik HCV'de ileri fibrozun dışlanması için oldukça iyi negatif prediktif değere sahiptir; bu, bu kesme değerinin altındaki çoğu hastanın önemli fibrozu olmadığı anlamına gelir.
APRI 0.5 – 1.5: Belirsiz. Puan ne fibrozu dahil eder ne de dışlar ve hastaların önemli bir kısmı buraya düşer. Elastografi, FIB-4 veya biyopsi gibi daha ileri değerlendirme genellikle gereklidir.
APRI ≥ 1.5: Önemli fibroz olası. Yüksek bir değer, ileri fibroz için daha iyi spesifikliğe sahiptir ancak kendi başına bir evresi doğrulamaz.
APRI ≥ 1.0 ila ≥ 2.0: Siroz (F4) olasılığı artar. 1.0 kesme değeri duyarlılığı (gerçek vakaları yakalama) tercih ederken, 2.0 spesifikliği (daha az yanlış pozitif) tercih eder.

Kronik HCV için yayımlanmış meta-analizlerde, APRI orta derecede tanısal doğruluk göstermiştir: daha yüksek kesme değerleri duyarlılık pahasına spesifikliği arttırır, bu nedenle yüksek bir eşik kullanıldığında fibrozun gerçek vakaların çoğu kaçırılır. APRI başlıca hepatit C'de doğrulanmış olduğundan, bu doğruluğu nonalkol yağlı karaciğer hastalığı, hepatit B veya alkol ilişkili karaciğer hastalığı gibi koşullarda daha düşüktür ve AST veya trombosit sayısındaki geçici yükselmeler (örneğin akut hastalıktan) puanı bozabilir.

APRI bir tarama aracıdır, tanı değildir. Belirsiz değerler fibrozu dışlamaz veya doğrulamaz. Bu genel eğitim bilgisidir ve tıbbi tavsiye değildir; yalnızca nitelikli bir klinisyen APRI sonucunuzu tam klinik tablonuzla beraber yorumlayabilir ve onaylayıcı testlere karar verebilir.

Temel Terimler ve Değişkenler

AST (aspartat aminotransferaz): Kan testinde litre başına birim (U/L) cinsinden ölçülen bir karaciğer enzimi. Yüksek seviyeleri karaciğer hücresi hasarını yansıtabilir ve APRI puanının paylaştırıcısı olur.
AST normal üst sınırı (ULN): Test laboratuvarı tarafından kullanılan AST için referans aralığının üstü (yaygın olarak 40 U/L civarında, ancak laboratuvar ve test yöntemine göre değişir). APRI ölçülen AST'yi bu değere böler, bu nedenle doğru laboratuvar spesifik ULN kullanmak gereklidir.
Trombosit sayısı: Kanda trombositlerin sayısı, $10^9/\text{L}$ cinsinden ifade edilir (eşdeğer olarak, mikroliter başına binler). Düşen trombosit sayısı genellikle ilerleyen karaciğer hastalığı ve portal hipertansiyon ile birlikte olur ve daha düşük bir sayı APRI puanını yükseltir.
Karaciğer fibrozu: Kronik hasara yanıt olarak karaciğerde skar (kolajen açısından zengin) dokusunun birikimi. F0'dan (hiç fibroz yok) ileri evrelerine kadar aşamalandırılır.
Siroz: Fibrozun en ileri evresi (METAVIR F4), kapsamlı skarlanmanın karaciğer mimarisini bozduğu ve karaciğer işlevini bozabileceği durumdur.
Portal hipertansiyonu: Portal venöz sistem içinde yüksek kan basıncı, siroz sonucu yaygın bir durum; kısmen dalak tutulması yoluyla daha düşük trombosit sayısına katkıda bulunur.
METAVIR evrelemesi: Karaciğer fibrozunu F0 (fibroz yok) ila F4 (siroz) arasında derecelendirmek için yaygın olarak kullanılan histolojik bir sistem; F2+ önemli fibrozu gösterir. APRI eşikleri bu evrelere eşlenmiştir.
İnvaziv olmayan fibroz belirteci: Biyopsi olmadan karaciğer fibrozunu tahmin eden bir test, kan değerlerini kullanmak (APRI ve FIB-4 gibi) veya görüntüleme tabanlı sertlik ölçümü (geçici elastografi gibi).