Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, kutupsal biçimde yazılmış bir karmaşık sayıyı — yani bir genlik r (modül olarak da bilinir) ve bir açı θ (argüman) — dikdörtgen veya kartezyen biçime \(x + yi\) olarak dönüştürür. Kutupsal biçim genellikle \(r\cdot e^{\theta i}\) ya da \(r\angle\theta\) şeklinde gösterilir; mühendislik, fizik ve sinyal işleme alanındaki pek çok problemde tanıdık \(x + yi\) gösterimine geri dönmek gerekir.
Nasıl kullanılır?
Genlik r ve açı θ değerlerini girin. θ açısının radyan (varsayılan) mı yoksa derece cinsinden mi verildiğini seçin. Hesaplayıcı dereceyi içeride \(\pi/180\) ile çarparak radyana çevirir, ardından gerçek ve sanal bileşenleri hesaplayıp tam \(x + yi\) ifadesini oluşturur.
Formülün açıklaması
Karmaşık düzlemde başlangıç noktasına r uzaklıkta ve pozitif gerçek eksenden θ açısıyla konumlanan bir noktanın koordinatları şöyledir:
$$x = r\cos\theta \quad \text{ve} \quad y = r\sin\theta$$
Karmaşık sayı ise \(z = x + y\cdot i\) olur. Ters bağıntılar (yalnızca bilgi amaçlı) \(r = \sqrt{x^2 + y^2}\) ve \(\theta = \arctan(y / x)\) şeklindedir; ancak bu araç yalnızca ileri yöndeki kutupsal \(\rightarrow\) kartezyen dönüşümünü yapar.
Çözümlü örnek
\(r = 2\) ve \(\theta = \pi/3\) (radyan) olsun. Bu durumda $$x = 2\cos(\pi/3) = 2\cdot 0{,}5 = 1$$ ve $$y = 2\sin(\pi/3) = 2\cdot 0{,}8660254 = 1{,}7320508$$ olur. Sonuç: 1 + 1,7320508076 i.
Derece cinsinden: \(r = 5\), \(\theta = 30^\circ\). Dönüştürelim: \(30\cdot\pi/180 = 0{,}5235988\) rad. Buradan \(x = 5\cos = 4{,}330127019\) ve \(y = 5\sin = 2{,}5\) olur; sonuç 4,330127019 + 2,5 i.
Sık sorulan sorular
\(r = 0\) olursa ne olur? Açı ne olursa olsun sonuç 0'dır (başlangıç noktası), çünkü hem \(x\) hem de \(y\) sıfır olur.
r negatif olabilir mi? Evet. Negatif \(r\) geçerlidir ve noktayı başlangıç noktası etrafında yansıtır; bu da açıya \(\pi\) eklemekle eşdeğerdir.
Neden radyan veya derece seçmem gerekiyor? Trigonometrik fonksiyonlar radyanla çalışır. "Derece" seçtiğinizde açınız önce \(\pi/180\) ile çarpılır, böylece sonuç doğru olur.
Yaygın Açılar: Kutupsal'dan Kartezyen'e Referans Değerleri
Birim büyüklük (r = 1) için dönüşüm x = cos θ ve y = sin θ şeklindedir. Diğer tüm büyüklükler için hem x hem de y, r ile çarpılır. Ondalık sayılar 4 basamağa yuvarlanmıştır.
| Derece | Radyan | cos θ (tam) | cos θ (ondalık) | sin θ (tam) | sin θ (ondalık) | x + yi (r = 1) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 0° | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 + 0i |
| 30° | π/6 | √3/2 | 0.8660 | 1/2 | 0.5 | 0.8660 + 0.5i |
| 45° | π/4 | √2/2 | 0.7071 | √2/2 | 0.7071 | 0.7071 + 0.7071i |
| 60° | π/3 | 1/2 | 0.5 | √3/2 | 0.8660 | 0.5 + 0.8660i |
| 90° | π/2 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 + 1i |
| 120° | 2π/3 | −1/2 | −0.5 | √3/2 | 0.8660 | −0.5 + 0.8660i |
| 135° | 3π/4 | −√2/2 | −0.7071 | √2/2 | 0.7071 | −0.7071 + 0.7071i |
| 150° | 5π/6 | −√3/2 | −0.8660 | 1/2 | 0.5 | −0.8660 + 0.5i |
| 180° | π | −1 | −1 | 0 | 0 | −1 + 0i |
| 270° | 3π/2 | 0 | 0 | −1 | −1 | 0 − 1i |
| 360° | 2π | 1 | 1 | 0 | 0 | 1 + 0i |
Ölçekleme örneği: r = 2 ve 60° (π/3) için, r = 1 satırını 2 ile çarparak x = 2 × 0.5 = 1 ve y = 2 × 0.8660 = 1.7321 (tam olarak √3) elde edilir, dolayısıyla z ≈ 1 + 1.7321i.
Karmaşık Düzlemde Sonucun Yorumlanması
Hesaplayıcı z = x + yi değerini döndürür; burada \(x = r\cos\theta\) gerçek kısım (yatay eksen), \(y = r\sin\theta\) ise sanal kısımdır (dikey eksen).
Açıya göre çeyrek (r > 0 için)
| Açı θ | x işareti | y işareti | Konum |
|---|---|---|---|
| 0° ile 90° arası (0 ile π/2) | + | + | I. Bölge |
| 90° ile 180° arası (π/2 ile π) | − | + | II. Bölge |
| 180° ile 270° arası (π ile 3π/2) | − | − | III. Bölge |
| 270° ile 360° arası (3π/2 ile 2π) | + | − | IV. Bölge |
Tam olarak 0°, 90°, 180° ve 270° açıları eksenlerin üzerinde yer alır (x veya y'den biri sıfırdır), bu nedenle hiçbir bölgeye ait değildirler.
Faydalı bilgiler
- Periyodiklik: 2π (360°) farkla değişen açılar aynı karmaşık sayıyı verir, çünkü kosinüs ve sinüs tekrar eder. Örneğin 30°, 390° ve −330° hepsi aynı x + yi değerini verir.
- Negatif r: negatif bir büyüklük, açıya π (180°) eklemeye eşdeğerdir; dolayısıyla \((-r, \theta)\), \((r, \theta + \pi)\) ile aynı noktadır. Nokta orijine göre simetriktir: x ve y'nin ikisinin de işareti değişir.
- Büyüklük korunur: \(|z| = \sqrt{x^2 + y^2} = r\) (r ≥ 0 için), dolayısıyla nokta her zaman orijin etrafında yarıçapı r olan bir çember üzerinde yer alır.
- Kayan nokta gürültüsü: tam olarak sıfır olması gereken değerler, örneğin cos(π/2) veya sin(π), 1e-16 civarında (örneğin 6.1e-17) çok küçük sayılar olarak görünebilir. Bu, yaklaşık π ile hesaplama yapmanın yuvarlama yan etkisidir, gerçek sıfır olmayan bir kısım değildir; 0 olarak kabul edin.
- Birimler: açı biriminin girdinizle eşleştiğinden emin olun. 90'ın radyan olarak girilmesi, 90 derece girilmesinden çok farklı bir sonuç verir.