FIB-4 İndeksi Nedir?
Fibrozis-4 (FIB-4) indeksi, karaciğerdeki nedbe dokusu (fibrozis) miktarını tahmin etmek için kullanılan basit ve girişimsel olmayan bir skorlama aracıdır. Rutin tahlillerde elde edilen dört değeri — hastanın yaşı, iki karaciğer enzimi (AST ve ALT) ve trombosit sayısı — tek bir sayıya dönüştürür. İlk olarak viral hepatit hastaları için geliştirilen bu yöntem, günümüzde alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD/MASLD) gibi durumlarda ilerlemiş fibrozisi taramak için yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu araç eğitim amaçlıdır ve hekimin klinik değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Hesaplama aracını nasıl kullanırsınız?
Hastanın yaşını yıl olarak, AST ve ALT enzim düzeylerini U/L cinsinden ve trombosit sayısını 109/L (yani ×10³/µL ile aynı) cinsinden girin. Hesapla düğmesine bastığınızda FIB-4 skorunu ve ait olduğu risk kategorisini görürsünüz. En anlamlı sonuç için laboratuvar değerlerinin aynı kan örneğinden alındığından emin olun.
Formülün açıklaması
$$\text{FIB-4} = \frac{\text{Yaş} \times \text{AST}}{\text{Trombosit} \times \sqrt{\text{ALT}}}$$ Yaş ve AST skoru yükseltirken, yüksek trombosit ve ALT değerleri skoru düşürür. Bunun ardındaki mantık şudur: karaciğer hasarı genellikle AST'yi ALT'ye kıyasla artırır ve trombosit üretimini azaltır; dolayısıyla daha yüksek bir skor fibrozis olasılığının arttığına işaret eder.
Örnek hesaplama
AST = 40, ALT = 30 ve trombosit = 150 olan 55 yaşındaki bir hasta için: pay = \(55 \times 40 = 2200\); payda = \(150 \times \sqrt{30} = 150 \times 5{,}4772 = 821{,}58\); $$\text{FIB-4} = \frac{2200}{821{,}58} \approx 2{,}68$$ Bu değer belirsiz aralığa (1,45–3,25) girer ve ileri tetkikin gerekebileceğini düşündürür.
Sık Sorulan Sorular
Eşik değerler ne anlama geliyor? 1,45'in altındaki bir skor ilerlemiş fibrozis için düşük risk; 3,25'in üzerindeki bir skor yüksek risk anlamına gelir. İkisinin arasındaki değerler belirsiz kabul edilir ve elastografi gibi ek testler gerektirebilir.
Hangi birimleri kullanmalıyım? AST ve ALT için U/L, trombosit için 109/L (×10³/µL) ve yaş için yıl.
FIB-4 bir tanı mıdır? Hayır. Bu yalnızca bir tarama tahminidir. Karaciğer fibrozisini ancak bir hekim teşhis edebilir; bu da çoğunlukla görüntüleme veya biyopsi ile doğrulanır.
