SMOG Hava Kalitesi İndeksi (AQI) Hesaplama Aracı

Hesaplamaya Girin

Kirletici PM2.5 (µg/m³, 24 saatlik) PM10 (µg/m³, 24 saatlik) Ozon O₃ (ppb, 8 saatlik)

Ölçülen Konsantrasyon

Sonuç

Hava Kalitesi İndeksi (AQI)

101

Unhealthy for Sensitive Groups

Kırpılmış konsantrasyon	35,5
Konsantrasyon eşikleri (C_low – C_high)	35,5 – 55,4
İndeks eşikleri (I_low – I_high)	101 – 150

SMOG / Hava Kalitesi İndeksi (AQI) Hesaplama Aracı nedir?

Bu araç, ölçülen bir hava kirletici konsantrasyonunu ABD EPA Hava Kalitesi İndeksi (AQI) değerine dönüştürür. AQI, havanın ne kadar temiz ya da kirli olduğunu ve buna bağlı sağlık riskini anlatmak için kullanılan 0–500 arası bir ölçektir. Araç PM2.5 (24 saatlik), PM10 (24 saatlik) ve yer seviyesi Ozon (8 saatlik) ölçümlerini destekler. Burada kullanılan kurallar ve eşik tabloları ABD EPA standardını esas alır; Türkiye'de ulusal hava kalitesi sınır değerleri farklılık gösterebilir, dolayısıyla bu indeks öncelikle ABD ölçütlerini yansıtır.

EPA'nın altı AQI kategorisi İyi'den (yeşil) Tehlikeli'ye (bordo) uzanır.

Nasıl kullanılır?

Kirleticiyi seçin, ölçülen konsantrasyonu belirtilen birimde girin (partikül maddeler için µg/m³, ozon için ppb) ve AQI değerini ile sağlık kategorisini görün. Araç, formülü uygulamadan önce konsantrasyonunuzu EPA kuralına göre kırpar: PM2.5 için bir ondalık, PM10 ve ozon için tam sayı.

Formül nasıl çalışır?

EPA, yayımlanan eşik değerleri arasında parçalı doğrusal bir ara değer hesabı kullanır:

$$\text{AQI} = \frac{I_{hi} - I_{lo}}{C_{hi} - C_{lo}}\left(\text{C} - C_{lo}\right) + I_{lo}$$

Burada \(C\) kırpılmış konsantrasyon, \(C_{lo}\)/\(C_{hi}\) değeri \(C\)'yi kuşatan eşik konsantrasyonları, \(I_{lo}\)/\(I_{hi}\) ise bunlara karşılık gelen AQI eşikleridir. Sonuç en yakın tam sayıya yuvarlanır.

AQI, ölçülen yoğunluğu çevreleyen eşik değerleri arasında doğrusal interpolasyonla bulunur.

Örnek hesaplama

Ozon = 60 ppb (8 saatlik). 60'a kırpılır. Bu değer 55–70 ppb aralığına düşer; burada \(I_{lo} = 51\), \(I_{hi} = 100\)'dür. $$\text{AQI} = \frac{100 - 51}{70 - 55} \times (60 - 55) + 51 = \frac{49}{15} \times 5 + 51 = 16{,}333\ldots + 51 = 67{,}333\ldots$$ olur ve 67'ye yuvarlanır. Kategori: Orta.

Sıkça Sorulan Sorular

AQI neden eşik değerler kullanır? Sağlık etkileri konsantrasyonla tam olarak doğrusal ilerlemez; bu yüzden EPA, konsantrasyonu tek ve anlaşılır bir indekse eşleştirmek için kilit eşikler arasında doğrusal parçalar tanımlar.

Kategoriler ne anlama gelir? 0–50 İyi, 51–100 Orta, 101–150 Hassas Gruplar İçin Sağlıksız, 151–200 Sağlıksız, 201–300 Çok Sağlıksız, 301+ Tehlikeli.

Konsantrasyon neden kırpılıyor? EPA kılavuzu, formülü uygulamadan önce girilen konsantrasyonun belirli sayıda ondalığa yuvarlanmadan kırpılmasını şart koşar; böylece tutarlı ve tekrarlanabilir AQI değerleri elde edilir.